Literarishe bleter · 1928-12-07 · 49 (7.12.1928) · p. Seite 973

ליטערןזרישע בלעסער - 49 זא זיגריד אץבדםעט די שװעדישע שריםםשטעלערין באקימען הײייןןר די נןןנעליםרעסיע. ׳*% צו אילע דראמאטישע קרײזן (קאפוניקאט) ע נ ד ע ר י נ נ: דןרםים ם#:ן םלר ב*ק#נם *יע איניןי־ע םדלוננןן #ין דר#ב#םישן קר*זן *ױף דןר ■ד#װינץ, #ז דער םעקרע• ם#״י#ם טין ם#רב#נד ה#ט זיך אוברנןטר#נן אין ל#ק#ל דזשעלנן 20, װ. 23. אק #לע ענינים םין ם#רב#נד זיך װןנרן אויף #6לננדן #דרעפ: .עיס)$ ץזתק ו(:>ץח*סץ1סתזסתס )6א .זיי2 "םח01ץ)5ץ1ת\) סחסס5 סז31״יס(£ץ2< .23 .חז 20 סח1ס021 ,ס׳*וס52תס׳\\ אין נוז#םןנד.#:נ דערםים, װ#ם אייניקע דד#מ. קר״זן אינןר• װיזן ז״ער קיו־עםםענדןנץ אויף #6־ןלםןרטן #ררןםן 6ין #6רב#נד #דער *י םמם קדובישן קילםוד-אינםםיטוביןס, און *ולוב דןם װערן םייל בריװ #6ר#6לן #דער #■גןנעבן טים > נןװיםן־ #6רש#עםי• קיננ. ם#בן םיר אוי6םןרקז#ם #לן דר#ם. קרייזן, ■ז רןר םעקרע*#ר• י#ם װןם נישם םר#נן קיין שים #6ר#נסל#רםיעבקיים ם#ר נישם םינקם- לע5ןר דערליידוקיננ 6ין די שלןכט #ררןםירםן װענדיננען• # ו י 6 נ # ם ם שעהן: דןר םןקרעט#רי#ם 6ון ם#רב#נד נעםם >; א'1םערעס#נםן יערן ם#נ > חוץ שבת 6ין 6.30 ביז 8 #װנם. # נ ש ל ו ם•• אין *יז#שןנר.#ננ סים די בםדרד־קן #נ#ר#נן װענן #נשליס אין #6רב#:ד, םעלדן םוד דןרםום #לן דר#ם#םישע ק־ייזן, #ז דער #■ינם#דוקער איינשרױבם-#ם*#ל באםדעםט 10 גילדן• די ד#זיקן םוםן, װי ב5לל •לע נעלטעד #6רן #6רב#וד, ד#ר6ן געשוקם װערן אויף דןר אויב;*#ננעװיזןנןם אדרןם אכטונג רעזש םערן םון דראםאסישע קרײזןן ק # נ ם # ק ם: נעםןנדיק אין #כ■ די ק#ל#ם#לן ר#ל, װןל5ן עם שםילן די חב־ים-־ןושיםערן אין לעבן אין אין דער םןםיקייט םו[ דן דר#ם. קרייזן, ה#בן םיר ב#של#םן #נקניםן ענגןרע ב#*יוננן אין א״ינשםןלן # 6ןםטןרן ק#נט#קם םום די רןזשוםןרן םין #לן דר#ם#' םישן קרייזן אױף דןר סראװינץ. ר#ו #ן-אוםםריקםארן: בדי דןדהױבן דןם קילםירעלן און קינםםלןרישן ניװ# ■ון די דר#ם#טושן קרייזן אויף דער •ר#װי:ץ ה#בן םיר ב#של#םן #רנםניזירן ר#י#ן-אינםריקט#רן, װעםןנם אױ#ג#ב עם װעם זיין באזיבן די ד.־#ם. קרייק 6ין גענןבןנעם ר#י#ן אין םים- הןל6ן זײ אין זייער #רבעם. #לע חברים־רעזשיםערן װןרן דערובער נןבןטן איבף זיך שםןלן םים אינז און #6רבינריננ. #6־ב#נד 6ין דר#ם#םישן קרייק ביי דןר נןי• *ײדישע 3ינע" אין באדשן■ פרעסע-קאבפערענע פון ״שול־קולט״ פישװןןך, דעם 28-סן נןןװעפנער אין לןןקאי סוגם ,שול• קולם״-קינדערהײם (םילנע סז) הןןנן די טוער םון ,שול-קולט* אינערגעגענן םאר די ■רעםע-סןןרשסײער ־א באריכס סון זײעד ניזאידטיקער אדנעט. די עקזעקוםיװ - םיםגלידער סון .שול-קולם*: ם. י. סרײד, ז. םלפד, ז. סעגאלןןװיטש, ד*ר ל. װולםאן און דער םעקרעטאר גרארזענסקי הןןגן אינערגעגענן װעגן די אויםטוען סונם ײדישן שול- און קולסור-סארנאנד אין דער קורנער נײט פון זײן עקזיססענץ. די םטאסוטן םון ,שול-קולט* זענען נאששעסיקט געװןןרן ערשט נוריק םיס א סאר הדשים, און םיהןןם שוין נישס נאװיזן נו עסענען שולן. דערװײל, װי נאװוסם, הןןט .שול-קולס״ גע- עסנס אין װילגע אן 8 קלאסיקע ײדישע שול (םיס 4 סאראלעלע קלאםן). די 12 קלןןםן נאזוכן 531 קינדער, און לויס אלע מײ- נוננען, איז די שול סון די נעססע אינס אין װילנע. אויך אין קןןנילגיק איז לענםנם געעסנס א ײדישע םאלקם-שול. ניז אינם איז דןךט קײן שול נןןך נישט געװען. ניז איגס זענען שוין אין סוילן געעסנס 23 ןןסס״לונגען ,פון שול־קולם־, װעלכע הןןנן ארנאניזירט 3 קינדערהײםען, 8 ןןװנסקורםן און 2 בינליאסעקן. איצס װערן נעםאכס די סןןרםא- ליסעסן נו עםענען נאך ביז 50 אסשײלוננען אין לאנד. די עקזעקוטיװ האם געשעגקם םיל נײס און אויםםעדקזאם- קײם גונוגיען נום .שול-קולם* געזעלשאסטלעכע ארגאניזאניעס. אין דעם זין איז זײער סיל אױשגעםון. דער האנםװערקער סארײן אין סוילן, דער קלײנהענדלער-סארײן הןןנן נןןך א רײ געםײנזא- פע זיגונגען םיס די ,שול-קולם״-םארשסײער באשלאסן םיסגו- ארבעסן פיסן .שול-קולס*. אס די רעזןןלוגיעם זענען אנגענוםען געװןןרן אױף א רײ םארזאםלוננען און נאראטוננען. די רעזאלו- גיע איז מים גרוים באגײססערונג אדורכגעסירס געװארן אויף דעם האנסװערקער׳גוזאםענםאר (םון ,5 װןןיעװאודסטװעס) אין ביאלים- טןןק. אויך דער .םרויען׳םארבאנד* און די נעזעלשאסס סאר קינ- דער-שוץ שסײען-גו פיסנוארנעסן פיסן ,שול-קולס*. דער װארשעװער קיגדערהײם געסינס זיך אונםער דער ם־- רונג סון אסתר ראנינןןװיםש. דער קיגדערהײם איז אײנגעארדנם אויסן בעםטן אויסן• ס׳שיקן אהין זײרע קינדער ג. א. א. קאגיזנע, נ. קארלינסקי, י. י. זיגגער, י. גיסערםאן, י. םײױל א. א. — נײם קיגדערהײם איז סעסיק אן עלםערן-קאםיםעט. די סרןןגראם-קאפיסיע נײ שול-קולס הןןס םיס דער הילף סון סאכםענער-סעדאגןןנן אױסגעארנעס א גענויען סרןןנראם סאר די שול-קולט״ שולן. די הוגאה סאר די סןןר חדשים דערגרײכס א סוםע םון 12.000 גילדן. ד*ר ל. װולםאן הןןס רעסגרירט םסעניעל װעגן װילנע. ער הןןס, אגב, אינערגעגענן א רײ שװערע סאקסן סון דער נאזונ- דערער קנאות, װןןס א״ניקע םירן ארײן אין קאםף פיסן ,שול- קולס*. סאקסן, װןןס םירן אתיף אויף סרויעריקע נעדאנקען... דער װילנער ,שול-קולט״-סוער ה׳ װאםנער האט איבער־ געגעבן א גענויעם נאריכם װעגן דער װילנער שול. אץ דער שול ארגעסן 29 לערער. די פאטעריעלע לאגע סון דער שול איז, גי- לינ דעם אלגעםײנעם שװערן עקןןנןןםישן נושםאנד, נישט קײן גוסע. די לערער, װעלכע ארבעםן שוין 12 װאכן, הןןבן דערװײל נאקופען ןןסנעגאלס בלויז סאר 5 װןןכן, ןןנער דןןך ג״ם די אד- נעם אין שול גלענננד. די שול הןןס ױך קונה-שם געװען אין וױלנע., נןןך א לעגגערן םײנוננס-אויסםויש און א רײ סראגן א־ז די סרעםע-קאנםערעץ געשלאםן געװןןרן. דער עולם נאקענס זיך םים די קינדער-ארבעשן איגם קינ- דער-הײם און םען װינשם װןןם-מער קולםור-אגשסאלםן גו עםענען אין װארשע.