Literarishe bleter · 1928-07-13 · 28 (13.7.1928) · p. Seite 553

28 זא ליטעראריעי בלעטער 553 ען אוז אפקלאנגעו .עם איז נ#י #8ױ אונז װיכםיק, צ' לױנם **י• * נוןאםןױ 8ין ןן ■ר#לןט#־ישעױ םליגה זיך ם<ױנעםןן םים אויםידא־ןטןן ק#דםע ל#קשן(!) ד. ה אויםלןבן דל ־דלםע קלםםיקןר. (!) םיד ה#בן שוין ד# נןשם א־ן ם#ד *נטװיקלם אינזער סםןלוננ צי ־ד שן קלאםןקןר• דער *דישער רעװ. ארבעטןריקלאם אין םערב-א־ראםע האלם םאר #■נןלעבט די ־דישע קלאםיקער, ןר ליענם זי נלשט און זי ניבן אים נישם ק־ן עםטעםישן םא־נענ־נן דער א־בןםןר ק# #*ילו •שים נןשם םארשװענדן ז־ן ביםל םריע ציט או־ף טןנדעלןן אא.װ. װןנן .ם#ין' ידישן קלאם־ק זאל זיך זארנן שלום אש אין ז־נם נל־כן. ■ ־דיש •ראלןטא־יש םעאםןר דארף קודם״בל זא־נן םאר # רןזאליביאנערן רןםןרםוא־. די םן, רןלרן א־ז א־־ננןל־נם נן־דא־ן אויף םןנדעלען אין אין אנדע־ע, װאלם נעקאנם יךערן םאר װענים א־יף ארי רןװאליב־אנן־ן ־ד. םגןנאר־ען־. מיר גלױבן, אז אן ןןנםירער םון א לינקער ײדישער ארבעםעריגײטונג אין יאריז דארף הןןנן קאנםרןןל םאר זײנע רײד אין נישט ,האקן ק־ין סשײניק*. איז שוין סאקע הסקר■ •עםרושקע ײדישע ליםעראסור און ײדישע שרײבערז... שםענדיקע טענות וםענותו דער ײדישער אקטיןןר טרןןגט שםענדיק א הארץ אויםן ײרישן שרײנער. נײ דער ערשטער םעגלעכקײט, בײ דער ערשםער באנענעניש װארםט אלע מ$ל ארוים דער ײרישער ארטיםט א םעקל פןןרװורםן דעם ײרישן ליטעראט. ןןםםםןןל קןןן זיך דוכסן, אז ם הערשם שוין א שלום■ בית בװישן די מיטנלידער סון דער א ײ ן ײרישער קינםט• לערישער משסחה, אנער עיעס׳װןןס, און װידער א קריג. $ט הןןס מען אין לןןדז אײנגעןןרדנט אן ןןװנט לכבוד דעם ״לעקםיקןןן םון ײדישן טעאטער״ און זײן אנםירער ז. זילבער• בװײג. און אויף דעם באנקעט הןןט דער באקאנטער ײדישער ארםיםס ש. לאנדוי (אינט םןןרזיצער םונם ײדישן ארטיסטן• םארײן אין •וילן) זיך אזײ ארןןווגערעדט םון הארץ, װי עם נים איבער לןןדזער .םןןלקסבלאט־־, הןןס ער געזןןגט אויםן אדרעס םון די ליםעראםן: .אי־ קוםם נאך האלםן רןדעם •!־ קוםם או:ז נאך געבן ענות, ארר אזנטערעםירט זיך בכלל נישט םוטן יידישן טעאטןרן נוליב ארך, איז דאט ־דלשן אעאטןר אין ■וילן און ב#זונדןרם אין לאדז אונטע־נענאננעןן נוליב א״ןר שולד איז .םקאלא׳ בונן• נוםןן נעװא־ן םון רדישן םעאטן־ן אי־ זלבט אויף נוטע ■אםטנם און איך נ״לם נישט אן דל נויט ■ון ״דישן אקט־ארן *ו װאם זאלם איד ש־יבן װןנן ״דישן םןאטןר, אז ■ארן ע־שםן בעםטן ארטיקל ב#קום.ז איר באצאלטן איר ם#רל#נ:ט טון אונז רעםןרםוא־ און איר אלין װללט נישם שר־בן םארן ירישן םעאטע־ן איר האם נעשאםן םעאטןר׳קאםלםיןם אין װא־שן אץ לאדז, נןהאלטן ש־נע רעדןם און טון דןם א־ז נא־נישט א־ויםנעקוםען באהאנדלט אונז װי בעלייםלאכות, ■ארלאננם נישט טין אינז ק־ן קונםט און זעט םלד זאלן האבן ברויט בו עםן׳• דער מיטארבעסער סון ,םןןלקסבלאט״ י. דאנקין נעמט זיך ןןן די קריװרע םון דעם שרײבער, ער ענטםערט ש. לאנדוי און זןןגט בו אים בװישן אנדערן: .םיר טא־שם־ןן אויםנעב־כנט די טראנעדין <ון ירישן םןא טןר בבלל, םלר קןנןן דל ב#דלננוננןן, א־ן װעלבע ןם לןבט,םיר' קענען דעם .אינטע־עס׳ ■ון דןר *דישער נעיןלשאטט בים טעא^ םער) אבןר םיר טארן דאך נישט שר־בן, אז םיאיז ניט און װוילז דעטאלם, װןן ם םוינ בו נארנלשם. ם־איז םענלעך, אי ם׳קען נלשם שפ־לן קין טעאםער, םיקןן נלשם זילן ק־ן קינסטלןר, דאם .הויכ- נןשעבםן ■יבליקים׳ םא־לאננם נישט קין קינםם דא־ף דאך ז״ן אביםןלן באזייננ, זיך נלשט האלםן װל ק־ן שאנד־ט־בעל-םלאכור., ידיש טןאטןר איז נ־שם קין םתם׳םלאבה, נאר # אםבװלינ םין יר. קונם ם■ ס ל א נ ג פיר קןןנען זײער ןןםט בעבלןןזן קלײניקײםן, און דערםאר ןןבער זענען םיר אויך בריהס בו םןזרזען װ י כ• ט י ק ײ ט ן. שױן א מעשה םון א יןןר, װי םיר זענען געװןןרן מיםגלידער אין •ען-קלוב. און דןןך איז בײ די ײדישע שרײ• בער אלײן (איבערהויטט בײ די, װןןס זענען שוין י ןן םיט• גלידערו) נישט גענוג ןןפגעשאבט די באדײטונג םון אונזער באסײליקן זיך אין דער *ען-קלוב באװעגונג. יעדער אײנער מןןנס, ם׳זןןל אים אויססײטשן און םארשטײן געבן. װןןס םיר .הןןבן׳ דערםון. ןןבער דער איבטיקער קןןנגרעס אין ןןסלןן הןןס שױן באשײמפערלעך באװיזן, אז עס איז אן ענין םון גרעםםער חשיבות. אין װילנער .טןןג״ איז געבראכט אין א פןןר װערטער די רעדע. װןןם משה קולבאק הןןם נעהאלםן אויםן ןןװנט לכבוד י. ןןפאטןןשו. ער הןןס בװישן אנדערן נעזןןגט: .אויב די םשןרנאװיבןר קאנפ;יענץ האט ■ראקלאטירם ד־ נ # ב י א נ # ל ע פאדיםיננ םון ײדיש, האט דן־ ירישער ■ען• קלופ ■ראקלאםירם די אינםןרגאביאנאלן פאר־טוננ פון דןר *דישןר שפראך־. װעגן דער באדײטונג סון פען׳קלוב םאר דער דערנענםערונג םון די •וילישע שריםטשסעלער און ליםערא- םור םיט דער ײדישער רעדם ד׳ר םיכאל ריננעל אין לעם■ בערגער .םןןרגן״. ער דערבײלס װענן דער בשותםותדיקער זיבונג םון דעם ■וילישן און ײדישן פען-קלוב אין דעם לןן• קאל םון ײדישן ליםעראסן־םארײן און ער שרײבט אמת. גאנץ־םליבהדיק: .די קירבע ידיעה װןנן• # פשיינםותדיקןר זיבוננ קליננם, װי # סיםפאל םון •ארםשריט אױף רעס נןפלט •ון פשות&ותריקן ויך קןנען׳לןרנען און פשיתםותדיקע־ #רפןם •ון סארשידענע םעל- קןר לטופח די #לנןםין־םענםשלעכן װןלם אלדןאלן יןדןם •אלק איז םארװארבלם יױ פױם םים דעם פאיין, איז שװער, אדןר אוםםןנלעך איז, או אין שםאס זאד קענען אנרירז דעם אנדערן• אפער די שויבן וןנען ןלאםאישער. און אז ןם קיםם דןר װינם׳הויך םין # נןםינזאםןר גרויסעד אלדעע, נוינן זיך די שאלבן אינןר בים אנדןרן און דעםאלם דירן זיך אן אויך קןננזיאיק די פליםן און אוים דןר פארלרו נ און םארםלשיננ, אוים דער קןננזיםר• קןר פאינםליסונג ■ון דל לילםירן קוםןן ארוים נין װונדןרפארן •רות. און דאם איז דאם דןרםרילעכע אלן דל בלםן ■ון ■לנםםער קיא און שאװלניזס• די ש*לבן •ון די פ״םןר פאיירן זיך #ארם.'- ■ויבסטלעכער װי דער פויבסט,-סןס איז אן אםתע קללה םון די םיטשםואער און םיטלױפער. זײ הערן קלינגען און װײםן נישס װי נןןכבוזינגען. ם־איז גוט באקאנט, אז די לעבפע יןןרן איז םןןרגעקוםען אין ראטנםארבאנד אין די ײדישע ■ןןליטיש־ליטערארישע קרײזן אשסארקע ענדערונג בנוגע דעם אויםםאםן םון די ײדישע קלאסיקער. ןןבער דןןס װײםש נעבעך נישט דער .דזשעקי םון ■אריזער לינקער ,ארנעםער־שסיםע׳. ער הןןס עפעס אמןןל געװוסט, אז ם׳דארף ארןןורײםן, טוט ער עם עד׳היום, און װײםט נישס, אז ם׳איז שױן לאחר זםן. ןןט געסינם זיך איבט דער פןןםקװער ײדישעו־ מלוכה׳םעאסער אין ■אריז און םירם־אויף גרןןד שלום׳עליכםען און גראר מענדעלען. זײן רעװןןלוביןןנער הארץ קןןן עם נישט םארםרןןגן, און ער שרײבט םעשה׳םירער, און שרײבט אױף זײן אײדעלן לשון װעגן דעם רעפערםואר ■ון םעאטער: