Literarishe bleter · 1928-12-14 · 50 (14.12.1928) · p. Seite 983

903 ליסןוןרי•! נלוסןר 30 זא סערארישע ןןװנטן נעט איר בהםהשער 1ליק. איין אויך די יאלןןװקע, װןם שסײט דערנעגן, בעם ■אר דער מאםען. אק אויםן זשלױנ שסײס א פחנה הינער אויסגעשטעלם אין דער ריי, אין אױםן שטאל׳נוירעם מעג איך םיר סארגינען א קיק ני סין, װי סול ער איז מיס הײ. און ןןט םירם מיך דער דיכטער ארום אין דןןרף אין דערקלערט םיר גאנץ גענוי דעם נעהײםען זין םון יעדער םעזשע און םון די םחלוקת, װןןם ױרשים הןןנן שוין ארים איר געםירם. און ןןט דןןרטן הינטער יענעם בארג װוינם אײן סעטער און ןןם דןןים א פומע אין אלע הןןבן זײ װירם■ שאסטן דןן און קרעטשםעס. און אין א שסעסל דערנעבן װױנס סאטע און םאמע. ביז הינדערם און בװןנביק יןןר. ןן, זײן מש*חה איז דןן די שטארקססע אין דער געגנט, זי הןןס זי אקײירט אינגאנבן. און שײנע םענםשן זענען זײ און שסארקע. און ןןט גײען םיר ארײן אין א קרעטשםע, װןןס עס האלם זײן םוםע. אין קעניגסבעיג באקענם םיך מיס זײן *ליםעניבע. םאר׳װיסיל יןןרן האלם איך זיז אכבן. זאנ איך אוםגעטראכס. םארשעמס זיך דאם ריזיקע םײדל, לאזם ארןן■ די געװאלטיק שײנע שװארבע אױגן. בעלאכס זיך, און א שורה בײן בליבם פיס שנײאיקער װײםקײט. איבער דרײבן איז זי ערשם אלט. נאר שוין סין בװײ יארן אן לאזט םען זי םיס שידוכים נישט בירו. אזוי װי אמאל, אזוי װי אונזער עלטער-זײדע אין עלטער־באבע. דאס איז קעניגםבערגם משוחה. אלע זענען זײ אזעלכע. אײן םאן געזונטער פין אנדערן, אײן םרוי שענער אין שסארקער פין דער אנדערער. נאר ער אלײן איז ע*עס סון דעם אויםגעשלאנן אן אנדערער. א דיכםער. אין אז דער שכן װאםילי איז אין אװנס סארםארן מיט זײנע םערר, בי נעמען אינז בו דער באן, איז שױן טיםע רו געלענן איבערן דארף. ע*עם א װילדע, װארעסע נאװעסבער■ נאכס. א גרויםע לבנה איז לאננזאס געקראכן נידעריק איבער די בערגלעך ארום. עם איז נאך לאננ נישם שםעס אין אװ:ט, קוים די נאכט ביגעםאלן. נאר האנאטשאװ שלאסס שוין םיט א שסײנערנעם שלאף. װו׳נישט-װו ברענט נאך ערגעץ אין א שטינ א לעם*ל, װי א קאהאנעץ די גרוים. װען׳נישט־װען שלײכס זיך דורך א שאסן אין דערװעקס א חשד. די דערסער זענען םיל םיט גנבים און דו ביזט סיס דעם הײ אויף דײן אײגענעם בוירעם נישס זיכער, די קו סין שטאל קען םען דיר ארױםסירן הײנסיקע בײטן... אין בוגעסוליעטע בו זיך סארן םיר. דער דיכסער בא• גלײם מיך בו דער באן. די לבנה לויםס אינז נאך, קױלערם זיך איבער די בערגלעך ארום. לאנגע שאטנם םון װעג׳בלמים קרײבן אלע סאל אינזער װענ. און םין טיסן הארבן טענה איך בםדר ארײן אין םײן טײערן םרײנס און געליבסן דיכסער: — זע, אלץ איז סארגענגלעך. נלײבן בלײבט דאס תארס. דאס װארם םון דעם דיכסער. קער דיך אום בו דער דיכטונג בוריק. אזעלכע װי דו זענען נויטיק. אזעלכע װי דו םאנען נסדר, אז די די דיכטיננ זאל נישט סארװאנדלט װערן אין ליטעראטור. בלײב דא אויף דער ערד, װען זי איז דיר לינ, ןןנער סונדערװײסן זײ אויך םיס אונז. װי םיר זענען שםענדיק םיט דיר. דאם קלײנע סלעפל סון דער ססאביע סונקס זיך אין די שןןסנס םון די בויםער ארים. און אין עטלעכע רגעם סראנש םיך די באן װידער קײן לעסנערג. אין עס דאכט זיך םיר, אז ם׳איז א חלום געװעזן. ע*עם א שרעקלעכער, ע*עם א דיכסערישער און זעלםענער חלום. טשןןװ - דןןס דןרף םון די כאנען, די טןסערישע רעגענסן. און דא אין דעם טאל װוינען זײנע עלטערן און עלטערנם• עלסערן שױן םון אײניק־אן. רא הןןבן זײ קרעסשםעם און דא ענען זײ אםשר נאך געװען אין די בײטן, װען די טאסערן. עסם א. זענען געזעסן אויף יענעם נארג און געקוקט םים קנאה אויף דעי שײנער שטאס לעםבערג, װאס האם זיך אבער געװוסם װי אזוי םאר זײ בו שיבן. און דערבײ קוק איך אויף קעניגםנערגס טאטעריש-װילרע אױגן און אויף די םאדנע שסשאקעס אויף זײן *נים, און עס װערן םיר עסעם קלאר אוםהײםלעכע און װילרע בוזאםענהאנגען, און זײן ליבע בו דער אײנזאםקײט, װאם איז אםשר נישט םער װי אן אסאװיום סון דער ליבע בו די ססע*עם, װאם איז אסשר א ירושה םון ע*עס אן אוראלטער און װילדער סראנעדיע םון א ײרישער סאכטער אינםיסן אס די בערגלעך. װאם אק א קלארן סאנ זעט םען םון זײ ביז העס, העס קײן סאםע לעםבערג םיט זײנע אוראלסע גענײדן, װאם האבן סאר סילהונדערםער יארן אוים• געזען *ונקס אזוי םון דערװ״טן, װי זײ זעען הײגט אויס. — און אס איז שוין די בעגעלניע, — זאגט דאס חנעװ• דיקע שרהלע, פיט אן ארויסגעהאקם בײגדעלע םון םארנט, — םיר זענען שוין באלד אין דערהײם. קעניגסבערגס שרהלע רעדם *ערסעקם דרײ שסראכן. זי רעדט א קלינגעװדיקן ײדיש. םמש יעדעס װארט בו קושן, רעדם *ויליש און רעדט אוקראיניש. די שםראך סון דער דארסשול און די שםראך סון די שיקסעלעך. םיט װעלכע זי לױסס ארום גאנבע םעג ביז שפעם אין דער סונקלקײם סון אװנס ארײן. און אס איז שוין םאקע די הײם. קעניגםבערגם סרוי װיל תינף, אויף דעם דארםישן שטײגער, כאטשבי בען טעפ• לעך קאװע געבן בו טרינקען דעם גאסס. כאסשכי א האלב נאלענאטישקײט בום אויםעסן. און קעניגםנערג נעםט זיך באריםען. אט אין דעם הויז האס זײן זײדע א קרעטשםע געהאט איז עס םארברענט גע• װארן און געשטאנען א חורבה און קעניגםבערג האם סײער געװוינט אין א הויז דערבײ װאם איז באלד אײנגעסאלן אזוי גיך װי ער האם זיך םון דארט ארויסגעבױגן. דערװ״ל איז דאם דאזיקע הױז שוין סארטיק רעםאנסירם. און איבם האם ער שוין אסילו א זאהאסע. און םיר שטאט־םענטשן האבן דאך גאר קײן אנוגג נישס, װאם דאם הײםס א זאהאסע. עם םארװאנדלם די הײם אין א נעסס. כאםש נײ און נעם די זעקםשסאקיקע הײזער םון אלע גרױםע שסעט אויך םים זאהאסעס ארום. און ער װײזט םיר די אוםבאליקע םלעשער םאלינעם• סאק, װאם שסײען אוםעטום ארום. װאם ער האט אלײן גע• *רעגלט, און װאם ער האס אלײן געקליבן דעם גאנבן זוםער לאנג די םאלינעס דערבו. זײגער םיר, און אסט זײגער דרײ סארסאג *לעגס ער אױסשסײן — אבער דו םארשסײסט דאך נישט, װאם דאם הײםט בארװעם ארוםלויסן אין דער ראסע *ון םארםאג — און קלויבן. און עם האט זיך דאך געלוינט. אױף ־אלע אױװנם און אױף אלע שאסעס און אין אלע װינ• קלען—סלעשער און יטלעשעי .םעו קעניגםנערגם לאנסע װערק... און אט זענען םיר אין שסאל, װו עם שסײם די אײנביקע קו. נישט דערארנעס זיך דערװײל בו םער. און די קו קוקט סרױעריק אױף איר באלעבאס, נעכסן איז ער געװען אויף א ליסערארישן אװנם, האם זי א סרעםדער געםאלקן און איר אײםער םארװונדעס, װײל קײנער קען נישס אזוי גוט און אזוי בארס םעיקן. װי איר באלענאס, װי דער דיכסער דוד קעניגם• נערג. ער זאי שוץ קײנפאל םער נישם סארן אױף קײן לי•