Literarishe bleter · 1928-12-07 · 49 (7.12.1928) · p. Seite 968

49 תא ליטעראריעע בלעטער 968 שכנישע װײבער, איז ער נישטן... פין דעמאלט זןן הן)ט דער סאטע בםעט מער נישט אויסגערעדט קײן װןןרם מיםן זין, געטון דןןס זײניקע געלאםן אין באדעכטיק, בלויז סין בײם־בו• צײט געכאפט גו אים א בליק זײטיק אין םון דערװײטנם, װי אײנער זאגט: נו, אדרבא, לןזםיר זען, װןןס ער װעס אויםטין מיט זײן שכלז... די ערשטע טעג האט זיך םװירסקי אריםגע• דרײט איבערן שטעטל אן שום בװעק. אין אײנעם א ט$ג איז ער אװעקגעגאננען בום הויכן, שװארצן קוימען, װאם ד,אם אסער• געשסארס פין ערגעץ נישם װײם, ם׳זענען ארום אים ארימ• נעפלויגן שװארבע װרןןנעס, א שיסער, דורכגעזיםס רויכל האט געגליװערט איבער אים, װי צוגעפרוירן, און ס׳איז שװער געװען צו װיסן, צי ברענט זיך אינעװײניק, אדער דןןס הןןס זיך גרןןד דא אפגעשטעלט א נידעריק. אפגעריםן, האלב־צעגאנגען שטיקל װאלקן. — סװירםקי איז געגאנגען איבער א גרויס םעלד בא• שטעלס מיט דרענגער, ארום װעלכע סיװיקלען זיך זוםער־צײט האפן, געזען פאר זיך עטלעכע חרובע. צוגעפלאטשטע שןןפעם םיט דעכער נאענטע בײ דער ערד, םארבײ דןוס ברוי־הויז און דערקענם דעם װןןנן מיט פעסלעך. א ברײםע בפבודיקע ײרענע אין א לאנג פוקסן פוטער און אין א שװארץ געקארבם שײטל באשטעקט םים בלישטשענדיקע קעם איז אײנגעזעסן אין א בריםשקע. א ײד, אין א נגיריש געהאקסער קאפ$שע, מיט א שטײף, װײס קעלנערל ארום ברוינעם, ןןפגעברענטן האלז און אין א שװארצן קירהשן קאפעלױש םארדוקס צום קארק, הןןס זיך געזעגנט מיס דער ײדענע חסידיש-שעמעװדיק און װעלטלעך, נעשאקלט מיט דער האנט, ארײנגעשמײכלם נארישעװאחע אין זײן צעקעמם טונקל־ברוין בערדל און נאכגעשריגן: — פןןר געזונט און װײל דיך גוטו... הערצלעכע גריםעו״ ער האט נןןכגעקוקט, װי ם׳קוילערן זיך ארןןפ די הינ• טערשטע צװײ רעדער בארג ארןןפ דעם פוילישן װעג, עפעס א זןןג געסון מיט א װונק צו א גרןןבער, רויסער שיקסע מיס א געלער, זוםערדיק-אפגעבליאקעװעסער םאסשײלע אויםן ק$פ, ןןנגעקוקט םװירםקין מיט דער הנאה פון א באלעבןם, װ$ס פילט זיך גוט, װײס, אז אלע קענען אים און קוקן זיך צו צו זײן פירונג. ער האס עפעס נישט פארשסאנען, װאם םארא פארשוין דער ױנג קען זײן, זיך א קראץ געטון ״אין דער פאטעליצע, צעשמערגעס זיך מים אלע געלע צײן: — איר זענם, מסתמא, נישט קײן היגער, עז — נײן. — א לאכסשעװערז — איך קום פון פאלעסטינע. — א, לײזערס זוןז-מ׳הןןם טאקע געשמועסט װעגן דעם אין בית-המדרש... כ׳מײן צו זןןגן: װי פאלס-אויס א ױננערםאן ארײנצופאלן אין םלך־אבױנם ערגסטע גיטער, העז—כדאי געװען צו םארן מיט באנען און שיםן, כדי צו קוםען קײן באביעניסשעז... (סיף קיפס) _פארלאג שלמד־ז גאלדפארב, װארשע _ שוין דערשינען: אײפםןןן סינהל־יער פעטראלעאום צװײטער באנד. ־ פרײז 0.20 י ווויססייסייכסר 6ןרק1יף: 3 .ס2 1ז1׳,״16ס(ו] ,ס׳װסבפזס^ *ז6\1:>ץ8״ .12>61ק5 מורםלענדיקן דוגז, דערמאנט זיך אז ם־איז מים אים אלעמאל שװער געװען אויםצוקוםען, און אז די מאמע פלעגט םאר אים ציטערן און יעדע עטלעכע חרשים אנטלויפן צום זײדן צוליב א סחלוקת. אינם דיל זענען געװען לעכער, די םטעליע איז געװען געלבלעך-סײכט פון רענן. אין א װינקל איז געזעםן די הויכע, דארע מומע מים א צעפלאמטן שטערן, געשײלט קארטאפל מיט א שטומפיק מעםער, פול מ־ם דער װײסנדיקײט פון אן אונטערטעניק װײב. װאש קען אלע חשבונות, װאלט געװאלס זיך עפעס אנרופן, נאר םון םורא ם׳זאל נישט האבן טענות הלםאי זי שםעקט אומעטום ארײן די נאז, — שװײגט זי הכנערדיק, פול מיט דעם הײםן װילן, אז אלץ זאל זיך ענ• דיקן גוט... זי איז דודן געפעלן פון דער ערשטער מינוט אן, האט דערקענם אין איר לענגלעך, אײנגעדארט פנים. אז זי לעקט סן נישט קײן האניק און אז זי ציטערם כסדר פאר קריגערײ... װאם מער םװירסקי האט זיך דא ארומגעדרײט אין זײנע זעלנערישע שיך מיט די שפיציקע טשװעקעס, אלץ מער איז אפגענומען געװארן דער חשק דא צו פארבלײבן, אויםגע• װעפט געװארן. די הענט, װאס זענען אויפגעשטאנען מיט א בײםן אין די דלאניעס פון חשק צו נײער ארבעם, הןןבן זיך ביםלעכװײז אראפגעלאזט. פארקראכן ערגעץ אין די גע• לאטעטע הויזן-קעשענעס. דער יונג הזןט א קוק געטון אויפן םיטלװוקסיקן, ברײםן סאטן פון דער גאנצער הויך, געםילם דעם םעם פון נישס שרעקן זיך פאר יענעמס אפרײסן זיך און ער האט גערעדט קלאר און שארף, מיט א באהאלטענעם שסזןלץ און יונגלערישער בארימערײ םאר דער מומען, װאס װעט זיך אװדאי װונדערן אויף זײן העזה: — טאסע. איך װיל דיר זזןנן אט־װאם: איך בין געקו• מען אהער קײן פוילן ארבעסן, אבער נישס בײ דיר. דא װיל איך בלויז זײן עטלעכע םעג, אויב דו װעסט ערלויבן. — העז װןןםז — רעד העכערו — האט דער טאטע נאך מער אײנגעבויגן דעם קאפ אין דער ארבעט. — װאס אזוינס זאל עך דאם ערלויבן, װיז — כ׳זזןנ בלויז דעם טאטן, אז דא װעל איך נישט פארבלײבן.— איז םװירםקי רויס געװארן, אויסגעגלײכט זיך, װי ר׳װןןלם זיך געגרײט צו פארמעסטן זיך מיסן פןןטער.—ארבעטן װעל איך ערגעץ אנדערש... דער טאטע האס נישט געענטסערט, פארזשמורעם אײן אויג אפמעםטנדיק און םיט גרײטקײס, בגנבה און מים זײסיקער נײגיריקײט א קוק געטון אויפן ױנג, דערזען, אז ער רירם שיער גישט ןןן דעם באלקן מיט זײן טשופרינע, און ער הןןט זיך קוים אײנגעהאלםן נישט צוצעשמײכלען זיך: אינדערגיך ארויםגעכאפט דאס פודעלע טאבאק, א שמעק געםון און אפ• געניםס... דערנאך האט ער $נגעצײכנט םיט א שטיקל קרײד אויף א בלאס כרןןם, םארזעצט דאם שפיציקע סעסער און זיך אנגערופן הינסערװײלעכץ.׳ — נײסן װעל עך דעך אװדאי נישט-אז א מענסש װיל זיך שלעפן, קען אים קײגער נישט צוהאלסן... דא זײן — װער ערלויבט דיר דען נישטז םײנסטאלבן... דעד סאסע האם זיך איבערנעהאקט אינמיטן, געװוסט סארוים, אז דער זון װעט אנסלויפן, געװאלס אים זןןגן, אז ר׳קען דןן זיצן און זיך אפרוען װיםיל נאר ר׳װיל און אז םיװעט נןןך ב*ה קלעקן פאר אים עטלעכע װאכן. םונדעסטװעגן הןןט ער געשװיגן, נישס געװןןלס זיך שפל מאכן סאר דעם מחוצף און אים ארויםװייזן געטרײשאםט, האט םון דער העלער הויט א געשרײ געסון צום װײב. אז מ׳זאל פארמאכן די סיר: — ר׳איז נישט םחויב אויסצוהערן אלע סענות פון די