Literarishe bleter · 1928-09-07 · 36 (7.9.1928) · p. Seite 714

36 זא 714 9 טעאסער און הונםט ם׳ייז ב**לם*ן 1י*ןרן קײן װ*רע? ו9י נ*וליסססר ײדיססר *רסיסס *ק ר^1יס*סןר מערץ נרןסבןרם, װןם הןס *סןל גיניםין *נסײי יין דער .ווילנסר סרי■*״ . *ין *ױ נןקןנס ד?ס היבן עול■. וי לענסע ■ןר יןר הןס נרןסנןרס ג?- ■•ילם ■1יף דןר דײמנר נינס, ■ח נסרלין ■ין *ין 8רןנק#ורס *. *. חוץ דעם הןס נרןסנןר■ נעםןכס ן סורןםיס ״קןננערסן *ונם ײדיסןװןרס״ ער חןס נןזיכס •רןנקרײך, כעלביע, *נגיןגד *ון *1ין ן לעגנערע וײס וןרנרןנס סיס נר1ים *ר״ 8ןלג ■ין דר1ם-ן|ריק7. ■ץ זײן •רןגרןםגדי ת*רק 6ון ■רון, סײם״עליכם, נערנעלםןן, נןריר, קולנוק׳ הןליערין, הןסססײן *. *. נרןםנןרד הןס *דזנה *י §ןר1לײבן *ין •1ילן ן לינגנרע וײס. 1 י1*ר, די ײדישי סיןםיר-סרויים זןלן *וויין נרןס״ נןרסן וו דיר ססינריקיר םיסןרויס. גוסי ןר- סיםסן *ין ■1ילן הןנן םיר דןך גיוײלס*. ** קײן װןרסי *ח גיקוםין ווםןרן דןר נןקןנסיר ײדי*יר ןרסיסם ייקב זיל1?רס, װןס הןס גריה *1י§*וםרי*ן *ין װןוױ *ון *ין דיר *ויליייר *רןװמץ סיס ןן *נסןםיל. *ין י*וז גייון די נןפםרןין •ונם *פערי- ק*נזנר יידיסן *רסיסס בעניזיי״ר. ו׳װירן ניפיייס: *עץספירס ,דןםיז•״, גןרדינס ,ג*ס, פזעסס ווון ••יװי* *ון .רזר װייוזר םזנסס״, יי*ינם .ביינו *ויס ייבז״ ז. *. םןריס זװ*רץ ד.*ס םרזח וויוווםירן 1קײב מ. יײװיקס ,דזר נ1ים״, ס װזם זײן רי ײ״םז *ייוירוננ *ונם .ניים• *ין ײוי*. וזר נײני, װי נןװיסס, *יז זוין *ויסגזםירס *ין הזנ. רזיז ״? *ין םייײע (דורן ם. *רנוסיין יין נ ••רסידזנז סרוםזס). .ויװ •ין ניקורזס• •יז *רנןניזיר• גזװןרן * םײזריזכז )*רססזײננ, נזװידםזם וזם 52 יןר-סןג סין ײויין סז*םזר. * •װײ־סייזנס קזםי• קזר זײם הןס יינזרז־לס וזם גרויםן סזםסזר• ס'ר.*ס זיך •*םײייק• די *רסיססן םי*ז םיזזןן• װיזרן זןסיןװסקו, םןוי נרײספון, נוסןן וון *נ• יזרז, זס זזנזן זויוגזזירס נזװןרן סוזנזס, װןם הןנן גזעייוזרם דזם *נסװיקיוננ-װזנ וין ײריון סזןסזר, נװיון *נוזרז * םנזנז פיס די נרןרזר זיננזר, דזרנײ •יז *דייםגזםדזםן רזר *ל-יןריקזר *רסיס• יױװע, װזינזר •יז * נוקורזיסזר מי*ב זר •יז נזװזן * ברןיזר זימיי *ח נזהזרס וו די זרזסז *רסיסםן יון נןירוןוזנם םרווז. •ין וזר *ןדווזיוננ ח*ם •1ין ןנםײי נזנוםזן דזר רוסזניסזר *רסיםס סיניםז, *ןרזיזזר *ונם בוקורזסםזר *דםיסםן-וןרײן, .■ר םנר*, *ז היי-יןר װזין *ץ ןמקריקז *ױונזזונס װזרן *נסםןס 24. נןר *נ ײדיסז סזןםזרן. .וסר זין װיינז װזרס וייסנזוירס היססןריסז .*ןיקסיויזסז״ .גזרזק יןסזיזתיסס״ וין 4 *קסן *ון י. װוקססןן, רזזסי—ם. ייוכןן. י יעי• נחמן םײזיל־, 0 ל * כ ר א ב י דזנז בינזר-זןסײננזן זרסינזן *ין *1יין •ון •יז ניז• קןנסיסקירם נזװןרן. וןס גױרן םון ססזרנןװיוזר סוי-*ורײן, װןס *רדנס-איין די *ייזרוננ םון וזר ססזרנןװי- זזר סזיוך-קןנוזרזנץ, הןס דזרהןיםן *ון דוו •ינסקי בןנריסונגס-גריװ, *ין װזינן יינסקי דזר- גײיסגװיסן *נדזין:.זס װזס זיין זוינסזוזגןנס גו װיסן, ו< וי סיוזז §ון דזר ססזרנןװיזזר קןנוז• רזנץ •ון דזר זרססזר •1י*ריף ייז *ר1יס ײן פײן ה1יז וײנסןי וין * זונסןנ, מין סריייננ 1908. ייז *■נזהןיטן נזװןרן *ין מיין ה1 ז * זיגוננ סון ד״ר נתן בירננוים, ד*ר חײם זסיסיןװסקי, וזם!ןריזנזר זװויזנק• וון םזן םיר. זוינזוזרס מןנן מיר *רווגזרזדם דזס ויןן *ון רזר קןנוז- רזנץ •ון דזרנןך וויסנזורנזט דזס •1י*רוף, וו װזיכן םיר הןנן גונזגזגן די •ונםערסריוס *ון יזקנ גןרדין. זו■ נןדויזרן •יז םיר *נזר ד*. פןיסם נזװזן ■וםפזניזך זיך נו נןםײייקן ■ין דזר קןגםזרזנץ״. ** די נןװוסםז *רסיססין וױו קוםינםקי הןס די םזג נזיײזנם 1*ר ן קרײז יידיסז סריוס. ססזיזר •ון קינססיזר ויר ■יזסז יין 2 *קסן .*םןי ■יז גזמזן ן *יך״■ — די זיזסז תזרס ■1י*נז*יר• דורך דזר װיקס-םרי*ז יין ורןװינץ. ^*י •׳■יז ■*רזנדיקם נזװןרן ■ין זןץ די ײדיסז ■ינזדזזנונג סון ויןדןר סייןנונס נן■ ריםסן רןםון ,דזר קיײנזר סד׳ (•זרזדזזנןװ) >ון ■ינניכן וזדסײנס זר ■ין קיזנקין *ןריונ. דןס נוך הןי■ 400 זײזן• ** וזר וריסזר נןנד .וייןיןניסז סריססןי *ונס ײויסן װיםנסןיסיזנן ■ינ*סיםוס ■יז ס1ין ■ויסנזזזנז ■ון ■ין ױיף זזן היעזיקן ח1דס װזס דן• נוך דזרסײנזן. ■ין קיז1קין-1ןרי*ג|>יז ס1ין ■*רויק דן• יזרננוך *ון הזנרזיס *ןר ײדיסז סײי, נ םײי מ-ס *יי *ײננוננזן—6*ר6*סס ײרך •*יק הײיסז■ וז־ין. יןס •ח דןס זרסםז יזרנגוך 6ון הזנרזיס סוזזיזי *ןר די ײויס-װזיסיזנז סולן. *4 יין נוזןסזנהןננ סיסן ססנ-ססן נזנוירן סןנ *ון י. נ. סןיססןי, װןס •ןיס-ױ־ס דזס 10-סל ••■םזםנזר, דרוקן זיך *ין ועד ײויסזר ■רזםז *דסיקיזן װזגן םןיםסןי. *1יך *ין יי .ייסזרוריסז ביזסזר״, *ינס קופזנדיקן נוםזר, װזס קיםזן ןן *רםיקי װזנן םןיםםןי *ון ניידזר. דזי סזוסזסנזי-ניך .די יידיסזר װזיס׳ װזרם נסוזנס. נװיסן *נדזרן קווזן *ריין דזר• נײיוגנזן ײן םסה קויבןק — םוניז דזר *ײגי- הזנדיזר *ין םינהיז זיין װיינו ױנה רןזזנוזידס * דזרנײיוננ *. ו. ,**י ן נייזר ,יידיסזר״ רןםון *1יםז םרונ- נויזיסן בינסר-סןרק: .םרים״ דזסןזז יהודס. דזר דןזיקזר סריוםססזיזר, *יײן * ייד, הןם ס1ין *ײניקז .ײדיסז* רןםןנזן *ױך זײן נזװיםן. זר הןס ■1יך נזסיידזרס דןם יזנן *ון יי יידן *ין ןריזנס. *ור זײן נײ װזרק מןם זר זיך *1יםגז• קיינן *יוז * סױזסזס דןס יזנן וון ו קרןנקן ײדיסן קעססיזר, ■*רםיןנסזרס זזינוסוןר- ססזנדיזך םיס ן יינז-גזסיכסז. ד־,יםעראטור און הולטור דזר יידיסזר ■זן-קיונ *ין נױ-יןיק הןס םיםנזםייי■ *ין זיין יזנםן נריװ (ײן סנ-סן *וי- גוסם) די ■ןריויײקז רסיםה וון די םיסניױזר סון דזב ײדיזן ■זן-קיונ *ין נױ-יןרק: ■*רים ■ויזרנןך, םןני יזינ, יױ נזרםןן, מנמ□ נןרײסן, ר. נרײנין, 1. י• ויויןססןזקי, ד״ר *. קןרןיניק, ס. נעזר, י. י. נתן, י. וײננזרג, ו־ר *. נינזנורג, ח. גוםסןן (דזר יזנזריקזר), יזקכ גיןדססײן, ב. 1. נןיונזרנ, *. ניונץ-יזחניזס, נ. נרןס־ ם. הײםןװיםס, ד״ר *. הן*ס*ן (ננײן), י׳י י• סןנקי, י. סןסירן, י. הי1ס, 1. װײנזזר, םןריס װינססזװםקי, נמוס י., ד״ר ה. וסיםיןװוקי, ױ■* סיןניס, דוו *יננןסןװ, ר• *״זיונד, ױסף יוח, יזןן קןנרין, הײם יינזרםןן, ה. י״װיק, ו. יינין, *:< פ*רנ*יין, רחי יוריז, זיס■ יונדוי, נ• יויין, ד׳ד ס. םןרגןסזם, ד״ר *. םיקװני, ק. פרפר, ד׳ר *. י. םזריסןן, *. ניסזנזןן, י. ןסןסןסו, רוד *ינםקי, *. רײוזן, י. רןיניק, *. רןנןי, *. רןוזנסזיד, ה, רןנןף, ױנה רןזזנ*זיד, ה• סזק• יזר, *. זזידין, *. ס. זןקם. די רזדןקניז ,ייםזרןריסז ביזסזר׳ נןקזוס *יזס סון די ײדיסז נייייןסזקן *ין *וילן ידיזות װזנן דזר נןי יײזנזר, נןי נינזר *. *, װ. *ויון ססך ײן דז■ ןרסיקי, װן■ *ח נזדרוקח נזמזן ייין נופ. 34. די ידיז1ת װזין פיר *ןרזײםיזנן *ין די קוםזנדיקז נווזרן. די ניניין- סזקן, װןס הןין׳נןך ניסס נזזנססזרס, תזדן נז• *זםן גיײך נוסיקן די יזווכות *1יף די *רןנן. ** *ין ן רײ נײסוננזן *ין *ױין *ון *ין *1י*י*גד װזרן נזדרוקס *רסיקיזן ינניד רזס 20-*סן י1ני *ון דזר םסזדנןװינזר קןנסזרזנץ. יזקכ *יכםןן, װןם הןס יןרודןכס *ין *ויין הזכזר ן יןר נײם, *ןרס *יננינן ן■ קײן *רץ-יסרײ. *ין קופזנדיקן נופזר ,ייס. *ײםזר• װזם זײן * גזסורזך *יםן דינסזר. -■ױ *׳װזרן נזזזנ• *ון ס׳מזס נזנזנן װזרן *ים זרזפיז נו די .ייסזרןריסז ניזםזר״ קנוס הןםסונס נןריםסז װזרק ,בזנןני׳ *ון .רןזן״, יידיס ם. הײיוזרין. ** יױס דזר *יניניןסיװ ײן קןיוםביו *וני- װזרויסזס *ין ניו.יןרק *ח דזיזנירס קײן װין דזר ייסזרןסור-וןרסזר ד׳ר סיםזרזר, נדי ני זוסיזן סןסזריןין נו * נר1יס װזרק װזגן ןרסור סניניזר. *ין * נזסורזך םים *רזסז-6*רסס*זר הןם ד״ר סיםזרזר זרקיזרס. *ז ורםור סניניזר *יז נ״ דזר *פזריקונזר ױננם דזר *םסײםסן נןיינסזר דינסזר *ון דזר דייססזר ייסזרןםור. דזר װןרסזװזר רזנירוננם-קןפיםןריןם הןס קןנויםקירס * זןסיוננ יידיסז *רנזםזר• יידזר *. נ. .*ינזזר ייד׳, תןס פ׳הןס *רױםנז- נזנן דזר •*ריונ ,סןניןליםסיסז ױננס-ניניין• סזק״. *ין רזר זןםיוננ הןס זיך י1יך נזוונזן יזר ,*ינסזרנןניןנןי׳ *ינזרנזזזנס *1יף יזדיס. רי קןנויסקוניז *יז נןםרןנס נזװןרן יורכן העז קרײזינזריכס *ױף ןן ןרדנםיזנזר זינזנג. יי קןנ- ויסקוניז *יז נןססזסיקס נזװןרן זון זס *יז בןסיןון נזװןרן *ןרוירן * קרימעזין ורןנזם קזגן ד• *רויםנזנזר |*ר וירן ון *נםי-םײכהסז וניםןניז. *ננ, דןם זזינז יױ *ח *ין וןרסי•