Literarishe bleter · 1928-10-19 · 42 (19.10.1928) · p. Seite 833

833 ליטערארישע בלעטער 42 א שײנער, פארדינטער ױם־טוב שבת דעם 6־טן ןןקםןןבער איז אין קאםינםקי־סעאטער םןןרגעקוסען א דראמאטיש־מוױקאלישער םרימןןרגן אי דעם סז״יוןריקן ױבל סון דער קולסור״טעטיקײם אין םעקםסיל־פאריין אין װארשע. ״אין די שװערסטע גײטן םון ןןקויאדיע און נויס — ,זערט געזוןגט אין דעם אױסרוף עו דער סײערונג — האבן מיר, די םעקסטיליארבעסער אין װארשע, פארזײס דןןס קערנרל פאר קולסוסארבעם. דורך קןןלעקסיװער ןןנשטרענגונג, מיס אפגעשפארטע, םון אונזערע הונגעסלױנען, גרןשנס, הןןבן מיר אױסגעבויט א ליבטיק קולטור־װינקל, װןןם העלםט־מיס אויםגושמירן באװוםסזיניקע קעמםער םאר דער באפרײונג סון די ארבעסער־מאסן׳. דער קאמינסקי־טעאפער איז געװען םול געיאקס, און אין זאל האם געהערשט א םײערלעכע שטימונג. אין דעם םוזיקאלישן סײל איז ארויםגעםרןןטן דער גרויםער מאנדןןלין־ןןרקעססער בײם סעקסםיל־םארײן אונטעד דער ןןנסירונג םון דיריגענס ד. סןןלןןםןןנןןװ. דער ןןרקעםסער, װןןס באשםײט דורכויס םון םעקסטיל־ארבעטער. הןןט גלענבנר אויסגעסירט א רײ נומערן און אויך םסעביעלע ארבעםער■ און קאמף־לידער. דער גרויסער עולם הןןט מיט באגײםטערונג אויסגענומען די אלע נוסערן. גרוים ערםןןלג הןןט געהאס דער דראמאטישער טײל םון יראגראם. אויםגעםירס דורך דעם דראמאסישן קרײז בי ם טעקסטיל־סארײן אונטער דער אנםירונג םון רעזשיסער י. ראטבוים. װען םיװײסט נישם לכתחילה, אז סיאיז א ליבהאבער• קרײז, װאלס מען געסײנס, אז םיזיבס אין א גאנץ םײנעם טעאטער. ס׳זענען אויםגעם־רם געװארן א סצענע םון ע. סא• לערם ,מאשינען־בעשטערער•, אפראגמענט םון װיםפיאנםקים .דניאל׳, ססאנדעס ,אין בעלע*, ם׳הןןס אויך רעביטירס ירבעס .םײן נישט, די װעלס איז א קרעטשמע*, װאס הןןט ארױסגע• רוםן אן אויסערגעװײנלעכן ענטוזיאזם. אויך איז םײן אויפגע• געסירס געװןןרן פרצעם ,נאכט-װעכטער׳ אין 3 פערזןןן. דער ױנגער רעזשיםער י. רןןסבוים װײזט ארױם בלי• סםק גוטע רעזשיםערישע םעיקײםן. ם׳װןןלט געװען א יושר אונזערע טעאטער־סרופעם זןןלן אים צוגיען צום טעאטער און גיבן אים די מעגלעכקײס אויםבוםירן א פיעסע און א בװײטע. םיר זענען דןןך אזוי ארעם אין רעזשיסערישע קרעסטן. די אײניקע םראגםענסן אויף ןןט דעם םרימןןרגן, װי אויך די ארבעטן םון י. רןןטבוים אין אנדערע דראמאטישע קרײזן און אין די ײדישע שולן, הןןבן באװיזן, אז רןןטבוים קןןן זײן זײער ניבלעך דעם סעאטער. ס׳װאלס אויך געװען פדאי, מען זןןל ןןםטער אײנןןרדע• נען אזעלכע מיני םריםארגנס. װו מ׳קןןן סרעםן אזוי .םיל יוגנסלעכן ענטוזיאזם און םײערלעכן פאטןןם. זענען דןןך אויס• געװאקםן םון אזעלכע מ־ני דראםאםישע קרײזלעך ערנסטע טרופעס. װןןם שיילן א רןןלע אין דער סעאםער-װעלט. םער ערנםטקײס אין דער ארבעס און מער אױםמערק• זאמקײט בו די ערנםטע אײםטוען םון יונגע טעאסער־ליבהןןבער. _נ♦ האס איר יעןךין אבאנירם דעם פערטן קװארסל (אקםאנער-דעבעםנעח ״ליטערארישע בלעטער״? א♦ לובאטש&רסהי װעגז צושטאנד פרד דעם מאסקװער ײדישו מלוכה־טעאטער א־ן .ןטעס־ א-ז ןןינןד־יקש םאלגנחקןל• י־טיקל װענן דןם טןןסקדןר *רישן טלוכה-םעיםןי־: דןר םיטקװעד םליכהשע־ ■■ד־שע־ םןאטע־, אינטער נ־אניװ סק־ם אנםירוננ, םיכט איזנט דודך א נאסטדיל־ריזזן איננע־ אויסלאנד. .װןנן ז־ן ןדםןןלנ קין ם;ן זיגן, או עד איז א נןםישטןר. םון איין זייט איז נישםא ק־ן שום צװ־םל, אז אל די ט־עםע אי א סאדייטנר-קןד ם־ל :ונם םיבליקום באנדיםט די ם־נע און שא־םן קינםט *ין רעם דאז קן טןאטן־, איםןטים, װו ע־ באװײזם ז־ך נא־. םון דער אנדעדעד ז־ט באםלען ז־ך א־נוקן בורזשואזן אין אם־לי עטלנראנםישע צ־טיננען םים אלן כח־דנ אםבושזאכן די םאללםישע באד־םונג םון דןם דאזזדן ע־םאלנ, דן־קלן־נ־־ק. או אין דעם טעאשןד איז נלשטא אםילי קין שםו־ םין א װןלצע־ עם א־ו םאװןםלשעד א־דןאלאנין, אז דןר םעא־ טער א־ז 6ן■ או;ז א םדןםדןר קןרםער און ןר *יז נישט באװילזנד םא־ן עבםן נעשםאלט 6ין אינזער טעאטןד. בום בארויןר;, האבן, װיזט אויס די אנםירןד פונם ײרלשן טןאטעד נלשט נןםון אללץ, װאם עם םאדעדט םין זי דןר דידןקםןר םאזעשישער חוב, בדי שא־ף אםצילײקננען אווינע םיני םאלשע חקלדוז אין אינטערשנז־ײבן ז־ן־ א־נאנ־שן אננןהן־יק־ט טאקע צום םאזן- םלשן םןאטער, װאם װןנן רעם האבן םל־ אזר אםט נןהןדט םון ז־ דא א־ן טאםקזע. דן־ פאטע־יןלןד ן־םאלנ םינם םןאטן־ א־ז אוין־ נלשם קלאר כשעט אין א־ן אין דןד זןיבן־ צ־ם פןלדן דל אנםלדער םונם םעא סןד װענן דעם, אז זײן נאטט־אלידיוע איז נ־שט קײן דןם־ציטן, אלן רע־ל־ןד קאן טען וי םא־ל;ניע־ן, אין נלײבצ־םיק םןירן וי, אז די ־ײזע האש גןבדאכ* צי א באדײטנדיקע־ פאדשולדיקםקײם, און בד צו דעקן דל חוביח, דא־ף םןן דורכםירן א םורנ־ קײן אםעריקע. דאם אלץ ציזאםען נענוםען און אויך דאס. װאם עס א־ו םא־*1 א נאנצע רײ )ונרערע םאקטן, נלט איצם נישם די טענלעכקים דעםן םאיקאםבילד ם־ם םיײן־ ז בןרק־ט צי זאנן, װ עם װןם ױ־םזען דןר זײטןרד־קעד װענ םיזם . עאטעד. צי װעט ןר חלבף א־ולסנעריםן װןרן ק־ן םאבקזן, אדער אים װעט נןנןבן װןרן די דן־לויבןניש םא־םצו־ זןצן זײן רײזע. ב־י קלא־ צי טאבן די אין אוםששענדן, שיקט דער םאיקאפ- בילד ק־ן אויסלאנד א םילשםענילק םא־םיויװנבװןדםע •ןיזאן, װעל כנ איז באאולששראנש םים דן־ גאנצןר שינקםלןכקײט קלא־ צו םאבן א• דל אאללםלשיאידעא־אנישן, אל רי םינאנציעלץ ז־ם אינם איצםיקן צושטאנד םינס ידלשן פןאםןד. א. לונאטשארסקי בריװ איז רעדאהציע אין דער רעדאקביע .לים. בלעטער־♦ פיר בעסן #פדרוקן םןןלגנדיקע שורות: םיר דריקן אוים דעם ה׳ לעװקזןװיטש םון װילנע אונזער םרײנטלעכסטן דאנק סאר די געשענקסע םוזיק-םכשירים אץ סכום סין 2000 גילרן אײנציןןרר- נען דעם ןןרקעסטער בײדער 8-קל._ײדישער שולע םון .שול-קולס׳ אין װילנע. מיר דרוקן אויך אוים אינזער דאנק די םא־לאנן: .פיכער׳, ,יהודיה*, צעגטראל, מ. י. םרײד און ם. ראקןןװםקי םאר די גע• שענקסע דורך זײ ביכןר, צו נרינדן די שול־ניבליןןסעק בײ דער 8-קל. ײרישער שולע ״שול-ק-לט׳ אין װילנע. עקזעקוטיװ פון .שול*קולט' װארשע _ חשובער רעדאקטןןרו פיר בעשן אפדרוקן םןןלננדע דערקלערונג. דער ארבעסער• םפןןרם-קלוב אין װארשע-אכאטע א נ. .אכןןטע*, האס םיס אונז סון דעם 24־טן סעפסעםנער ד. י. קיין שום שײכות נישט, און םיר טראגן םםילא םאר אים קײן שום אחרױת נישט. םיט דרך-ארץ ביבליאםעק א נ- *. ל. ^רץ ןנןםע, ו. 8 ןקטןנער 1918 אין ןןכןןסע.