Literarishe bleter · 1928-10-26 · 43 (26.10.1928) · p. [Seite]

סינפסער יארגאנג פרײז ס6 גר• פרייםיס 26 איטאגער 1998 43 ל־ביעראר־עיט ףךץ^ךףך ך- א־?וסםדירםנג?•םעראבדד מעאםקדאוןקונםט פארילאנ 3.קילעערן*ןיוזאו־שע, אן אפאלאגיע פדן ײדישקײט (װעגן ליןןן םײכסװאנגערם רןןמיין ,ייד זיס״) ז. קלמנאװיטש / ריגע םין גװײםן םערטל 18־טז יןרהונדערם, דערגײלן אין דערלענן נקסה ןןן ןןט דעם ,חוזיםהדיקן ײד, װןןס הןןט געהאט המנם םסלה*, אין די מוזײען םון דרום־דײםשע שטעט קןןן םען נןןך אידס זען בילרער, װןןם װײזן דעם דןןזיקן נישס• געװײנלעכן םאן אין זײן גדולה, און דער עיקר אין זײן ירידה. אויף קוםער־שטןןכן קןןן מען זען דעם לעעסן גאנג זײנעם זיו דער תליה, דעם גאנען ■א• ראד, װןןס די קרוינ• שטןןט שטוטגארט הןןס ןןםגעריכס לכבוד דעם, װןןס זי זעט נקמה ןןן איר ײדישן םיניסטער. די אינסערשריםסן אונ■ טער די בילדער לער• נען דעם םוםר״השנל, װןןס םען דארף ארויס־ ביען סין אזא לעבן און םויט. בו גרוים בײ זיך איז געװען דער מאן, בו סיל הןןט ער זיך ןןנגערויבם, ןןנגעגעסן םון סןןלקם הןןב אין גוסס. אין םאקע אשײנע רײנע כ*רה אויף אים. ער הןןט די שסרןןף כשר םארדינט. אין זןןל זיך דער לײענער ארןןפנעםען אמוסר אין װיסן זיך בי היטן םון חטא... די דײטשע היםםןןריקער דערבײלן װעגן זים־ןןםענהײםערס לעבן אן ערך ןןט־װןןם: ער איז געבוירן אין יןןר 1692 אין דער באדישער שטןןט הײדלבערג אין א משפחה. װןןם איז געשטאנען אין קרובהשאםם םיט די בארימטע ןןיענהײםערס אין טרןןנ אין אין װין — די באנק־רן פון דײסשן קיםר. *ײ די געשיכטע, װןןס װערט דערבײלס אין ,יוד זיס*, איז אין איר עיקר און יםוד א םעשה שהיה, א געשיכטלעכער םאקט. ןןבער דןןם איז א געשיכטלעכער סאקס, װןןס קלינגט, װען מען דערבײלם אים, װי א םעשה םין םויזנט און אײן נאכט. דןןם איז א װונדערלעכע אין םןןרכסלעכע מעשה װעגן דעם, װי אזוי א ײד, װןןם שטאמט םון ײדישן געםןן אין דײסשלאנד, איז גע• הױכט געװןןרן בי זײן א שני׳למלך אין א םדינה, װו ײדן הןןבן שוין זינט עטלעכע הונדערס יןןר קײן דריסת־הרגל נישט גע• האטן װי אזױ ןןס דער דןןזיקער ןןינעקיםענער געטןן־ײד הןןס אױם• גענובט זײן מאכם ארויםבובאםן סון לאנד אן א שיעור עשירית םאר זײן םירשס און סאר זיך, וױ אזוי ער הןןם י םארשטאנען ׳בו געניםן םון דער װעלם םעשה גרויםער ■ריץ אין װי אזוי ער איז ארןןפ םון גדולה אין סוף־כל־סוף. םחםת דער קנאה־ שנאה אין דער רשעות פון די קריםסלעכע הארן און שוםטים, געפײניקט און םיט בזיונות געהןןנגען געװןןרן־ די געשיכםע סין הויף־ײד ױםף־זים ןןםענהײמער דער• בײלן דײטשע בײטשריססן און םלוג־בלעטער םין זײן בײט, •) * נסי-ןרײסיר <י ונר ״ויססר וויננרזמיננ 8ין י ■ױנסװזנ• נ<רס רןפןן, װןם רירסײנס *ין .ניכזנר #*ר *י<״. >גױף די טשערבאװיצעי פײעררבגען <ס זינן 8ין ריכסנ: ו״ר י. רינין, ו. יײזנן, נח ••ילינקי, ו<• וינםזר י<חן פוננ<ר. <ם ססײ<ןז ו<ר םןי<ר י<רנ<ר, *יםייס ה<רץ גיןםנןרס, ונר סרי*זסם<י#ר םסה גןיוינננרנ.