Literarishe bleter · 1928-10-05 · 40 (5.10.1928) · p. Seite 792

40 ׳* לילערזדױן ■לולזד 792 א שמרעס מיט רודאלף זאםלאװסהי נןןר אין ײדישן טעאםער זען .דאם *ינסעלע ײד*ו װײל זײער גוט טעאםער הזןבן זײ בײ די אימות־העולם. ־ דער ײדישער מאםן־פענפש, דער ײדישער ארפעטער, פאר װעמען דןום ײדישע טעאסער איז זײן טעאטער, םארלאנגט דעריבער א גוט טעאםער. דער ײדישער מאםףםענטש קומם פונם ײדישן בוך אין טעאטער. אין מײן רעפערטואר גײען ארײן װערק םון םאדערנע ײדישע שריססשטעלער. כיהאב, סארשסײט זיך, אויםגעקליבן הויססזעכלעך אזעלכע װערק, װןןם הןןבן א רעאליססישע פאזע. װײל נןןך די סארשײדענע סרוװן אין עקספערימענטן, װאס דןןם מןןדערנע סעאםער האס געמאכם אין משך פון די לעבטע יןןרן. זעען מיר איבט אומעטום א קער בוריק בום רעאליסטישן טעאטער. דער רעאליזם ליגם טאקע אויך אין מהות סון דער מאסע. זי װיל םריער סאר אלץ רעאלן טעאטער, איבערלעבונג. כ־הןןב דעריבער אויםגעקליבן דעם ״שאפ״ םון ה. ל ײ װ י ק. דןןם װערק װעם. רעכן איך, הןןבן דערםןןלג שוין דערסאר, װןןם ם׳אנטהאלט אין זיך די *רןןבלעמען, װןןס זענען נןןענט דעם פאםן־מענטש און ססעביעל דעם ארבעטס-מענסש. דערנןןך .איבערגום״ םון ל. םלאך. די סיעםע שילדערס דאם לעבן סון די סרויען־הענדלער אין ארגענטינע. בוליפ דער פיעסע איז אין ארגענטינע פארגעקוםען א גרויםעד סקאנדאל. װײל זי שילדערט די געמײנע םרױען־הענדלער. די דריטע סיעסע װעס זײן .הערשעלע ןןםסרןןסןןליער״ סון ײדישן ארגענטינישן שריפטשסעלער יעקב בןןםאשאנםקי. די פיעםע איז באארפעט לויט די םארשײדענע מעשיות םונם בא• קאנסן םןןלקם־הומןןריםט הערשעלע אםטרןןפןןליער. םון די נישט־ײדישע נײע אויפסירונגען דארף מען אױך דערמאנען .קרבנות פון זינד״ פון א םלעמישן מןןדערנעם דראםאטורג. די פיעסע באהאנדלט װיכטיקע ױגנט־פרןןפלעםען. די אקביע סון דער פיעסע איז ביז גןןר אינטערעםאנט. א חוץ די נײ-אויסגעשטעלטע סיעםעם, װעלן אױך בא• נײט װערן א רײ סיעםן סון קלאסישן רעסערטואר, װי .האםלעט״. .אקןןםטא״ א. א. אױב כ־װעל אויסשטעלן פיעםן מיט נעזאנג. װעל איך זיך באמיען בובוביען אויך יונגע ײדישע קאםסןןניםטן, זײ זןןלן די מוזיקאלישע זײט אװעקשטעלן אויף דער געהעריקער הויך, כדי דאס סארװײלונגם־סעאטער זןןל אױך זײן אויםן װעג פון רײנעם טעאטער. — איך ביל — גיט זאםלאװסקי בו — בו דער מאםעי כיװעל םון איר קײנמאל נישט אסטרעטן. כ־װעל זיך באמיען נאכבונײן איר פארלאנג און כ׳האף, אז כ־װעל אויף דעס װעג קײנמאל נישט דורכסאלן, װײל דןןם פובליקום האס סײנט שונד. אין מײנע 27 יןןר ארבעט בײם ײדישן טעאטער האב איך מיך איבערבײגם, אז די מאסע איז גענוג קןןמפעטענס. אז זי װײםט גאנץ גוט דעם חלוק םון שונד און גוטן טעא■ טער און אז אויף איר געשםאק קןןן םען זיך דרײםם םאר• לןןזן. כ־װעל דעריבער מײן אדבעס ריכסן אויםן װעג םון א מאסן־טעאטער, א םןןלקס־טעאסער. _ ש• ל• ש• י רױןיף ■*סל*ײסקי אינם װארשעװער ײדישן טעאטער־לעבן באםערקט זיך הײ ־ןןר א באדײסנדע אויפלעבונג. םאראן. הײסם עס, אינם ײדישן װארשע סעגלעכקײםן םאר א גוטן סעאטער. דער בעסשער באװײז: די װילנער שפילן די גאנבע בײם ןןן איבער־ רײס. אויך דןןס סעאסער ״סקאלא״ הןןט אײנגעלאדן דעם בא־ קאנשן ײדישן ארטיסס רודןןלף זאםלאװסקי און אים איבערגע־ געבן די לײטונג סונם טעאסער אויםן װינםער־סעזאן. מיר הןןבן זיך געװענדעט בו זאסלאװסקין, ער זןןל פאר אונזערע לעזער איכערנעבן װעגן זײנע פלענער אויפן ה״נטיקן םעזזזז• — כ׳װיל קודם־כל — זןןגט זאםלאװסקי — געבן א םאלקם־ סעאשער, װןןם זןןל זיך קןןנען דערנענטערן בום עולם און אים באװײזן דעם אונסערשיד בװישן שונד און רײנעם טעאטער. דןןם הײנטיקע סובליקום באנעמט דןןס טעאטער אינגאנבן אנדערש. װי אמןןל. דןןס פובליקום פון אמאל איז םארקריפלט געװד.רן דורך די שונד־פיעסן, עס הןןס נישט געקןןנט געפינען דעם װעג בום גוטן טעאטער, װײל דאם שונד־סעאטער הןןט נאך דעםןןלמ געהאט דעם גלאנץ און געקןןנט םארבלענדן. איבט ןןבער דערקענט דןןם פובליקום דעם שונד־םעאטער א דאנק דעם גוסן סעאטער. אמת, איך קאן נןןך נישט גןןר גוט דעם עולם םון היגן סעאטער, ןןבער איך הןןף, אז ם־װעט מיר געלונגען בו דערגײן בו דעם סובליקום און עס ארויפפירן אויפן װעג סון רײנעם םעאטער. ם׳איז מיר שוין נישט אײנמןןל אויםגעקומען אזא ארבעס אין די פארשײדענע ײדישע טעאסער־בענטרען. די דאזיקע ארבעס װעט גןןר לײכט ןןנקומען, װײל ס׳איז א ליגן, אז די סאסע—דער עולם—װיל שלעכט טעאטער. סאר־ קערט. די םאסע הןןט שםענדיק ליב דװקא גוט סעאסער. אלס בײשפיל קןןן דינען דער סאקט. װןןס אין דער בײט סונם :ןןרדין-טעאטער, װען דןןס שונד־טעאטער איז נןןך געװען אין פילן גלאנץ, איז אין גןןרדינס סעאטער געװען שטענדיק פול די גאלעריע. די םכלוםרשטע ײדישע אריסטןןקראטיע, סאר װעלכער דןןס ײדישע טעאטער איז נישט זײער טעאטער, קוםט