Literarishe bleter · 1929-01-18 · 3 (18.1.1929) · p. Seite 58

?יעעדיאדי־ש׳! נזס. 3 (246) * 58 זײס כ ר א נ י 9 םע^םער *>?/ ק/?בסע ■■י די ״װילנער םריסע• *ין ודורסס הןם *י*ס כוניים * ריי *יעסעס: .*ינסערװעים״ (■עריועריע), ,םןסקע גנב״. די םענ װעם *ויך *1יסנע*ירם װערן ע. *עם .נןם סין גקפה״. גייינעײםיק װערם זײער *יײםיק נעןרנעס *י״ף *עקס*ירס _םײ5ןק״ (דעזעי ד״ר ם• װיינערם). דער ײריםער ןרםיםסן-וןרײן *ין *1יין *עס *ינז עי םעידן, ןז דנם סנ-סן דעעעםנער *יז די *יבעררעניםסר*1יע *ין *יע 6 ורײנם״םיםגיידער םןרענדיקם. ס׳סיז ן<ער *יעם בןעסיםס * עינןס םערםין ביזן 31-םן יןניור 1929. נןס, 31-סן װעין קײנע םעידיננען װענן *ינעררעניססרירן ני*ם *נ- געניםען װערן, יין *יע ני*ס-*ינעדרעגים*רירסע װעין נ*סר*נם װערן װי ױםגעעיןםענע םין םײיין. .*■ *1יםער די *רםיססן, װןם •ןסײייקן זיך *ינם װיינער נײען םע**ער, װעינע זענען נעװען *ייסגעדעננם *ינם *ןרגןננענעם ניםער, זענען *רײנ׳ נעסרןסן *ץ דער םרי*ע *1יך די נוקןנסע *רםיםסן ויסניים *ין יןםנ. ** *ין ריגעד נײען דדי*ן סעןםער (נןסט- •ייין *ין ױיייס *דיער) *יז *רייסןנ רעס 11-סן ה. ה. פןרנעקיםען די *־עסיזרע <ין *ײס-עיינםם .נןידנרענער׳ ** יין װיינע *יז *1י*גע*ירס געװןרן *יפ עדשסן םןי *1יף דעד ײדיעער *ינע *וסעיניס *•ערע ,מןדןפ ניםערײיי״, רעזםי רפײ רינינ• עסײן, די ה1י*ם-־*זע—די נוןןנסע זינגערין עיזן *יגדןי ,*■י דער ,ןזןזעי״, םים ןין ייימז, פןיװמער, ר**עי, װ. נןדיק, י. סםריג*סם *ין ונדערע, תןס די סעג גןםםרןיירם יין ני*יי*ם*ק. ** םןרים םװןרץ גרײס *י*ס ה. יײװיקס .נוים״. די דעקןדןניעם װערן עונעגריס דירך נ. ןרןנסןן. דערװײי נײם נײ מ. עװןרנן * נײע *ויפירינג פין י. נןרדינם .גןס, פענעע *ין סייװי•. .עײ קין ניי-יןרק *יז נעקוםען דער ײדיעער *רסיסס, װןס הןט די יענסע עםיענע יןר נעעסיים *ין דײם*ן םיונה-סעןסער-נד זיעלוז*. ער,)* *יז *ײנגעיןדן *ין ײדי*ן נעוןנןי-סעןסער. ענב דעם 19״סן ה. ח. ןרדנם *יין די װורםעװער יןיקס-סיי, סװורדע 22, ון ןװנס, *1יף װעינן סיװעין נװיסן ונדערן ורויססרעסן די *רסיםסן םין ,װיינער סרי*ע• *סיזר גןידיננעדג, דוד *ירננויס *ין יעקנ פןגסדןרף. ,ײעי דעם 29-סן *. ח. הןס דער דרןםןסיעע־ קרײי יין נןװןנרידןק *ײנגעןרדנס ן םדויער־ וקודעםיע נים נ־זזן יןרנייס •ין *. ר. קןםמסקי• ס׳ייז *ייך *ויפנעפידס נזנסןרן .*ירעלע *#רה״ פים דער *ןסײייקינג *ין רעזעי סין דער *וקונ• סער *רסיםםן סןניע *יטנוים. די װיינער *ײוע *ין וםעריקע עעיזס *ינם ן נײע קןםעדיע פין הנ* נןסעסועיד .*רנסה״. רזזד. נ ת ס ן ם ײ ז. פעגויןװיס• םונס *ינס * סיר *י*ער ו רײ גןייניםע ססעס. .**ײ *ײ * םײ-נעפןקסן זןי *ין ייסעדןסן- םןרײן הןס םיך רןװים• געיײענס זײן נײע דרוםע .הנרי זע, ם׳ייז ניוס׳. דער נר1יסער ע1ים הןס םיט געס**נ*קײס געהערס דןם יײענען, װןם הןס נעדויערס 2 *עה. די *יעםע *יז ןדורנגעדרוננעז םיס •זןסןס 6זן לײדן, םןסןם *ון געװיסן. דער ה1י*ם-העיד םןסע סםעערנ גײם *דירך גיגייים *ין װעים־סיחםה, נירגער-קריג, ריויסע *רפײ, *ןגרןםען, סע*טער-*י*ץ דעם 1-םן םוי *ון יס1ף *ין מויסה, סון *רס *ו ןרם װערס ער נעסיןגן, נע*ײניקס *י| זײן געװיסן. *׳װעדס *ויסנענרענס *ין זײן *רןםם *עהינםן פח *ין הורץ * נני*ות-סגע1ן—*ינסערגן- *יןנוי וין ניום. ס׳הןנן דעדנןך נעסײיס זיך םים זײערע *ײנדרוקן װענן דער דרןםע נ םײזיי *ון *. נײסיק. דער פןרװןיסיננס-םיסנייד וין קןןפ. ,1ינער• פרדני קןויון *יז *ינם *רױםנעוןרן *ין * רײ יענדער *י ןרנוניזירן דןרס די ■*רשפרײםיננ וינס זידיין נוך. פ• ק**י*ן הןם *1ין *ין זײנע פןריקע נסיעות *וװיזן *ויפניםין פיי 6*רן ײדײן ניך *ין *רגוניזירם די פןרסירײעיננ פין ניך *1יף נײע נרײסע יס1דות. םיר נעסן די פרײנס *ינ□ ײדיען װןדס *1יף ד• ערסער פיםניהעיסן *ים *ין זײן *רנעס. ■■ יין יןהןניסנירג *יז נעסןפן געװןרן * *יי-קןפיסעס ניי■ ײדישן ייסעדןײסן *ןרײן ײ עןפן ו ײײע-װעיסיענע עוי• עס װער• נעעןון ן ײדיעע נןנסיסןנ-עול פןר קינדער, װןס נןזונן די ןיגעםײנע עיי. ■*י די ױננס-ןרגןניזןניע נײ .עיי-קײם״ *יז נונעסדןסן *ו *דנןניזױן * *ןיקם-לןר. עם *יז ע1ין *יינגעלןדן געװןרן * ס*ע*יעיער דירינענס *ין עם װערן נעפןנס ןיע נויס־קע הננ1ת, דער נןר זןי *ין רי נןענסםםע סעג *1ין *וברעסן ני נןר- מויער סעסיקײם. די אײנערױבונגען קימען סןר יעדן סןנ פין 8 —10 *װנס *ין דער נײסװ״ייקער *יירן *1יף םיינע 10. ■■ נו דעם 6-סן יןרנײם פין װ. *עדעם זעגען *ין * רײ עסעס *ײנגעןרדנם נעװןק *נדענק- *װנםן *ון *ין דער ■רעיע זענען געדריקס געװןרן ןר״יקיען *ייינ * עסרײק *ין דרוקערײ .הײנ•■, ועיעײנס ניעס דער .הײנס״ סין דןנערעםןג דעם ס נ-סן ה. ח. ,■י נום נען יןריקן י1בי פין דער ■ועיי-ניון- *רעסע *ין *1יין דערעײנס דעם 17-םן יונוןר דער ױנייײ-נופער *ין דער .ןרנעסעד-עײסיננ״ םים 1 רייכן *ינייניסטיען *ין ליסערןריען *ינ- הןיט *ין סיס * סך *יידעד. דער נוסער װעס הןיסן 60 זייםן. עס קיםען *ריין *רסיקיען *ין: זרנני, י. יעװ, נ• *וקםנוים, פ• ערען, י. רןזען, י• קענער, נ. פײזיי, ע. עיינועדנ, ניר, נ. יירין דערנײיוננען *ין יידער פון ז. סענןיןװיסע, י_ םןםםנוים, *יניק סןננעי, י. *יײ—ע*1רי, ע. *יזנןן, י• רינינעםיין, ע. עניידערםןן, י. *ן*יער- ניקןװ, עןרנעי, *. ססעמועי *י] *נד.?יסעדזקסזד אזן קזלםזר *ין קרןקע איז *ןרגעקיסען די 9י69ע ןדג*ניזיר״קןנ6ערענץ |ןר דעם ייד. װים. אינםסי״ סים. ם׳זענען בעקיסען ו 30 ם*ן נעזע9ען1ס9עכע סועד# ןקןדעםיקער* םןרססײער 6ין ןרבעסער• ןרגןניזןביעס אין גוסע #רײנס 6וגס ײדי*ן װןרס. ס׳איז א1יך געקיםען דער 6ןרזי*ער •ון דער קהלה ד״ר ר. 9*נד1י. נןך די רעדעס •ון אכרהם זײגועעד און ד״ר פ. קןנוער* איז נןעיןסן נעװןרן זוזי־ סרעסן עז דער ןרנעס. ** די ידיעה אין £ןריקן נוסער ,9יס• בלע׳ סער״, ןז דער װןרעעװער םןגיססרןס הןס ןרײג״ געעסע9ס אין דעס *יזדזעעס אױף 1929—10 ס1יזנס גילדן 9ס1בת דעם ײדיען װיםנשןוס9עכן אינססיסוס, איז, 9ײדער, נישס ריכסיק. דער סכום איז ןםיגנירס 6ןר דעס ױדןיססיסן *ינםםיסוס, גיסס 6ןר דעס ײ ר י ס ן װיסגסן6ס9עכן אינססיסוס. די ןמעריקןנער סעקןיע סונם •יד. װיס. אינססיסוס בײ9ס איוס איכער 400 מיסג9ידער. א1יף דער לעוסער ןלגעםײנער •ןרזןמײנג איז דער גןװוספער 6ייןלןנ ןיעקסןנדער הןרקןמי, װןס איז איבס ןלם נעװןרן 60 יןר, אױכגעקיינן בעװןרן מי ןן ערן׳םיסנליד •זן דעד ןפעדיקןגער סעקויע םונפ י.װ.א. ןלם ןנערקעבונב 6ןר זײן?ןבג״יןריקער סעסיקײם *וי#ן גענימ 6ון ײדיפער שירןך״6ןרשינב. דן ניסס לןנג איז דעדשינען רער 3״םער נןנד .סנקס״, דער סערסער נןנד װעס אינגיכן ןרויס פזן רריק. ׳^ 6רײסןנ דים 11״סן ה. ח. איז אין װןר״ שעװער דריקער״6ןרײן 6ןרגעקוםען ן קולסיר קןנ״ סערענץ. נװיאן ןנדערן הןס פשה לערער רעמערירס װענן ײדישן װיםנשן6ש9עכן איגסםיסוס, און די רןלע 6ון דעם דרוקער״מןרײן •*רן י. װ. א. ס׳איז **״ שסיםס געװןרן ן קןםיסיע, װןם זןל ןרגןניזירן די ןינעס און גלײכנײסיק איז נןסלןסן געװןרן אוי#נוסןדערן די דרוקער״6ןרײגען אין סוילן זיך נןססײערן און זן&לען םןסעריןל םןר דעם י װ.א• ס׳איז איעס געתןדן סנ יןר זיגס ס׳איז נעשםןרנן אין קיעװ דער בןקןגסער *דיסער שרימסשםעלער און קולסור״סוער איגזשיניער ם. נ. סירקץ. סירקץ הןס זיך אץ זדן נײם נןםײליקס אץ ו רײ ײדישע *ײססריאסן און סןגינײםוגגען. ס. נ. הירקין איז א1יך געװען רער סןרזיעער 6ון דער קיעװער ליסערןריסער געזעלשןסס. אינניכן דערשײנס?. סעגןלןװיסשעס ן נײ״ ער רןמון ■נרידזװ־ נעמזאר״ (הןלס כײ 300 זײטן) און ן נײער נןנד םיניןסורן. ס׳איז איעס דערסיגען דער נװײסער בןנד זכר1נ1ת 6ץ י. קןסעלןװ א. ג• #ןסןל אץ ןסע״ ריקע״. דער נװײסער גןנר נעםס ןרום די יןרן 1883—1904. בײדע נענדער הןלסן 850 זײסן. סלן&ןגס דיןלןנן אינערגעזענס דורך יעקכ םילך דערשײנען אין םסך •ץ חײנסיקן ה1דע. ** איץ דינע איז געשסןרנן איץ עלסער 6ו^ עסלעכע אין •ערליק יןר דער לערער און קזלסור״ סוער ר6אל װײריק. אץ דןרסןס עקזיססירס זינס 5 חדשים ן געזעלשן6ס ,6רײנס 6ון ײדיש״, װןם ןנסװיקלס ו גרײסע סרןוןגןגדע״ןרנעס 6ןר ײדיש. ז י?