Literarishe bleter · 1928-11-09 · 45 (9.11.1928) · p. Seite 893

893 ליסזרורי״ז נלעםער 45 זא א בריװ אין רעדאקציע ח־ח! אין אוזאטןנהאננ טיטן ע־יז, רוןררער א־ז נןזען נןדרוקט אץ ל. 3. נ׳ 43, חאלטן םיר •אד נויטיק טןםטאיטטעלן: 1. ןם א ז נישט ריכטיק, אז די ק־ה דזשןלנע 43 איז ליקיוי■ דירט נןוז<י'ן• *יליב דער אױםןרנעזדרנלעך שזןרןר םאםןריעלןר לאנן םין די שילן איז די ק־נדן־ה־ם) אריבןרנעםראנן נעװאדן אין ניםנאויע<לאקאל, ק־אכפאלנן 36, בדי *י א־ינשאארן היאא־ת, װעלרע זענןן טא־בינדן םיט אויםהאלםן א באײנדןדן לאקאל• 2. ןם איז נלשט ריכטיק, אז די •־ןבליסטין ראבינאיויםש איז סין אינז באזיטיקט נעװארן. אוי8ן נרונט םון דןר טאדערזננ סץ לןרער• קאלןקטיװ א־ז איר פארנןל״נט נעװארן *ו ארבעםן או ף נליירן בא• דיננוננןן טין אלן לןרער.םון וש׳א. איר ,האט טען אין ,שילקולט• טארגןלינט בןםןרע *אדוננוננען, א־ז זי אװןק אל״ן •ון אונזער ק*ה. 3. עס איז נישט רירטיק, אז םען האט א־ננעלאדן אן ״א־נענעם םענטשן* אױף די זעלבן באדונגונגען, װןלרן םען האם איר נישם נןװאלם נארנעבן. נאכדןם. װי זי האט נעםאלרן, אז ,שילקולם• גים איר אזעלבע אין אזעלרע באקװןםןרן באדונניננןן, אז זי זאנט זיך א• טין דער א־בןט אין קינדןרה״ם, האבן םיר איננעלאדן רי נ־ע פדן• בלוםטין אויף די בארינגוננען, אויף װןלכע עס אדבןםן אלן לןיןד טין אינזןרע װאדשןװןר כולן. 4 עט איז נושט רירטיק, אז םיר האבן נןװאלט אטשאטן די אל״נאווםהאל-ניננ •ין ק־ה, אז װי נאי די רןרםאנטע ס־ןבליםםין איז אװעק *ום .שולקילם״, האבן םיר יא א״זנעסירט דעם םרונ*ו• פין אלינאױםהאלטוננ. םיר האבן נןבױט אין בויען װ״טער די דאזוקן קונדערה״ם אויפן ושו.־. אז די ןלםןין האלטן ז■ אל״ן אויס. די וש*א ם־אנם נאד די נענינ ,שװערע לאסם םין לאקאל א. ד. גל. די וש־א נןטם נישם אויף זוך דן דןטי*יטן. 6. עט איז נישם רירםיק, אז דער בורזשןם ■ון ק*ה אייף דזט,לנע 43 איז איננאנ*ן גןדעקם נןװא־ן נאר פין די ןלםןרן• די װארשןװןר יש־א האם אװך •אריקעם יא־ נןטראנן דו שװן־ן לאםם סץ לאקאליהובאית א. ד. נל. 6 םןר האלטן •*ר איבערןק *י ענפםערן םיט א״ן װארט װענן אזעלרן םעשןות. אז טיר האבן ןטןם .אטגןטין א םאיםע שטוקל אר• םעקרעטאריאט םון װארשעװער יש׳ןן װארשן, 26 אקטאבער 1928. ש. זיםםאן, ש. זאנאן געזעלשאפטלעכער קאמיטעט פאר דעבם ײדישן טעאטער םאנטאנ, דןם 29-טן אקטאבןר, איז אין דןר װױנוננ פין דיר נרשון לןװ ן •אנןקיםען א נרעםןרן באראטיננ •ין שריפםשטןלןר און עםקנים װןגן שאטן א קאםוטןט, װאם זאל שטי*ן דןם קינסםלן- רישן ״רישן םןאטער — די .װילנער םריאן*. אין דןר באראםונג האבן אנם״ל נןנוטןן ד*ר א• גאלדטלאם, םןנ ם. קעדנןר, ד*ר ל. װילטאן, ד*ר ג. לןװין, ד*ר ן. שיטןר, ז. םןנאלאװיטש, א. נאלדבערנ, י• ניםןרםאן, נ. םיזיל, י. אטענשלאנ, ד״ר ם. ױלבן־פארב, ש. װאנםאן ש. װאלקאװוםש, י. גדינבוים, ם. פזאד״ םוזקןלער, אדװ. נ. לןװץ י. י. ט־אוום נאך דןם אויםפורלןרן באריכט װןנן דןר לאגן •ון דעד װיל• נעד טרואן, װאם עם האט איבןדנןנן*ן מ. טזאה, האט זיך אנטװיקלם א דיטקיםון װןנן דן נױםן אין סןרםטןקטוװן •ונם ״דושן קינםםלערישן םעאםןר אין װארשע. ■־זןנןן •ארנעלינט גןװארן פארשודענן סלענער װי א1יפ*ודיכםן דאם םזל •ונם ״רישן טעאםער. נאך דו אלן דעבאטן איז באשלאסן נעװארן *י נרונדן א גע. זןלשא1טל;רן קאםיטןט •אר רןם ״רושן טןאטער אין םיאיז אויםנע. קליבן נןװארן א *״טװ״ליקן ןקזעקיםיװ, װאם זאל אנטירן םיט דןר ארבןט. (אן אפןןלןןניע םון ײדישקײם —סוף םין זײט 884) צו אזעלכע שמןןכםעס און 1י איז דןןס פראי םאר א ײדן גי שםעכן די אויגן מים זײן עשירות. לאנדויער האלט, אז עם איז געשםאקער זיך גו קװיקן םיט דער באהאלטענער םאכט, װןןם םען הןןט אלם רײכער ײד, בעת םען טרןןגם די לאנגע קאפןןסע סים דער געלער לאטע. א תענוג זנו זען, װי דעד גוי נוקס זיך םארן עגל-הזהב. װי שוין אויבן דערמןןנס, בא• גרינדעט זים זײן װילן בו בלײבן א ײד, װײל עס לוינט זיך נישט צו שםדן. ןןדער: זים װערס געװןןר, אז ער איז א גע< בוירענער אריםטןןקראט. דןןם איז גרןןד אין דעם מןןמענט. װען ער גײט םמש אוים צו קריגן םון קײםער אן אדל׳פאטענט. גענוג בו װײזן די געםונענע םאפירן—און זים אריסטןןקראסי• שער יחום װערט געזעבלעך באשטעטיקט. זןבער דעמאלט סוז זים בלײבן קריסס. װיל ער ןןבער בשום׳אוםן קײן קריםט נישט װערן. ןןבער נישס דערםאר, װײל ער איז אזוי געסרײ דער ײדישער אםונה, ןןדער ער װײס בו שאצן אירע םעלות. נײערט עס שטײט אים נישם ןןן םאר זײן כבוד זיך בו שםדן בוליבן אדל־טיסל. קריםסלעכע אריסטןןקראסן װאלגערן זיך װי םיסס אין די גאסן. אויך ײדן משומדים זענען םאראן גענוג. זײנער אן אײגענער ברודער הןןט זיך געשםדט אין איז איבט א קריםטלעכער בארןןן. זים װיל נישט גײן אין דעם אויסנע• סראסענעם, סקארבאװן װעג. ער װיל באװײזן דער װעלט א זאך, װןןם איז נאך קײנמןןל נישס געװען, װןןם איז אײנביק אין דער געשיכטע פון דער דײטשער םלוכהז ער װיל זײן אן אויםנאם אין גאנץ אײרןןפע, דער אײנציקער ײד, װזןם הןןס דורכגעברןןכן אלע באםען און איז געװןןרן געאדלס. אין םלוג: א נארישע תאװה םון כבוד׳זוכערײ, ןןבער דער פועליױגא דערםון איז, אז זים בלײבט א ײד, נישט געקוקט דערויף, װןןם ער דארף נןןר אויםשטרעקן די האנט, בכדי בו קריגן דעם אזוי געגארסן אדל-סיסל. דןן איז װידעראמןןל דער יבר־הרע אונטערטעניק געװןןרן דער שטילער סויב — דער ײדישער נשםה. םײכטװאנגערם ײדן זענען כלל־וכלל נישט פאטעטיש. םײכטװאנגער אלײן װערס ןןבער פאסעטיש,—אמת, זײן פאסןןם איז אײנגעהאלטן, שטרענג, מבומבם— דןןרס װו ער רעדט םון זיך װעגן ײדישקײט. יראת־הכבוד ןןן א גרענעץ שפירט זיך בײ ןןט דעם שפיץ-םןןדערנעם אײרןןפעישן שרײבער בו דעם באהאלטענעם כח, ןןדער װי םײכטװאנגער םןןרמולירט: בום .פארגןןדגענעם מיסן׳, װןןם שטעקס אין ײדישקײט. עם איז נישט װײכלעכע, לאקריבדיקע, םענטימענטאלע ליבע, עם איז געסרײשאםס און יראת־הכבוד, װןןם דער עכסער ײד שפירט בו יענעם אויבערשטן כח, װןןס ער םאר זײן גןןמען נישט דערםןןנען. אן אויםטערלישע אפןןלןןניע םון ײדישקײט הןןט ליןןן םײכסװאנגער ןןנגעשריבן אין זײן .ײד זים״. אין םיטן א זוםפ םול שםוץ און חיהשקײט און סוםאה און געמײנהײט און גרןןב• קײט גלאנבם ארוים נישט באםלעקט און נישס גערירט א ברי• ליאנם םון אײדלקײט, קדושה, םענטשלעכקײט: דןןס איז דער ײד, די כשרע ײדישע נשמה.