Literarishe bleter · 1928-08-10 · 32 (10.8.1928) · p. [Seite]

פרײז ס0 גר• םרײסיק ס1 או׳יגוסט 1038 פינפטער יןןרגאגג דםזןןלארישע —ףןץ^ףףך — אי?וסםדידםני װאסשדיפםפאד. ■■■■■י^■■■■■?יםעדאבווד■■ ״ײ״ ־.ק״ס־ק.״־״-־׳; טןןאםנןד און קונםמ ב. ג• טשעדבישעװסלי (1928-1828) פ• ס• קאגאן/מןוםקווע זײן טיער פון בילדינגי. ןןבער דאך םר$גס טשערנישעװסקים ״אויםקלערערײ׳ א באזונדער כאראקטער. זי איז ענג פארבינדן מיטן דיסקאנט ,םין די געזעבן םון געזעלשאםטלעכער אנט• װיקלינגי אין זי איז םרײ םון סוביעקטיװן װילקיר. דער כאראקטער םין טשערנישעװםקים אויםקלערערישער טעטיקײט װערט שטרענג רעגולירס דורך די רעאלע םארהעלטענישן םון פןןמענט. טשערנישעװםקי װײס, אז ״אויב מענטשן םירן זיך אויף שלעכס, איז דןןס נןןר דערפאר, װןןס די שלעכסע אומשטענדן םין זײער לעבן בװינגען זײ בו שלעכסע סאסן׳. די דאזיקע װעלטןןנשוױנג, א דאנק סשערנישעװםקים אוניװערםאלער געבילדעטקײט, נעמס ארום אלע זײטן םון שאםן און לעבן. סשערנישעװסקי קזןן םאררעכנט װערן םארן גרינדער םון רוסישן מאסעריאליזם, םאר זײן עלטסטן. זײן ״אנטרןןפא■ לןןגישער פרינביפ אין דער םילןןזןןסיע׳ הןןט געגעבן א טויט• קלאפ די רעליגיעזע אין מעםאםיזישע םןןרורטײלן און די אי• דעאליםםישע םיסטעמען. בײ אונז אין רוםלאנד איז נןןך טשערנישעװםקין ןןפגערײניקס געװןןרן דער בןןדן םאר א מא• טעריאליסטישן קוק אויף דער נאטור און אויף דער געשיכטע. טשערנישעװסקי הןןט באהויפסעטו ״דער מענטשלעכער ןןרגאניזם איז זײער א קןןמפליצירסע כעמישע קןןמבינאביע, װעלכע געםינט זיך אין זײער א קןןמפליצירטן כעמישן פרןןצעם, װןןם װערם ןןנגערוםן — לעבן׳. סון דער דןןזיקער באריםטער פןןרםול איז אין א באדײטנדיקער מןןם םאנאנדערי געװיקלט געװןןרן דער קאמף קעגן דעם סעאלאגישן ארם דענקען און קעגן דעם אידעאליזם בײ אונז אין רוסלאנד. טשערנישעװסקיס אײגנארטיקײס איז באשטאנען אין דעם, װןןם דער מאסעריאליסטישער קוק אויף דער מענטשלעכער נאטור הןןט אים נעבראכם גום קולס סון מענסשלעכן סאר• שםאנד אלס די העכססע אײגנשאםט םון דער דןןךקער נאסור. טשערנישעװםקיס לערע װעגן די דרײ זאכן, װןןס געװעלסיקן אין דער נאםור — מינעראלן, געװיקםן און בעלייחײם — הןןט אים דןןך נישס געשסערם בו געבן דעם אנאליז םון די העכ• ססע אײגנשאםטן םון םענסשלעכן גײסט, ןןפשאבן זײער רןןלע הונדערט יןןר זענען אדורך זינט טשערנישעװםקי איז געבוירן געװןןרן און העכער זעכביק יןןר-םון מןןמענט, װןןם אױף דעם מיטנעם<פלאץ איז אויםן עשאםןןס געשסאנען בוגע• בונדן בום שאנד־סלופ אײנער םון די גרעסטע דענקער אין רוסלאנד, הןןט אויםגעהערט זײן קאםןןרגע־אורטײל און הןןס צוגעזען, װי דער הענקער הןןט איבער זײן קןןפ צעברןןכן די שװערד. ,הערבען הןןט דאן געשריבן אין ״קןןלןןקןןל׳: ״סשערני• שעװסקי איז סארמשפעס געװןןרן אױף זיבן יןןר קאטןןרגע און צו אײביקער םארשיקונג. אלס א קללה ז$ל םאלן ןןט דער אומדערהערטער םארברעכן אויף דער רעגירוננ, אויף דער גע• זעלשאםט, אויף דער נידערטרעכסיקער זשורנאליסטיק, װןןם הןןט ארויםגערוםן די דןןזיקע םארםןןלגוגג... איר הןןם טשערנישעװ• ם^ן געשטעלס בום שאנד־סלופ אױף א םערסל שעהו איר ןןבער װעם אויף א םך יןןרן םארבלײבן בוגעשמידס בום שאנד• םלופו א קללה אויף אײערע קעפ, א קללה — און אויב ס׳איז מעגלעך — נקםהז׳ הערבענם רוף איז שױן סארװירקלעכט געװןןרן. פלעכאוןןװ הןןט םאררעכנט טשערנישעװסקין בו די אוים• קלערער, כןןטש טשערנישעװסקי איז געשםאנען אויםן שטאנד• פונקט םון ״פןןזיםיװער און קאלטער אויסגערעכנםקײט, װןןם הןןם נישט קײן שום אלגעםײנם םים פןןעסישע פאנטאזיעס׳, ןןבער םארבײטנריק חלוםות אויף קאלטער אויםגערעכנסקײם, איז סשערנישעװסקי םארבליבן אן אוםןןפישער סןןביאליסט, דער• םאר, װןןס קײן ליבע ןןדער קאלסער חשבון קןןן נישם םאר• װאנדלען דעם דענקער אין א װיסנשאסטלעכן םןןביאליםט, און יעדער רעםןןרםאםןןר םוז בלײבן אן אוםןןפיםט, פל־זמן, װי פלעכאנןןװ זןןגט, ״דער באגריף װעגן דער געזעבםעסיקײט םון דער געזעלשאםםלעכער אנטװיקלונג איז נישס געװןןרן דער װינקלשטײן םון דער געזעלשאםסלעכער װיסנשאפם׳. און װירקלעך — סשערנישעװםקי הןןס ןןפגעגענן א גרוים ןןרם די ״םעיקע און סאלאנססולע םענסשן, הויך אנםװיקלםע לױסן גײסט, װ םן און לאגע, םענטשן, װןןס זענען בארוסן בו