Literarishe bleter · 1928-12-28 · 52 (28.12.1928) · p. Seite 1026

52 זא ליטערארישע פלעסער 1026 צ ו ו י י ר ו צ ח י ס♦) דוד בערגעד־יסןזן נישט געלןןזט. זי זאגם ״ייס* ןןנשסןןט ,גיס* אין נ$ך יעדע פאר װערטער, װאס זי רעדם אוים. גיט זי גו מים אזא מינע, װי זי װאלט זיך באמת געװןןלט םיס אײך אן עגה האלסן: — ניכטז — ניכט װארז זי לעבט פין דער פענםיע, װןןס זי באקומט. װי א םרוי פון אן אומגעקיםענעס לײםענאנס און אויםערדעם םארדינגט זי ד$ס גרעסטע און טונקלםטע םון אירע דרײ בימערן — קײן קינדער האט זי נישס. איבט װוינט בײ איר אין בימער דער אוקראינישער עמיגראנט אנטאן זאדעמבזן — א געװעזענער װאלןןםס-שרײבער, אן אנטלןןפענער אטאמאן פין א קלײנער באנדע, װןןס האט באראבעװעס און נעקיילעס ײדישע שסעסלעך אין אוקראיגע. זארעמבא איז המיר אויםנעפיבם אין אוקראיניש-םארביקע, אויםגענײטע נאביןןנאלע קלײדער, װײל ער געהערט בי אן אוקראינישער קאמפאניע באלאלײקע־שפילער, װןןם שפילן א גאנבע נאכס שיכורערהײם ערגעץ אין א בײנאכםיקן רעסםןןראן־קאבארעט. זײן געשטופלס פנים איז םול םים דרעמל, װײל ער איז די םריערדיקע נאכס נישס געשלןןפן איו װײל אויך אין דער הײנטיקער נאכט שםײם אים פןןר בו זײן װאך אין מיט זײן שיבורן היליען ןןנבושםעקן אין רעםסןןראן די געסט. אין בערלין געפינט ער זיך שוין א יןןר םינף אין זיך אויםגעלערנט קוים־קוים בו פארשטײן און בו בעלעםעטשן אביםל דײסש. בײ דער םרוי גינטער װוינט ער ערשס דעם דריטן טןןג. איבט זיבט ער א שפעט־אויםגעשטאנענער בײ דער דײטשקע אין קיך, און די דײטשקע טיס מים אים דןןס, װןןס זי טוט אין דער ערשטער בײט מיט אלע אירע נײע קװארטיראנטן—זי פויעט אים דערװײל נןןך מיס אםתער קאװע און דערבײלט אים די געשיכטע םין איר װעלט-באריםסן, קלוגן און םארברעכערישן הונט: — א הינט, — זןןנט פרוי גינטער. — איז װי א םענסש, ניכטז דאס װײםן אלע, ניכט װארז נןןר אז א הונס זןל זיץ אײםערזיכטיק, װי א םארשטענדיקער םענסש, זאנן םיר, װי א מאן און נןןך םער װי א סאן—װעגן דעם הןןם זיך קײנעם אםילו קײנמאל נישכ געחלומט, ניכט װארד זי קיקט אויף טעלן מיט אזעלכע אויגן, װי זי װןלם װעלן דעם הינט זאגן: .ביזטו א םמזרז* און םארשנירעװעט דעם פעםן פיםק, װי אויף א קוש בו סין: — אין אײםערזיכטיק איז סעל בלויז בו םיר. נןןר בי מיר און װײםער בי קײנעם נישט. זי שטרעקס אוים זארעמבןןן א קורבע רויטע האנט םים א װײך־םארשװוםען סויסטל. װי בײ א קבבסע. אין זןןגט בי אים, אװעקקוקנריק פלוםרשט ןןן א זײס: — אנו פרוװט, װילט מיך אנרירן בײ דער האנס... ךער געשטופלטער זארעמבא טוס עם זײער פאםעלעך. זײער פויל, נןןר מים םארגעניגן. אים געפעלט די מײכע, זעקס׳פודיקע און גוטמוטיקע באלעבאםטע. איר טשיקאװער ארט גראגערן אויף דײסש דערמןןנט אים ןןן דעם הײםישן ארס גראגערן םון די ײדישע װײבער אין יענע קלײנע אוקראיגישע שטעטלעך, װעלכע ער הזןס בוזאםען סיס זײן נאנדע געראי־ בעװעס און געקוילעט; עם רופם ארוים אין אים א בענקשאםס בו זײן אײגן דןןרף. אויף קאט־ בוםער דאם. בײ דער פרוי הילדע גינ טער איז קיך׳ לינט אויף א קלײנעם גע• שטריקטן טע• פיכל דער האדיקער סעל—א גרוי• םער װאלפי• שער הונט םים א שארפן שפיביקן פיסק און האלט דעם קאפ פעםט אויף די םעדער• שטע אוים• געבויגענע לאפעם. טעל סאכט זיך, װי ער דרעמלט. ד װ < ׳< ר נ י י ם י ז אין דעראםתן איז ער װאך. זײנע קלײנע, פמעס מענסשלעכע אויגן שליסן זיך מיס ברוגז• ער און םוילער םארגלאבסקײט אלע םאל װען עמעבער װיל אין זײ ארײנקוקן. און אויף ארײנבוקוקן אין סעלס אויגן זענען געװען בעלנים א םך, א םך —סעל אױ דער םאםע בארימסםטער בװישן אלע זעקם הונדערט טויזנט הינט. װאס די שטןןט בערלין פאר• םאגט. װעגן אים האט מען אײנמאל געשריבן אין די בײטונ• גען און פאנאנדערנעשיקט דעפעשן אין אלע לענדעס װעגן אים הןןט נעזןןלט פארקומען א געריכס מיט אן אויםפארשער, מיט א באשולדיקער און םיט א סארטײדיקער. אויב דער געריכט איז נישט םארגעקומען, איז דןןס בלויז דערפאר, װאם דער םערדער און רובח טעל איז םוף־פל־סוף נישט סער, װי א הונם — םון זײן רביחה הןןט ער נןןך באקומען א נןןמען אויף דער גאנבער װעלט און מער גןןר. די םרוי הילדע גינטער, בו װעמען טעל געהער, איז א קריגס־אלםנה. איר םאן, דער פאסןןגראף הערבערט גינטער, איז אוםגעקוםען אין װעלט״קריג — קאן מען זןןגן העלדיש, װי א בין בײם סאכן האניק. די סרוי הילדע גינטער איז א מיסל• װוקסיקע, פעט־געװארענע דײטשקע מיט פארשװומענע שװארבע אײגעלעך, םים א בפבודיקן בוזעם און מיט א סך גוידערס אונטערן מויל. זי איז א גוםםוסיקע, װי א זאסע גבירישע קעכין איז גוססוסיק אין דער בײס, װען אירע באלעבאסים זענען אויף לאנג אװעקגעםארן און האבן איר קײן ארבעם *1 8ין ביך #װעלם*א1ים װ?לס*אײן*, ױ$ס דארשיינמ אמגיכן אין קלמקק־ס*רל*ג.