Literarishe bleter · 1929-01-18 · 3 (18.1.1929) · p. [Seite]

זסקספפ- פרײז 00 עד. פרײכיק 18 ׳■ץנ0}ר 1929 דםט־אריםע ילר׳רי• )ד?וסםדידםע װאכנשריפט פאד?יםעראבזור ■■ טעאפזגןדאוןקונםט פארכל*ג נ^קדעצקין״וזארשע ש. נ י ג ע ר : נ י ז * י א ר ק ײדישע ליטעראטור און װעלט - ליטעראטור שריםטשםעלער. הןןנן םיר דזןך םארלאנגט א גלײכפארעכםיקסע פןןרשסײערשאםם םאר א ליםעראטור. װןןס א־ז נישם גלײך נו אנדערע ליםעראסורן. יעדע סון ױי הןןס איר נענסער אין יײן לאנד, אין אײן םלוכה. םיר הןןבן געמוזם אנװײזן אויף עם• לעכע לענדער. און נישט נןןר דןןס אלײן. סיר הןןבן געםוזס שאםן — און הןןבן געשאםן — אויסןןנןןםע פ ע. סקלונן אין עיסער, װו עס זענען דןן שוין אזױנע בענכרען, — בענסרען םין דער ליסעראסור און שםראך, װעלכע הערשן אין לאנד. לוים די םםאסוםן םון א.ע.ן. קןןן אין יעדער םדינה און אין יעדער שםןןם זײן נןןר אײן קױ■, אזא, װןןס םארײניקם אלע• סען. הןןס מען געםוזם סאכן בולינ אונז א געװיסע ענדערונג אין די תקנות. די ענדערונג איז געפאכס געװןןרן, און די ײדישע שרײבער איז דערלויבם געװןןרן נו הןןפן אזא י.ע.נ.• בענםער, װאם שרײבער םון קײן שום אנדער םןןלק הןןבן נישס, — א פ. ע. נ. ־בענסער אן עקסםעריםןןריאלן• עס איז געםאכם געװןןרן אן אויסנאם םאר דער ײדישער ליםעראםור, נישט געקוקס אויף דעם. װןןס זי איז נןןך אזוי װינביק באקאנם אין דער גרויסער װעלס, נישם געקוקם אויף דעס, װאס זי איז נאך נישס ןןנערקענם געװארן םון אלעמען אםילו אינעװײניק אין דעם ײדישן לעבן גוםא... איז דאם געװיס א נבחון. א ליסעראטור, װאס בײ איר אײגענעם םאלק זענען נןןך דא אזוינע. װעלכע װילן איר נישם בולאזן בו דער םזרח• װאנם, באקוםס א שײנע עליה םון די ליםערארישע סארשסײער םון אנדערע םעלקער: איז עס געװים א דערגרײכונגז א ליםע• ראסור און א שפראך, װןןם אין אונזער ,אײגענעם לאנדי װיל מען םון זײ נישס װיסן, װאס אין א םך םון אונזערע .אײגע• נע״ דערבױנגס־אנשםאלםן זענען זײ אסילו נישם קײן שםים• קינדער, װןןם װען אםילו עס איז דןן א םארםיקער םןןנד םאר א קאסעדרע, םון װעלכער זײ זןןלן געלערנט װערן, שעםם םען זיך ןןדער םען הןןם םורא בו באנובן דעם םןןנד, םןןםער װעם עס זײן ,בוםיל כבודי םאר .זשארגןןן*. אם אזא — ביי זיך אין דערהײם םארשעםםע, םארשװיגענע, םארשריענע ליסע• ראסור — באקוםם םיםאםןןל נישם בלויז רעכם גלײך פיס אלע אנדערע נאביןןנאלע ליסעראטורן, גןןר א םריװילעניע /.?יפעד־&די־עעד >1,נספרנ8צ'§נ7$ צק 77ע?פ<?יסעדזןפזד אויף די לעבםע בװײ קןןננרעםן םון פ. ע. נ. (אינםער• נאביןןנאלע אסןןביאביע םון פאעסן. עסײאיססן, נ ןן װ ע ל י ם ס ן) ׳ איז רעםרעזענסירס געװען אויך די ײדישע ליסעראסור. ײדישע שרײבער זענען, הײםס עס, ארײנגענוםען געװןןרן אין דע־ ליסערארישער סארײניקוננ, בו װעלכער עס ״געהערן װןןרם*ש :זער סון םארשײדענע אנדערע םעלקער. דןס איז א זיכערער שריס םןןרױס אויסן װעג סון דער אינעװײניקםםער און דרויםנדיקער ןןנערקענונג םון דער ײדי• שער שפראך און אירע שאםוננס-םעגלעכקײטן. דןןס איז אײנער םון די גרױםע נבחונות, װןןס דןןס ײדישע װןןרם הןןם ןןפגע• האלסן זינם נןןך דער םלחםה. םריער זענען געװען אנדערע, פןןליםישע און קולטורעלע, דערגרײכוגגען. די ײדישע שפראך הןןם באקוםען םלוכה־רעכם (אין סןןװעסןילאנד און בום םײל אױך אין אנדערע םדינות)... ײדיש איז געװןןרן א ליםוד אין דער ײדישער םןןלקסשול... ײדישע ליטעראסור איז אײנגעשלאסן געװןןרן אין דעם סרןןגראם םון דער נײער ײדישער דערבױנג... ײדישע ביכער הןןבן זיך גענוםען דרוקן אויםן חשבון םון םלוכה (דןןרסן, װו זי קןןנם- רןןלירם די םארלאגסיסעםיקײם)... קורסן װעגן דער- ײדישער ליםערססור און איר געשיכםע זענען אײנגעםירם געװןןרן אין םארשײדענע העכערע לערן־אנשםאלטן... עם הןןם זיך אנגע■ הויבן בו אנםװיקלען א װיסנשאםסלעכע ליסעראסור אויף ײדיש... ןןם די און אנדערע נײע סאזיביעס, װעלכע זענען אײנ• גענומען געװןןרן סון דעם ײדישן װןןרט־שאסן, הןןבן זיכער געהןןלםן בובוגרײםן פאר אונז דעם בןןדן אויך אין דעם ל י ם ע ר א ר י ש ן א י נ ס ע ר נ א ב י א נ א ל , אין דער אל• װעלםלעכער פ. ע. סןןרגאניזאביע. עם אח נישס געװען אזױ לײכם םאר ײדישע שרײבער בו באקוםען גלײכע רעכם םיס די םןןרשטײער םון אנדערע ליםעראםורן אין דער אינסערנאביןןגאלער םארײניקונג םון