Literarishe bleter · 1928-12-28 · 52 (28.12.1928) · p. [Seite]

52 ז1ה ליטערארישע בלעטער יד־ ״ ו נ י ס ע ם (א יןן־ װערטער װענן דער ריםענישער גתפע ײדישע שרי#סשטעלער) ו ב י ן / ב ע ר ל י ן < ב) לויט איר אויסערג װײנלעכער גיזאםענגעבידנ ק ײ ט . כ־הויב אן םין גװײטן. דןס, װןןס ס׳סעלט לחליםין אלע אינזערע ליטעראטן־געמײנשאפטן, — דןןס װירקלעך״םשסחהדיקע. די גיטע קעגנזײםיקע םרײנטלעכע באגױנגען, — איז אין דער רימענישער גריפע םאראן אין דער םולםסער מןןם. ם׳דערגײט אפילי ביז אויפסאלנדיקײט: באגעגנםטו שסערנבערגן, הערסםו פון אים גוערשט װענן שםײנבארגן, אין אז ער אלײן. שטערנ• בערג, איז ״אויך׳ א דיכטער, װעססו זיך דערװיסן ערשס נןןך דער באגעגעניש מים שטײנבארגן א. א. װ. אײנער האלס םין אנדערן אן .עולם וםלואו•. װי נןזך קען םען א ז א באעיינג סרעפן אין אונזערע ײדישע ליטעראסךקרײזןי שטארקע, אינערלעכע צעמענטירםקײס איז די טעזע. װעלכער ם׳אנטשפרעכט אבער אן אנטיטעזע: שטארקע. םאר• עקשנסע סעפארירסקײט כלפי־חוץ, אפגעגויםטקײט םין דער איבעריקער גרעםערער ײדישער ליסעראטןיװעלם. אויםער רומעניע קען מען זײ נישט (ןןדער מ־קען זײ זײער שװאך). איז עס נישס קײן מערקװירדיקע דערשײנונג: בײ אונז, װו אויף קײן גןןר־גרויםער באשײדנקײם קען םען זיך נישט קלןזנן, װו יעדער אנהוינער לזןזט װעגן זיך הערן דורך הילכיקע טרימײטערן. װײם םען גארנישט ןןדער כםעט גןןרנישם װענן אזעלכע, לםשל, מיטגלידער םון דער רוםענישער ײדי• שער ליטעראטיר־גרופע, װי א. שטײנבארג אין י. שטערנבערג, װןןס האבן שוין הינסער זיך א שריםטשטעלערישע פארגאנגענ■ הײט פון 20-15 יןןרז מען דארף זײ איבט ערשט ,אנטדעקך. ם׳דארף קיםען קײן רומעניע גופא. כדי מ׳זןןל זיך דערװיםן װעגן זײ און אפילו איבערראשט בי װערן םון זײער אױםערגעװײנלעכער פאפולאריטעט אין באליבסקײט אויפן א ר ט. אין סשערנאװיץ, אויף די יובל־םײערונגען לכבוד דער אמאליקער שפראך־קאגפערענץ, זענען בײגעװען, בװישן אנדערע, זלמן רײזען און נח פרילובקי, — בײדע. דאכם זיך, םיט גע■ ניגנדיקע ידיעות װעגן ײרישע שרײבער. און װען אויף די פײערונגען ד,אט דער פילהינדערטער-קעפיקער עולם באנעגנס מיס אן אפלאדיסמענסן־שטורעס בײם דערמןןנען די נעמען םון שטײנבארג אין שטערנבערג (דער ערשטער איז םיט א בײט בוריק איבערגעפארן קײן בראזיליע און דער בװײטער געפינם זיך איבט אין בערלין), הןןבן רײזען אין יריליבקי נעדריקט םיט די אקסלען פין איבעראשונג: װ ע ר זענען עס אט די שסײנבארג און שטערנבערגז און װעד זענען זײ טאקעז אליעזר שטײנבארג — זײן פלאץ איז ןןן םםק בװישן די בעםטע ײדישע שרײבער. אין זײן אויםדערװײלסער דיכסינגס־פארם, אין םאבעלן. בײכנס ער זיך אוים םיס זײן אומגעהויערער שפראך-מײסטערשאפט און א גןןר גרויסע דיכטערישע טיפקײט. נןןך פרבן איז ער דער בעססער איבער■ דיכטער םינם םןןלקם־שאםן, הןןט א רײ דראםאסיזירינגען םון פןןלקם־עפאס (א דראםע .כעלעמ״. װןןס איז געשטעלס נעװןןרן אין טשערנןןװיץ בשעת די דערמןןנטע ױבל׳םײערינגען א. א.), ד״ר ישואד1 י ד• פראגע, װאס איך װיל דןן בארירן. איז אן אלגע- מײנע און אן אקיזועלע. און ם־איז שוין לאנג בײט, ם׳זןןל זי אויפהערן בו פאר־זװײגן. כ׳םײן די אלץ״שסײגנדיקע סענדענץ םאר ליטעראטוסזיפערענבירינג (און נאך ערגער: פאר ב ו ל ט ע ר דיסערזינבירונג!) לויט פאליסיש־געאגרא־ פישער ליניע, די טענדענץ פון סעפארירן זיך, םון ,מאכן שבת פאר זיך*. אפילו אין דעם. װעגן װןןם ם׳רעדט שוין יא,—אין דעם קאמף. װןןם בװישן די דרײ בענטרען: װארשע. נידיארק, מןןסקװע. — איז ד.ןך דאס אמתע און װעזנטלעכע נישט .העגעמאניע*, נאר בגדוש — סעפארירונג. ם־איז נישט קײן שטרײט פאר זיג, סאר אויבערהאנט, נאר קעגנזײטיקע א ו י ס װ ײ כ ו נ ג. אנװישונג םון פארקניפנדיקע משפחה־בונדן, אפלײקענונג םון אײנה יטלעכקײס, פון דיפוזיע. לכל־הפחות באביט זיך דןןס געזאגטע (אויב איר װילס: ה א ס זיך באבויגן, װײל, לעבטנס איז די לאנע אין דעם פרס געװארן אביסל נעםער) בום מ ןן ם ק װ ע ר בענםער, בי אונזער ליםעראםור■ (און קולסור) משפחה אין רוסלאנד. די מאסקװער זענען דרײסט און אפנהערביק, און דןןם. װןןס זײ האבן יא ארויסגעזאגס קלאר און דײטלעך. איז דער זעלבער פסוק, װעלכעו באמבלט זיך אויף די ליפן אויך םון די איבעריקע .בענטוען*. ם׳איז דער פסוק םון .בקהלם אל יחד כבודי*—,די ײדײזע ליטעראטור זענען ם י ר* (םיר אלײן). אםןןל הןןט. אין בװ שנפארטײאישער באנקעניש, מעדעם גע• װארםן ם־װןןרם: .דןןה ײדישע פאלק איז ב י ז װ ע ר ז ש■ גלאװע• — דער אלםער גרענעץ־פונקס בװישן רוסלאנד און רײטשלאנד. איבט אי.׳ דןןם זעלבע מעדעמישע ױארט געװארן ןןנגעװענדט לגבי ײז׳ישער ל י ט ע ר א ט ו ר (און קולסור). יעדע לאנד-גרופע פון ײדישע שריםטשטלער האס זיך א י ר .װערזשבלאװע*, און װײסער נישט. ס׳איז א מכת.נ,דינה אס דער דןןזיקער .לאקאלער פאםריןןסיזם* אין אונזער ליטעראטור. א מכה, װאס האט זיך אויםגעשפרײט שוין א םך ױײטער פון דער אײן שאבלאן־ סײלונג: .מןןסקװע-װארשע-נױ׳יןןרק*. מיר הערן שוין װעגן ײדישע ליםעראםור לויטן נוסח ליטע, לעטלאנד, ארגענסינע א. א. װ. און נישס דאם איז שלעכס, װאס בוליב דער נאכ■ מלחםהדיקער בעשפליטערונג פין די גרויסע, פריער־אײנהײט■ לעכע ײדישע קיבובים האבן זיך ג ע מ ו ז ט שאפן ב א ז ו נ ■ ד ע ר ע ײדישע ליםעראםור-גרופעס, שלעכט איז דאס, װאס םון נויס האלס שוין אין װערן א .טוננס*. װןןם די אלע בא־ זונדערע גרופעס באםיען זיך בי בארעכטיקן זײער באזונדער■ קײט. א בולטן בײזזפיל בו אט דער דערשײנונג גיט אונז די ײדישע שריפסשטע יער־גרופע א י ן דומעניע. באשטײענדיק פון גאנץ ■ באדײטנדיקע, ערשטראנגיקע םאלענםן (אליעזר שטײנבארג, יעקב שסערנבערג, משה אלט■ מאן, איביק מאננער, בארבי לאזאריאנו, ד*ר ש. ביק א. א.), איז עס א מעו קװירדיקע. אן .אוניקום-גדופע, בװײ מןןל .אוניקום*: א) לויס איר געװאלםיקער םעפאראטישקײט און