Literarishe bleter · 1928-09-28 · 39 (28.9.1928) · p. Seite 758

39 ץא ליםעראריעע נלעטער 758 י ע ק ב פ י כ מ א ו זיך אויף אײן זןרס, װאם גיפ אײך אהער און אהיןז — מײן געמיט איז אין די נײדע לענדער. ארץ-ישראל איז פאר מיר דאס לאנד פון דער קלןןרער, גאשסיםטער קולטור־װעלס, דןןרס זענען נישטןז קײן נױאנםן, אלץ איז םון אײן םארב און ליניע. די נאסור און די אירעען — זענען שטרענג־געבײכנטע ליניען. ארץ׳ישראל הןןס געגעבן געגויםס• קײם, פעםטקײס און בולטקײס םײנע לירישע, גו־גארסע ליניען׳ אפילו םײנע געדאנקען. ם־װערם םיר ןןבער שװער םון דער אײנסאניקײט, שטדענגקײס—פון ןןט דער דןןזיקער פעלזיקײט, און ם׳בענקט זיך אביםל םרײ אפבוןןטעמען... ם׳בענקט זיך נאך םער םארביקײט, םילזײטיקײט. װןןם איז םאראן אין פוילן, נזןך דער יוגנטלעכער אומבאשטימטקײט. יןן, עם בענקט זיך אויך נאך אײער גרינער װאלדיקײט, נאך שאטן, שאטן... פונקט װי פאלעסטינע בװינגט םיך בו ןןנגעשםרענגס• קײט םונם געדאנק און טאט, (כ׳האלם עס נישס איננאנבן פאר קײן אוםגליק-גיט םיכםאן בו פיט א שפײכל —)אזוי מאכם מיך פוילן עפעם לײכסער, בויגעװדיקער און באנײט םיך. םארזיבנדיק זיך לאנג אין ארץ-ישראל, םארקוקנדיק זיך בו־ לאנג אויף די ארץ־ישראל רעליעפן, םארלירט םען ןןםט דעם זין םאר יענעם לעבן, װו עם זענען דןן רעזערװן, װו עם װעבס זיך דאס אלסע און װזןס דארף שטענדיק שטײן םאר אונזערע אויגן, אויפבויענדיק דןןס נײע. פיך ביט קײן פוילן דער דראנג ארײנבוןןטעםען אין זיך דעם ריטם. װאם איז נאך אונזער אינערלעך געזאנג ביז הײנס דןןס איבטיקע יןןר, װןןם איך הןןב פארברענגט אין פוילן, האט סיר פיל געגעבן און אםשר טאקע געגעבן םאר ארץ־ישראל: איך םײן אין זינען פון קןןנטאקט, םון סארשסענ•, דיקונג. איך װיל נישט מיר זןןלן אײנרײםן םיס די אלטע ליבע נעםטן—םיט דעם, װןןם װערס דןן געשאםן. איבט בים םיך בוריק, װײל םולע אדיםלעבונג קןןן בײ מיר נעםןןלם זײן דאן. װען איך ןןטעם אין די דןןזיקע בײדע װעלטן. םיך ביט װידער בו יענער אײנטןןניקײט, אלבדינג איז ןןנגעבויגן און םול מיט תביעות. עם איז א גרויםע םרײד און אויך נישט װײניק סרויער בו לעבן אין די בײדע װעלטן, װןןם יעדע הןןט זײן חן און זײן בארעכסיקונג. ןןבער איך בק איבט זאט םון פוילנם גרינער ערד און םיך רײבס דער װארעםער ןוטעם םון .דןןרסן״. — סון דער בײט, זינט די העברעישע ליםעראסור הןןס זיך אינגאנבן קןןנבענסרירט אין ארץ־ישראל, זענען םיר דןן אין פוילן זײער װײניק אינפארםירס װעגן דער יונגער העב־ רעישער ליסעראםור און אירע דערגרײכונגען. — װי האלט עם מיס דער העברעישער ליטעראםורז — מיר אלע םילן. אז די ליטעראטור אין ארץ־ישראל װערט אלץ סער ןןפגעזונדערט. דןןם נעמם זיך דערפון. װןןס דער בענטער קאן נישס װירקן אויף דער פעריפעריע, װען די פעריםעריע װירקס נישס, םון- איר זײט, אויפן בענסר. סיאיז נישטןן קײן װירקינג םון אײן בד. נאסירלעכע װירקונג איז שסענדיק נןןר קעגנזײםיק, אין דןןס געשעט נןןר דאן, װען בײדע בדדים באםריכפערן זיך און באאײנםלוםן זיך געםײנזאנ^ י כ׳מײן דעריבער, אז ס־איז זײער נובלעך פאר ארץ־ישראלדיקע שרײבער און קינסטלער בו קוםען דא אהער קײן פוילן, כדי ם־זןןל זיך נישט איבעררײםן דער בוזאםענבינד םון דן און דןןרם. א פאר ש ע ה מ י ט יעקב פיכםאן איז אײנער פין די באדײסנדססע העברעישע דיכםער און עסײאיםםן. ער איז סין די געבײלסע שרײבער־ פערזענלעכקײםן בװישן דער הײנעיקער העברעישער שרײבער־ משפחו־י. פכסאן. װאס איז אלס דיכםער װײניקנר באקאנס א דאנק דעס. װןןס זײנע לירישע װערק זענען נאך נישט געזאפלס, װארס נאך אויף זײן אפשאבונג. פיכפאן צײכנט זיך אויס מיט זײן קינסטלערישער אלזײטיקײט. נישםא קײן ליטעראטור־נעבים, אויף װעלכן ער זאל נישם הןןבן געארבעם. װער קאן נישט זײנע קינדער-לידער, זײנע איבערדיכםונגען פון פארשידענע אײראפעישע ליטעראטורן און זײנע ערנסטע פעדאנאגישע ארבעסןז אויך דעם ײדישן לעזער איז סיכמאן גוט באקאנט, מיר קןןנען אים םון זײנע דיכסערישע שאפונגען און קריסישע ארבעטן, װאס ער דרוקם םון בײם בו בײט אין די םארשי־ דענע בײטשריפםן. םיכמאן איז, װי באװוסס, אויך דער מחבר םון דער ערשםער אנסןןלןוגיע םון דער ײדישער ליריק. םיכפאנם שטענדיקער װוין־ןןרם איז פאלעסטינע. אין פױלן םארברענגם ער םון בײט בו בײט בוליב זײנע פערא־ גאגישע ארבעסן, װעלכע ער הערט נישט אויף בו דערגאנבן און בו םארפןןלקןןםענען, זעענדיק אין דער דןןזיקער דער־ ביערישער ארבעט אײנע פוןזײנע װיכטיקסטע אויפגאבן. פאר זײן ןןפםארן קײן ארץ־ישראל הןןבן םיר געהאט א לענגערן שמועם. םיר טרעפן זיך אין ןןטװןןבק, אין ״ליטערא־ רישך פענסיןןנאט .זאכענטא*, װו פיכםאן פארברענגט זײנע םרײע טעג. עס איז שבת נאכמיטאג. פיכמאן איז װ שטענדיק אין א גוטער שטימונג, םונטער און םרײדיק. פיכמאנם געםיטלעכקײס ביט אײך בו. פען רעדם זיך גלײך פאנאנדער םשוט און הארביק. — האלט איר עפעס םון אינטערװױעןז—איז סײן ערשטע םראנע. — די אינטערװױען הןןבן אויף אזוי םיל בארעכטיקונג, אויף װיםיל זײ ברענגען ארײן באװעגונג, אויםמונטערונג. אויף װים־ל זײ באװעגן דעם שרײבער זיך ארוירבוזןוגן װעגן אזעלכע פרןןבלעמען, װעגן װעלכע ער װאלם אסשר זיך קײנ־ מאל נישט ארויסגעזאגס. דער עכםער אינטערװױער איז דער, װןןם דערגאנבט. ד ע ר ז ןן ג ט דעם שריפטשםעלער. ס׳װאלט אבער גום געװען, אז דער אינטערװױעד זןןל דעם שמועם איבערגעבן ריכטיק, אין דער אײגנטלעכער פןןרם-ער זאל מאכן בולםער דןןס, װןןס ס׳איז פריער געװען אין שןןםן. — אבער, נישקשה,—גיס פיר סיכםאן א קלאפ אין םלײבע—פרענס װןןס איר װילס. און איך םרעג םיכמאנען: — שוין עסלעכע יןןר װי איר פןןרט הין און בוריק, קײן ארץ־ישראל און קײן פוילן, עפעס באמערקס זיך בײ אײך א געװיסער אופרו, װאס לןןזט אײך נישט אײנפוגדעװען