Literarishe bleter · 1928-12-21 · 51 (21.12.1928) · p. Seite 1006

ו5 ־ולן ליסזרןריוז נלוסזר 1006 טשארטאריסק״) ילנדז ראזנפעל־^ד/װארשע קאפ אין סים אינטער דער הארםןיר שסעכעדיקער סעל... דאם גאנגע םעלד מאכט אן אײנדרוק װי דער שר הברזל װאלט עס מים אײון באשפיגן, באכראקעם םיט גאנעע דראם-קניילן... װי אויף א םיםס-פלאץ,'ליגן דא אין דןןרסן בלעכענע פושקעי לעך פון קזןנםערװן, עם בלאנקט גרין גלאז םון פלעשער. גאנבע און צעברןןכענע, אין שכנות מיט שטיקער װאסע. איבלדיק קויטיקע מיט:,בארדא פלעקן. דערבײ א בעסרעטן היטל אן א דאשעק און א דאשעק אן א היטל. און אפנערי־ סענע אברים םין זעלנערישן ןןנטין. א קאלנער סין א מארי• נארקע, אן^ארבל םון א העמד, א פןןדעשװע סים כשװעקעס פון א שטיװל, און נןזך אין נןוך זאכן, װי נאך א שסודעם• װינס, װי בענדליקער^שיפן װןזלטן אהער םארטראגן געװארן אין בעשםעטערט געװןןרן. ןןדער װי טויזנסער שדים װאלטן זיך דא געהאט בעהיליעט און בעבושעװעט... מים שדיםיטאנץ און טאנץ-שטורעם, םיט גלאנץ אין קברים אין איך.. איך בװישן אלץ, װי א םארבלןןנדזשעטער גײסט, װי א נשמה סון גאנגן כאןזס... אויף מײן קערפער גיםט זיך א שוידער םין פעלד־פוםסקײט און םעלד־אומעס... סויזנטער שרײענדיקע טע• נער באפלען זיך אין מיר אין רײםן זיך םין הארץ און;שמה: מײן ליב הארביק םעלדז מוטער םין אײביקײם, הארץ פון גאטור, פין א װײסער פרעמדעד ג/גנס איז בו דיר דײנם א געטרײ קינד געקומען. דײנס א קינד װןןס איז דא. אויף דײן שויס, אויפגעהאדעװעס געװארן אין דיך געבײכנט מיט פיאטע און םינגערלעך פון מײנע קלײנע קינדערישע סיםלעך... איך בין דא אהערגעקומען זיך ןןנזאפן םיט דײן סרױער אין מיט דײן שםומען ערדישן װײ... פארלןןזט ביסטי, פארהאסט און באשפיגן, װי אן אלטע זונה ליגםטו. םאמע םײנע, בע• גראבן. בעלעכערס, בעשסאכן אין אין שםאטעם געהילט... נ ־ ,שטיל, פאמעלעך באװעגן זיך די געװיקסן, געװיקםן סון װילדקײט און פוסטקײט, סון זיך און םאר זיך אויםװאקסן. זײ שאקלען זיך, װי די האר בײ א טויםן אויםן קאפ אין דער םרײער לופט... עם דאכט זיך, זײ דערבײלן פין בר״ס■ שטחדיקער םארװיםםעניש. דערבײלן םין א תהי׳ובהידיקן אוםעס. בװישן כאןןס דערזען אויף א היפשן שסח תבואה אויםן װארבל, װאס האס פין װײטן אויסגעזען װי אן ןןפגעבליאקע■ װעטער פאס ערד. בוגעגאנגען, א ריר געטון א זאננען׳קעפל און סיהאט זיך א שאט געטון ברוינע איבערגעטריקנסע קערנ דלעך. פאמעלעך הןזבן ז־ך געשןןקלם די זאנגען: געשורשקעם םיט פארטריקנטער שםרויענער הארטקײט, די קעפלעך הןבן זיך געבויגן אין געבראכן, געהןזנגען װי געקוילעשע אין די שםרויענע קערפערם אין אלע בוזאמען הזןבן מיס באװעגן זיך און שורשקען װי געקלןןגס זיך אויף טיםער עלםער. גע־ קלןןגם מיט טרוקנקײט, שטרוי אויף שםרויענער הארסקײס: םיר שיטן. שיסן, שיםן זיך... װןןס װײטער איך בין געגאנגען הןןט זיך םיר געדאכט, אז איך שנײד זיך אלץ סיפער אין א תהו־ובהי, אז איך דער• װײטער זיך סון עפעם און דערנענטער זיך בו גארנישט. איך בין געגאנגען געקארסשעם אין גרויםן ברײט-שטחדיקן אוםעט, געהילט אין פוסטקײס און אין שװערן אומעס םון א גרױס שםיק ערד... און ןןט בין איך בוגעקומען און זיך געשטעלס נעבן א גרויםן לעבעדיקן בוים םיט קלײנע בלעםעלעך אין קלײנע בארעלעך. גרינע אין קלײנע װי בלעטער, בלעטער װי ... דןןס םעלד געדיכט באװאקסן, באװאקסן מיט װילד• קײס, באװאקםן מים פוסטקײט, א כאאס םון שטעכעדיקע. פארטריקנםע געװיקסן, װןזס האט געגלאגבט און געבלאנקט אנטקעגן דער סוף זומערדיקער זון, װןןם הןןס באלויכטן געגנם און פוססקײט, באשײנט און באגילדט דעם תוהו ובוהו, א סעלד םון ששת ימי בראש־ת, װןןם הןןט נאך קײנמאל םון קײן אקעראײזן נישס נעװוסס... דאכט זיך, א שטיק פלאנעס איז סון ערגעץ ארןןפגעםאלן, אפגעריסן סון ערד און היסל, נישס באקאנט מיס מענסש און בהמה... האריזאנטאל קײלעכיק. בװישן הןזדיזאנטאלעד לערקײט בלןןנדזשעט מײן בליק... כ׳טרןןג זיך אלץ װײטער און װײטער, מים װעג און ןן װעג... דורכאוים סטעפישע םארלןזזטקײס. ערדישער אוםעט... װו נישם װו הו־בן זיך ןןן בו װײזן גרי• בער און אײזן, שטיקער גלאז בװישן װילד גרןזז. געמישט םיס זאמד און קװײסן, דרןןט געפלאכטן װי קײסן און בו־םער געליטענע, בוימער פארשניסענע און בוימער פארברענסע אויף די װןזדבלען, מיט בװײגן שװאדבע, בעקעמטע, ױןזס ס״םלען מים שװארבקײם און שםילקײט אויף ערדישער פארלןןזטקײט, אויף םטעפישער װיםטעניש. זײסיק, נעבן א שמןןל םארװאקםן סטעזשקעלע, װאס םירט פון אײן חרוכ ןןרט בום בװײטן, הןזב איך דערזען א לענגעכיק בערגעלע םיט א בלם... ערדיק און זאמריק אין געבלםטער אײנזאמקײט, א סימן פון עמעבנס פרײנטשאפט, ליגט זיך א קבר... מיס ערדיש שװײגן, םיט שטילקײס און שװעדק״ס און קבר-ערד, ליגט זיך דאם בערגעלע װײט פון טויסע. װײט סון לעבעדיקע... אויף דער ערד און אין דער ערד, און דןןך סאר זיך מיס קברדיקער אײנזאמקײס, אויסגעטײלם זיך פון ערד, ןזפגעגרענעבט זיך פון פעלד מיס םאס און לענג סון מענטש... — קריםטו איז דיר הײמלעכער מיטן בלםן אךז דןזם איז דןןך נישט םער װי א שטומער עדות פון דײן קריסטלעכן גלויבן... װער האס דיך אהעדגעבדאכט און װער הןןס דיך דןן באגרןןכןז... קריםט• נעבן דיר שטײט א ײד און באדויערט דיך... מיר גלוסט זיך װײנען אויף דײן קבר, אבער דער בלם האלס םיך ןןפ דערפון... װען נישט דער בלם, װאלט איך סיך םיט דיר פיל הײמלעכער געסילט. אבער מיםן נאנבן הארץ און מיס װײטיק זאג איך דיר: — קײסםו מ׳האט סארגעסן ןןן דיר!... װאס װײסער אלץ אפטער װײזן זיך גריבעד, לאנגע װי שלשלתן געדרײםע, דןן און דןןרטן זענען װי עירובן געשטא• נען דרענגלעך געבויגן מיס דרןןט, אנגעװיקלט אויף גרין גלעזעדנע .לושקעלעך״ און םלעקער אן א בןןל, דורכגעסלןןכטן םיס שםעכעדיקן דראט, װןןס זעען אויס פונװײטן װי לאנגע. גרויםע םאנטאססישע סיש. אויף יעדן שריט און טריט שםיק• לעך םשוגון פון בעריסענע םנאריאדן, גרעסערע און קלענערע שסיקלעך, גרויסע שסיקער. און גאנבע נישט בעריסענע לע• כער... װי שןןלעכץ סון ניס, האלבע שטיקער און שטיקלעך םון אויםגעריסענע באמבעס און האנט־גראנאםן און גאנבע קנוילן שםעכעדיק דרןןס, װןןם ליגן װי גרויסע יאזשן, באהאלטן •) *זן דער יןזםז ,ס**ים*ריסק*. ױ*# *1נח ר*זנםעיד הןם *נני- *רינן ק-ן י*ר 1916. װקן קר ה*ם **זיכם זיין נ?1װרן-סס*ם .סס*רם*ריםק*, נ*כדקם װי די דייסזיז ה*ין זי **רי*זם-סין ניך.גרקנקקן׳, װ*ם קרקיינט די יקג *ין ■*די*נ קיקזקין.