Literarishe bleter · 1928-11-30 · 48 (30.11.1928) · p. Seite 954

48 זא ל*ם#ר*די*< וליאמ 954 9 טעאטער און הונסט עם^ *ין דער װילנער םרגםע גײם *י1ס *ק •וין נרין די *רניס *1יף דיר םיעסע *ין ד*ם *וװוססן דײםען דר*ם*םורב קל*במר .דיר ניסוף• קי״ז*, װןס *יז ביים־לס בעװ*רן *דיף ם*דסידענע נינים מיס נר1ים דיר6ןיב וי *ייסי װירס גי• יםעלס דורך *. סײסינ1ים. ים װירן *1יך ניסןכס די י־ןנעס *ויף סיקסםירם .יײיןק׳ (ריזםי ם. װײנירס). די װײסירדיקי *ו 16-רובנין: .נרןנקס• יקםיײים־ *. ויםןװם *ון יײװי;ם .גיים• (ריזיי ד. הירםןן׳. .ססי יננוד דים סנ־יןריקן ױנייײ סונם םןי- קװיר קובסס.סיןסיר סירם *1יף םן־יס יװןרץ קונסס-סינײר >. ססינןװס .דנרסן-גןרסן״, רי■ זסיסירס י1יס ססןניסיוװסקיס *ויווירוננ וון ײןן נוינןקןװ. ** פויי סיקןן ס יס ןיץ ןרוים עין דיר ןםערעםע ,*ירקוס-פױוי*. דיר 6ילם י1יס י. ן*ןסןסום ,■ויייסי װיידיר״ (ריזסיםיר יןנוס םורקןװ, ס*ינור• *1יסןר ח. נ1ים, ויריקסןר-י*ן *ןרנירס) *יז ס1ין •*רינויקס *ץ דיר ורניס. ןנהיינ יןניור װים דיי ויים .גײן־ *ין די *װיי נר1יםי װןרסי• װיר קינןם .סװיןםןװיר״ *ון װןדיװיי־. גלײנ• *ײםיק װיס ויר םי׳ם נ*װחן װירן *ין קרןקי, ליםנירג *ון יןדז נו 2 קינןס *ין ייויר ססןס. ס׳װיר■ ביסירם *ינסיײהזנויונננין םים ו רײ י*נ• ויר *1יםיר ם1יין. יס^ וי נןקונסי ןרסיססין ס1סנה |ןרם ןר1יס םיס ו גריײ *יניר דיר םדןװינץ דיר ריויר• םוןו: .יןסי װ*רן' (די ניניזיסי ססןם וין זינד *ון נעניס) *ין כס. זסיוןסםקיס ,ניסינםי ןון ■ זעו״ (*•נסניניזירס וױך סיסנה). *ין דיר יר• ססיר רי װים די םריםי נןזונן נינוין. סןסנן• װיץ, קןסןװיץ, קילץ. רןדןם, לוניין *. וז. װ. סנת דים ז-סן ויניסניר קיםס םןר *ץ זןל וין דיר װורייװער קןנםירװןםןריי ן קןנ- *ירס םון וןלקסלידיר םין ויר נןקןנסיר דננירין הייי* דןיינקו. ס*^ *ין נןרקןװ *ח ןןרניקוסין ו נןרןסימ וון ״דיסי סרדניר *יניר ד,ר ריײרסיור-ורןני. ני דיר נןרןסימ זינין ניקיםון *ווןרן ד• ײדי• סי סרײניר וון םןםקװי, קייװ, םינםק: י■ וןנױ- סין, ם. ליםװןקןװ, *. ןרסןנסקי, *. װיװיןרקי, >. קזסנירןװ, לי*י ריזניק, דװ הןוססין *ין חײם נילדין. >ץ דיר *ןרןםיזג הןנן זיך *ןסי• ליקס די ײדיסי סרײניר םין נןרקןװ: םיץ פןר- קיס, דןנייל, *. קןהןן, מ. ליװין *. 1. וי נן רוסימ דןרף *והןנולין די םרןני, װןס זינין םןרנינדן םיסן ריסירםיןר-קרחיס. װילניר •ילם זיך יסןרק *ין די ײדיסי םלינה-םיוסירן *ון נןזונדירם *ין די דרןםןסיײ קרײזליך *ײ די קלינן. ײני• נחמז מײזיל־1 . כ ר א ב י *ינירזינימין *1יף ייויס םין די נײיםםי ליסװיסי װירק. עס^ דיר דינסיר *י*יק ויסיר *יז קןסןנ• דירס ניװןרן ניזןםין םיס * נריײ *יקרןיניסיר סרייניר קײן *ויםלןנד. די קןסידרי 6ור ײריסיר קולסיר נײ ויר *יקרןיניסיר װיכנסןוסליניר ןקןדעמיי הןס :יך געװינדם *ו *ניהם רייזין םיס!ןלגנדיקיר נדגייםינ:: די קןסידרי 6ץ ײדיסיר קילסיר נײ דיי *וקרןיניסיר װיסנסןוסליניר ןקודוםיי נן• נייסס *ײך *וס סןנ וון *ײיר ןנקים *ין רןסנ• סןרנןנד *ון נלוינס, ןז *ינזער סןייןליססיײ נ1ױנג װיס זײן 1ןר *ייך דיר קװןל סין ן נײיר נןגײסםירינג *ין 6ין נײי װירק, װןס װילן װיי• סער דינןן דיר ריװןלוניןנעריי ןרניסיר-םןםי. *ץ *יזןםינהןננ םיסן נןססיםין דיר נןניל-סוייז 6ןר ליסירןםיר דיס נןװיססן דינקיר ונרי נערגסןן, װירס יי*1 גענרןנס די רייםה וין די ניז-*י*סיקי נןניל-סריםייס 1ןר ליסירן• סיר: 1901 - סיללי 6רױןם (ורןנקרײד) 1902- םןסז ן (וײםסלוגו), 903 נ—ניירנסןן (נןרװיגיי), 1904-פיםםרןל ׳8רןנקרײך, הןס גיסרינן *ין וייןװןנסןליס) *ין יססינערײ (ססוניי), 1905- סינקיװיסס (ס1ילן), 1906—קורװססי (*יםןליי), 1907—קיסליגנ (ינגלןנו). 1908-רידןיף *ויקין (וײססלןני), 1909—סילםן לונירלעף (עװעין), 1910-הײזי (דײסס.), 1911—םיסירלינק (נילניי), 1912—הײסםםון (דײםסלו־-ו), 1913-סןנןר (*־נ• ריי), •191—15 ניסם ניװלן, 1916 — דן• םען רןלןן (•רןנקרײך) *ין הײדענססןס (יװידן), 1917— גילירו■ *ין סןנסןסױןן (דעניסןרק), 1918- ניסם ניװען, 1919—סס־סיליר (סװײץ), 1920-הןסםין :נןרװעניי), :192—ונןסןל סרןנס (!רןנקרײך), 922נ-נינןװענסי (ססוניי), 1924— רײננןנס (ױילן), 1926-נירנןרו סןו (יננלןנד), 1927—גרןעיי וילעון (ייסןליע). ס׳ויז וירסינין ויר •ירסיר נונר 1ין ןנ. קןהןנס .נייסער וין פײן לינן*, װןס סרןגם וים נןםין .*ץ װ םיםילי יןין*. ויר נןנד הןלס 606 ז״םן, פיס 38 סןדסריסן. די זנר1נ1ת 6ןרינ• דיקם ונ. קןהןן ניזן יןר 1910. .*סי י. רןסןסןרס זי*ס *יניר קרןסןסקינס .ניסינסי וין דיר 8'*ניוחי*יר ריװן״י*יי״. .*סי י*מק נוסיװיס זענס *ינער וין דײסס דןס נןריםסע װערק וין ןסכן װײניננער: .ני- סלינם *ין נןרוקסיר׳. .*סי נןך * לימירי נסייה וין יסליגע הדסים *יניר גןלי*יי[, *יז קײן װןוסי *ודיקניקוםין ױ*ל מןםסנוים. ^*י דיר ײויסיר קינסם-וןרלןנ .סריומל״ *ין *ןריז הןם *ײמעןרונס *ין * סןריזער קן1י * נןנקיס וןר *נרחם רײזין. ויר 6ןרזי*יר 1ין נןנקיס *ח ניװין סל1ם ןס. נןך *סס רידי הןנן גירידס דוד *ײנהןרן, מײם לינירסןן. ויהןנן *1יך ניהןלםן קיר*י ײדיס וי םןליר םןני קוץ, ר. םןלק, *ין װ *ריססססיליר װיװיןרקי, *. ויסג- רין, םס. *יװןנןװיס*. נןך דיר רידי םין סורל רןםןסןד*, הןס ניריו■ ויר נוסס ולײן *ון ני- לײינס *ײניקי וין זײני לינסי לידיר. ל־יי&עראטור און הולטור דמר *ןװיםם?ר יידיע׳־הכברעיאער דיכסער ז. אניױר *יז גיקים?ן ײםןין ק״ין װןרס?. דיר דיכסזנר הןס די לזננםכ יןרן גכװומס *ץ בקריין# ■ןריז. אין ■1ילן הןס ז. אניאזר כיסה *י #ןר• כרסנגסן סם9?כס װןכן. םיסװןך, ר?ס 21 נןװכםכזר, אין סרססן *ןרוײס-סןג נןכן ס1יס ה ד. נן&נסרנ, זסנסן דירך ן רײ דכלכנןניכס גזנ9ײגס גסװןרן קר?גץ א1י1ן קכר 6ין ד?ס סןרססןרנ?נ?ס. סס ז?נ?ן ג?קיט?ן ד?9?גונ'?ס סץ ייריסן זסורגסליססן״ סינדיקןס, ססן״ק9יכ און ■רןם?סיןנ?ל?ר ס?קני? ■•יס ליסזנרןסן״פסריין. — ס׳איז *ויך געקוסזנן ן גר?#?ר?ר?91ס ■סי?ר?ר יון ה. ד. נןסנ?רנ. אין םינסק איז 6ןרג?קום?ן ןן ןװנס?ום 11״סן יןרסןג םין ד?ר ןקסןכאר״דאװןלוכי?, י1יןי װסלכן ס׳זסנסן כײ״ביװסן סרייכער, םן9?ר, קילסיר״ סי?ר, זסירנןליססן. ס׳תןס זיך ןנםװיקלם ן ססוזם װ?גן די אויסזיכסן וין דור ײדיאער 9יס?רןסיר. *װיאן ןגד?רס חןס א1יך ג?ר?דס ם. קילכןק. װי ד?ר ,ןקסןנ?ר״ גיס אינ?י•, הןס?^ נ?זןנס נװיסן ןגדערן: *אין ס1י9ן, אין ןפ?ריק?, ניסס נ?קיקס אויף ד?ס, װןס דןרס ז?ג?ן אין ד?ר ײדי- ס?ר לים?רןסיר 6ןרוז איסג?הוי?ר גר1 ס? םןל?נסן, הןס די *דיס? ליס?רןסיר קײג? ס?רסס?קסיװן ניסס. זי 9?כס איכ?ר ן סװ?ין קריזים. דן, אין סןװי?סן״6ןרנןנר, הןס די ״דיסס קילםור ן סך כרײססרס ונרסס?קסיװן. די אײגניק? תןסניגג 6ןרן א1י*כלי סין ד?ר ײדיססר קילסיר יכלל ייז 6םס״ר, דןס איז ןן ן9נ?םײנ? סװגיננ״. א1ץו ד?ס חןס נ??גס6?רס י. ן??רןװיסס, ר?דןקסןר 6ין *ןקסןנ?ר״: .די?װןליכי?, װןס ח״ קילכןק חןס דירכגאמןכס אין ס1יין, איז ניסס אינגןנכן ן גינםסיק? 6ןר איס. ד?ר ליס?רןריס?ד ג?ס1יז?כץ הןז נ?וןם ן ג?װיסס הסויה א1יף אינזער סן?ס סיס ד?ס דסרקלסרס זיך רי סיססיס? ריכםינג אין קילכןקס סן?זיס, (ססיה כן א6ריס), אסת, כיס ל?כס, הןש?ר ן ססײ נססין אין סנים ד?ר דןרס*ק?ר קלײגכירג?רלסכ?ר ליס?רןםיר,?ר הןס?ס ןכ?ר נ?סין גיסס װי ס?סה רקװןליכין״ נ?ר, נןר װי ם?סה .ס״ג?ץ״.?ר הןס זײ ג?זןגס, די סרײנסר, ןז סר איז נןך ניסס זיכ?ר# ןז דןרס, װוהין?ר ןנסל1י6ס, װ?ש?ר ק?נסן 6רײ ריכסן אין ןרבעסן. םיר ןכ?ר ז?נ?ן זיכ?ר, ןו ר?ר ג?״ זונסער הןר?סןסנ?ר ססה קילוןק װ?פ דן כײ אינז זיך אימק?דן כי י?נ? קװןלן 6ון זײן סן6יגג, 6ין װ?לכ??ר חן• נ?ס?סס אין 1919״סן יןר, זײ?נייק דן אין סינסק. ןס כילי■ װןס םיר מיזן יינזכר יןסס כןגסגסנסן סיס חגײס?ר ליכ?״. לויס די סםןסיססיס? סןססריןלן, װןס זסגסן סןר?1נסל?כס ג?װןק וין םשןסיסטיסן יןד. ניך, הןס די כןל סןלקס״סילן םיס ד?ר ײדיססר אונססרריכס״ססרןך אין סיל״יןר 28—1927 אין •וילן כן*רן6ן 169 םיש 18,641 סיל?ר. אין 6ן<• ריקן סיל-יןר ז?ג?ן ג?װ?ן ס?סיק 123 סילן םיס ײייס?ר אינס?רריכס״ססרןך םים 14,358 סיל?ר. די כןל סיל?ר אין די ײדיס? סילן איז ןלזן ג?״ ססמן סיס 29 סיןו?נס. ד?ר יןרכןגד 6אר ס ליסװיס איי?יס?ר ו?רג?גס?רינג גיס אינניכן ןרויס זןםלוגגכן סיס