Literarishe bleter · 1929-01-04 · 1 (4.1.1929) · p. [Seite]

.** גי?} 6 /\ זעקסםער 'אדג^נג פדײז 0*€ גר. פדײסיק 4 יז>עז>ד 929/ דעתןףארדשןן דירידחװד אי?וסםרידםע װאבמסדחנם פאר ריםעראבװד 1■ מיזאםקדאוןקונםמ פארהסעג ^קדעצקי^מאתש^ נ ח ם ן פייזי? / זוןד׳ןע די יידישע ליטעראטויד אין 1928 (אד־־געמיינער איבערזיכט) קריג, זענען דןן גענוג איבערלױסער, װאס דעזןןרגאניזירן און בעשטערן די דיםגיסלין און ברענגען כאןןס. נעכסן איז פען געשטאנען אין די וױלנער רײען, און מארגן איז םען שוין א סארברענטער שונא אין םינםק. מען זײט שנאה, בעשסלי־ סערונג, און סיװערן קעמםנדיקע פתנות אי דןןרס, אי דןן. םריער הןןס אברהם רײזען געהערס בו דער ג א נ ב ע ר ײדישער ליטעראסור, געװען דער באליבםםטער, דער אײגנםםער םאר אלע ײדישע םןןלקם- און ארבעטם׳פענסשן, איבט איז ער שוין ,ז״ערער׳, נישט ״אונזערער״. ןןס װערן ײדישע שרײבער קןןמאנדירט סון ראטנסארבאנד קײן אויםלאנד און,— װי הןןט ס. ןןשערןןװיסש געזןןגט אין פינםק,—,םעשה-שײגעץ• םײדס מע| בכיװן אויס װארשע גוםא, בו סרעפן זיך םיט די ײדיש־םײלישע שריםטשטעלער. אזא יונגלשע גבורהשאםס! אין נישט־ײדישן בערלין װעט םען זײן לעגאל, ד ןן ןןבער אין ײדישן װארשע — אינקאגניטא. ד ןן טןןר םען קײן מגע ומשא נישס הןןבן. ם*ט שערי־טומאה. אברהם רײזען. לסשל, הןןס זיך נןןענסער באקאנם מיט דעם ײדישן שול־װעזן אין װילנע (אין װארשע הןןט מען אים נישם בוגעלןןזט בי די שולן.״) און ער איז געװען געװאלדיק באגײסטערט און געזןןגט, אז ,זײן דארער גיף איז גןןרנישט איםשסאנד אײנביזאםן-די אלע אײנדרוקן׳. און די יונגע ,מעשה־שײגעץ׳־רעװןןליביןןנערן הןןבן זיך שוין לכוזחילה םארסאנזיערט און געזען אויסבומײדן אזעלכע םיני אײנדרוקן, װןןס קאנען זײ .חלילה• םארשאטן. און דןןם זענען דןןך די ערשטע ײדישע טויבן, װןןס םליען ארויס םון דער ראטנפארבאנדישער ליסערארישער וזיבה אין דער װעלם ארײן... לויט אלע װארשײנלעכקײסן װעט דער בירגער־קריג אין דער ײדישעד ליטעראסור בװישן לאנד און לאנד נןןך שטארק ןןנהאלסן בום גרױםן שןןדן סון דער ײדישער ליטע־ ראסור, װןןס איז דןןך גאנץ און אײנע. ןןבער לןןםיר איבט םארבײכענען דןןם םןןזיםיװע אין דער ליטעדאסור, דןןם בוגעקומענע אין 1928. מיר קוםען דןן נישס מיט קײן גענויע ביםערן װעגן רעם ײרישן *וך אין 1928. דןןס איז די ארבעט פון דער מ$ס איז םיס דער ײדישעד ליסעראסוד אינם םארגאנגע־ נעם יןןר. װאס סאר אאויםסוען און םארדינםםן איז ד;) בו סארבײכענעןז װען םען םירס אדורך אינם געדאנק דןןס אלץ. װןןם איז בײ אונז נעשאםן געװארן בײ אונז דעם לעבסן יאר און ם׳װיל םאכן אן אלגעםײגס םך־הבל, װילם זיך זןןגן: די ײדישע ליסעראסור דןן און דןרם געםינס זיך איבט אין א מין ןןי־ װארטונגס־בושסאנד. ם׳איז געװען בוריק םיט עטלעכע יןןר קאםף, געראנגל, ם׳זענעץ געװען ןןנשטרענגונגען בו א שטארקן ןןנגריף, דער אװאנגארד אונזערער הןןט אםילו *אװיזן אריבער־ בושסרײסן װײס־װײס אינער די גרענעץ־ליניעם, דערנןןך ןןבער איז געװען אשטארקער ריקבוג אויף די םריערדיקע, גוט־ *אםעסטיקסע אלסע םאזיביעם. אין דער בײס םון ןןנגריף און ריקבוג זענען געװען סיל קרבנות. ןבער איבט איז םען נןןך דעם איבערםאל געקוםען בוריק בו די כוחות, די רײען װערן װידער דערםולט, םארשטארקס, און פען װארט א■ אויף דעם גינםטיקן םןןםענס בו םאכן נײע אנגריםן. מען קלײבס װידער כוחות אױף אנײ םארמעססן זיך... און ם׳אח נישס םתם מליבה. דער ײדישער ליטעראםור איז שוין אזוי *אשערס בו געםינען זיך גםעם שסענדיק אין א מק קריגם־בושםאנד. נישם געקוקם אױף דער אידיליע, װןם הערשס. דוכס זיך. ןןםסםןל אין דער ײדישער ליסערארישער װעלט, לױערן שסענדיק שונאים םץ אלע זײטן, םון דרויםן און םון אינעװײניק, און ם׳םןדערם זיך םיל ססראטעגישער םארשטאנד בו םירן דעם קאםף םאד זײן, בו םירן דעם קאמף אםאל אסן און א&ןןל םארבאהאלםן. םאראן ןןן אשיעור שסע־ רונגען םאר דער נארפאלער אגסװיקלונג סון דעם ײדישן שאםן, און בו די אלע שונאיס, װאס לויערן סון דרויםן, האבן מיר נאך די לעבםע יארן אין אונזערע אײגענע רײען א*ירגער־קרי4 װאם אס לעשט ער זיך און אס םלאקערט ער װידער אויף. קאמף םץ *רידער־ליטעראסור קעגן *רידער־ ליסעראסור. םאםקװע קעגן װארשע, מןןםקװע קעגן נױ־יארק, און לעבםנס אױך מאםקװע קעגן קיעװ. און װי בעת א בידגעד־