Literarishe bleter · 1928-10-26 · 43 (26.10.1928) · p. Seite 855

855 ליעןוןרי נן 4$ וי^ 9 טעאטער און הונסט *^םןרעװסקי, װעםונן םןרים *װ$וץ הןם ןי1•- ב<בר*כס קײן *םיריץע, םוכ• זיין ער*םן •ויזםרים *ין ײריםן קונםם-םעוםסר, ר<ם 8-סן ןקםןניי <י װ<ם *ויקםריםן *ין די הוי*ם.ר*ל< *רן ל *ניר<- יעװס •יעסע .יער װ*ס קרינם •<סם', װ*ם ם*- רעװסקי *יײן ה*ז *ינערזעעם. ם*רעװסקי רעזםי- סירס *1יך וי •יעםע. *יע *ױםסייער םין קינסס- סע*סער נעסען *נטײי. וער **ק*נסער זידיםער פ*יער יזחק יינםנעדזין *יו נ*ך 2 י*ר •*רנרעגנען *ין *ײס- י*נד ונעיקר *ין ■*ריז געקימען קײן *1יין *ויף * קירנער עײם. *ין י*דו ה*ס יינסנםסײן *ײ*נ<- *ירס * רעק*ר*סיװע *רנעסיין * 6*יע סינס.ני*נד- קינ*״.—םין סײין 8*רס וער קינםםיער *יריק קײן ■*ריז. די סקןנסע *רסיססין קיןרן סענוין- װיםס *ןרס *רויס *ין ריגער ײדיסן םעןםער, װי זי *יז *״נגעיןון *י *•יין הינסיקן •עז*ן. ע*^ יײיים *ויער עו-יס *יעס *ין םינסק. ער םרעס *ר1יס *ין * נײער ■יעסע .דער חנר״. די וריעע *רעםיערע *ין װיינע *ין .םםנסױן-*ז*זעי־-.היייע קנ*ן*. .**װ ס׳קיסס ק״ן מ*רעע וער *רסיסם עיפה נןיםןװ (דער נרידער 8ין רידןיף זןסיוװםקי). ער הןס נעע״ייס פי• גוײס ער**יג *ין דר1ס-*םעריקע. ^*י די װי*עי*װקער *•סזיייננ םין דער .ײרי- עער נינע״ *יר• יענסנ• *ן *קםיװע םעםיקײס. זינס וריי חרעים 1ירם ןן םיס וער *רנעס דער *רסיםס 1ין וער .װיינער סרווע• םיפי װײנעסןק, װעינער ח*ס 1*ר דער *ײס *װעקנעעסעיס 1*יגנ• דיקע ■יעםעסז ,עװער *י זײן ײו• 1ין עי1ם-עלינם. ■. יונגערס .*ינסערװעיס*, נערנערס .מ*יי״ *ין ן רעװי-ןװנס .עיע םעױוח׳. וי נןענסססע *ויס•!יריננ גײס עיוס-עיינםס .נ*יד-נרענ<ר״. .*■ר םןניע עיםיה *ין *יעקסןנדעד *זר*, די עויעעיײר 1ין דער .װיינער סרוםע״ (ופעריקע) 1*רן *ר1יס *ײף ן *ור *ינער *םעריקע. *יזןפען םיס זיי 1ןרן ■ןייע װןיסער, םחתיהי ק*װ*יםקי *ין יעקנ יױנןעקי, די *רסיסםן 1ין וער .װיינער סרי*ע״. וער רעסערםיןרז .יײסערינג*, 1ין דעם דײסען ורןסןםירנ ח. סיײעד, ,*ונםעומעיס- (■< רי1עריע) ■ין פ. לןנגער, ,ם*סקע גננ״ 1ין עיום *ע, *ין ,ןן * הןרץ״, סין יי*י םייער. .*■ד *ין נעריין *יז!ןרגעקוםען וי *ײערוננ 1ין דעס סז-יןריקן ױני םין דער ,הפיםה׳. די •ייערונג *יז סןרנעקיסעז *ין הןסעי .קײזערה*ף•. ס׳זענען נעװען די ןננעזעענםסע קינוסיער *ין סעוסרןין 1ין *עריין. וי .ה*יפה* געסיגס זין *י*ם *ין חי-*נינ, װי זי *ר*עס *י*ם *ינ*ער דער רעזמי 1ין *. דיקי וריי נייע *1י11ירינגעי, — *װי■[ וי *וי11ירינגען—*יום-עיינםם.נ*ױגרע*ער•. יעי• נחמן םײזיל-י כ ר א ב י דן© נײע װ*רק, װןס גזנםמ• זיך ע1יו״ *בכ, וןין דריק, װופ ןנםהןלםן *ינ<ד 8י6גיק סויזניו װורםור• *ין רום װורםזנר-כיך װילן ןריינקיםען ן םך עלם?ר* װניםיר װןם װ?רן *וין הײנמ *ין ױדיש םער ני*ס נןניז־ז, *ין די נײסשע װערםער מעלכע זענען *רײנגענרןכ• געװןרן *ין ייידי• רי לעעסע נען-וזונן יןר ןלנסגדר הןרקןװי עןוס, ןז *ין די לענסע עסיעכע יןר *יז ײדיע נןרייכערם וע• װןדן םיס ןרוס *ען ס1יז:ס װערסער, דער עיקר *ין סןװיע*״*יס9ןנר *ין *ין ■1ילן, װי םען הןס געסיזס נןעוין נײע װערםער גרי *י בןםייידיקן די גײע וןדױגיגבען, װן■ זענען געעןסן געװןרן דירך די ■■עויעלע ײדיעע געריכסן (*ין סןװיעם• ריםלןנד) *ין העכעיע ײדיעע כילרינבס״אינססי״ סיניעס, הןרקןװי הןס *ין זײן נײעם װערםע־י״ניך *1יך ןרײנגעניםען יענע װערסעי װןס הןנן זיך *״יגגע״ כירנער■ *ין רעם ןפעריקןנער ײדיע. ןזעלכע ןסעריקןניזסען חןס ער 1ינ1י*געוןסלס ןריס •ינף־ הינדערס. ןנער די נןדײסיננ ■ין הןרקוװים װורסער״ ניך נןעסײם גיסס נןר *ין דעס. װןס דןס װעס זײן די גרעםסע זןםליננ 6ין ײדיסע װערסער װןס ייז כיז יינס געװען, נןר *1יך *ין דעם, װןס דןס װעס זײן * בװןלדיקור *וור 6ין ײדיסע *ידיןםען *ין כןרןקסעריססיסע *1יםיריקן. די *יריןסען װערן געגרןכס נרי וי *יליםסרירן די ■ןרסידענע וןדײסינגען *ין עןסיריננען סין די *ײנניבע װערםער. ** 36 בריװ, װןס סל1ס״עליכס הןס געסריכן וזס רעדןקסןר מין .ורײנר״, געסינען זיך *ינס אין רסית וין רעם יינגן ײדיסן חיססןריקער *ין םןםקװע ם< ניעסןמניןסטסי. קײן *ײנער 6ין די בריװ *יז נןך 6ריער ניסס םןרעסנסיעכם געװען. די *ריװ װעלן *יגגיכן ןסנעדריקם װערן *ין דער ײדיסער ■רעסע *ין רןסנ&ןרנןנד, ** י1יס *ן *1יםרעכניננ •ין ,נתיבים״ קימען ןן די ,ליסערןריסע ניעסער״ *ין *רץ״יסריל 20 עקז.. דער חס*1ן *יז ןביםעלע ניסס קײן ריכ*י״ קער. די *ייס. נלעסער״ קזסען ןן *ין יןי 6ין 35 עקזעמיליןרן. דער *ןװיםסער װײםײסיסער סרײוער ניסק• חןרסני *ײערס *ין דעוערבעד דעם 20• יןייקן יזבילײ 6ין זײן ליםערןריסער םעסיקײס. די ליסער*ריסע ■■יײניקינג .יןלימין״ *ין םינסק לןזס ןרױס נים יינייײ ן ליסערןריסן זןמיניך געװידמעם דעם יינייןר; דער רעןסער״קןיעקסיװ ,נןס סעןסער״ ברײם זיך *1יסניםירן הןרסניס ן *יעסע. דער קיײנער ױדיסער יסיב *ין ןרגעגסינע *יז בעכעגססס םיס!ײסינגען, װןס ניון ן ס6ע םיס פןסעריןל. ןס הןס די יײדיסע וײסיננ״ ןר1יסגע״ גע*ן * רוס״הסנה ניםער, װן• הןיס 68 בי1יסע נײסינבס״זײסן, פיס *רסיקלען *ין דערנײיינגען ■ין *יבער 60 סריסססםעלער ײדיסע *ין ניסס-ײדיסע. נ*םת די ײדייע נײסיננען *ין *ײרןסע (*ין *1יך *ין *סעריקע) װןלסן זין נעסענס *יןסנערין ן םיםר״הסני. ןנער גיײכוײסיק װןלםן *1יך די *נןנסן״געכער *ין *ײרןסע גןדןר6ו זיך ןרןסנעסען * םיסר״הסני 6לן יי ןדבענסינער סיחרים.?־•ישעראטור און קולטור דןם 12-סן *קס#:<' *י׳ 1*נע1ןדן קײן סןרענסן םןקסים גןוקי• <ײן •װעק1ןרן עיז ■•ו- נונין םיס זײן ג<זונם-11*סונד. 1וי וער עײ■ װןם נןרקי הןם *ןרנרןנם ■ין ••״םי, הןנן זיך נײ >ים נעםרן1ן עסיעכע םןין םון ן וןרםןרוםן!הגען-םרןנעם. *ם ייז *ייך אײניקע םןי קןנסס•- םירם נעװןרן ון ןםגעשװונםע הןרץ-םעםיקײם עײי■ די הןרנםם-סענ ■•ז 1ןר נןיקין, װןס ■יז נעװײנס גום װןריםען עיסןייעני•[ קייםןס, געװען נעםע־יעך װײסער *ו םןר<יײ1ן ■ין מןסקװע• קײן םןסקװע װעם ער זיך קענען ■וםקעון ניםס •ריער װי ■ין פ1י 1929-םן יןר, פ. נןרקי הן■ עונע- מי;ם 1ון װעג קײן םןםקװע!ןיגגויקע םעיע- נ־סס,: .עזם מיוערזען, חברים. ■יך ■ןר ניעס נערן עס ■יז עװער זיך •ןרעועםעין ן םעי רויק יענן, חי דןס יענן, װןם ■״ן הןע געהוס ■יג■ ר*ם<1ןינ*נר. עם ■יז •■וווןםיק, װןם די ויזיזוע ״װןנקײס הןס פיר נעםסערס ■ײםניוריקן יי גןננע קרעיס 1ין יענער גײםםיקער םינסערק״ס, װןם * ך הןנ ןנננפעס וײ *ייך. עוס װירנרזזן, ניז םןי. ן הןרעיקן גרי•. ם. גןרקי׳. ,ס^ ■ין דןװןם הןם זין געגריגדעם ן ײדי- ״יססי״ע ג*זעי״ע!ס .ו-ײנס וון ״דימ״, װןס ״םעיס זיך 1ןר , <יי עו!ןרועםםיקן *ון 1ןר- ״םרײםן די װקיסיקנע קויסור *ויף ײדי• *ון ןדנוניזירן ןיע ײדימיםסיפע *וזזית ■ין עםםיונו, װ#ם ״סײען *1י1ן םםןנרםונקם וון ײדי• מי ו נועיןגןיע <<־1ך. ם *יז *ײסנעקייגן געװןרן ן!ורװןיםוננ ײן רעװיריר-קןמיסיע. די נעזעי- ■>*< חןם 1ןםיןםן!■עונסן 10 ודןע. 1ין ויע *ידע חנ;ם1ת יס1בת ועם ייויען װיםנ״*1םיענן *ינםסיסיס. ם׳װערם נסזעעס רןם עיך 711 ןקםןנ<ר- נוםער .די ײויםע װעיס״. עװיםן ונדערן קיסען ■ין נין ן םעריע יױער 1ין י1םף קירםון, קןדיע םןיןוןװסקי, דערעײײננען 1ין *. ס. ײקס *זן *. ר*ינני, דעי דריסער, יעעםער, וקס 1ין י. ן׳ניעיס *יעסע .די ח*חמ *ינסןר וי *יים-נײסער״ (ײרי״ *. סײסינײם/ ו ניײםער ןרסיקי 1ין נח *דיױעקי — די סקוריס 1ון *פי*י-נוך, < נינער■ ןן *רםיקי ,װיםנםןום *ין יןיעפיק״, נריװ 1ין *. װײסער *ין *ניעיע *דסיקיין■ ** ן םםןקהןי&ער עײסיננ סײים סיס, ן< רער נוװורסער ײדים-סריננײזיזער ויי*ז*ף הענרי נערנםןן *יז ו!עססער קונ־ידןם 1ין רער הײ- יןריקער נןנעי-ורעסיע םןר ייםערןסור *ין װיםנ- ■*1ם. 6 *ח דער״ינען *ין •ײיי• *ין ויריןב ,םורית־ ן ניך םון '. 1<*<|<ו .* רןםןן 1ון ן ןערד-גננ״. *ײסער רער רערעײיוננ, *יז *רײן *ין ניך *ײך די נןװעין .*ינײנער׳ *ין .יינ- ס״ערײ׳• .*סװ *ינםנרר הןרקוװי, רער נןריטסער 1*ר• <ער 1ון ײרים *ון!ןרוןסער וין וייע װערםער- *ינעי, *רבעס *יעם *1יף * נײעס מערסער-ניך, װןס װעם זײן די קרײן 11ן זײן נונעער יעננס- ןרנעס. דןס *יז ו ײדי״-ײדי״ מעיסעדנוך, ד. ה. ן ײדים װערסער-ניך, *ין װעינן די װערםער װעין םעדםײםזום װערן *ין ײדי< נו•*. *■4 רןס נןװוססע נוך •ין *. קןיןנסןי ,<ר״ו ליג*' מערם *י*ערנעזעעס דײך ד. נןנרוך *ין ען רער״ײנס *ינגיבן *ין ■ןריונ *יפה עיקער.