Literarishe bleter · 1928-07-13 · 28 (13.7.1928) · p. Seite 545

545 ליםערארישע בלעסע ר 28 זא דער שידור א ײ ן עארטשעװ (פרןןװינגער םקיגן) אלםער האציזנע/ווארשע אײנבײםן אין אים מיט די נעגל אין נישם ןןפלןןזן. און דעם םעטערם סארקװעטשטע םזןר הונדערטער, אזעלכע םארקװעטש־ טע, אז זײ װײנען אזש-זײ װעלן שוין, מיט מזל, אונטערםירן בו דער חופה. ביסער איז, נעבעך, איר, רחלען דער יתוםה, װןןס דארף זיך אויםהאלטן אויף דעם קארגן םעטערם לאסקעס און זײן אן איבעריק םויל בום םישז װןןס װעט שוין דןן העלסן דער גאנ• בער אנזען אירער, די שלאנקע םיגור, די שװערע בעפ און אכבן בליענדיקע יןןר אויף אירע אקםלען, אז זי מעג זיך ריכטן אויף בלימעלעס מערכה — םארזעםן גו װערן. װןןרום װער װעט דען נעמען א יתומה װי זי שסײט און גײט, זןן א גרןןשן נדןז רחלע הןןט הײנט א טןןסלט םארשטערטן שבת. לא די װןןם עם יײניקן זי די מחשבות. אז זי איז םארםשיט םארזעסן בו װערן, דארף זי נןןך שסיקן זיך אין אלקערל. װי א םאר• משסטע אין דער תפיםה! אםת, די מומע שפרינבע הןןם זיך שוין א פןןר םןןל דורכגעשלײכס דורכן םינסטערן קזןרידןןר, װןןס איז איבט, לכבוד שבת. ענג םארשטעלס מיט אלע װןןכעדיקע בעבעכעם םון װארשסאט און אויםלןןדנדיק איר הארץ אויף דער םםוכנ• דיקער ענגשאםט, הןןט זי שוין א יןןר מןןל געעסנט די טיר גו רחלען אין אלקערל ארײן: — װןןם זיבטו עפעס. רחטשע, װי א שיף מיט זויערמילך װןןלט דיר אונסערגײןז קום ארײן אין שםוב, װעסטו דיך אונסערלענען דןןס הארץ. ןןבער אין אירע רײד, אין אירע אויסגעבלײכטע אויגן, אין אירע בוזאמענגעבויגענע געדיכטע ברעמען, װןןס הןןבן דעם אויםזען םון א פאר םינסטערע װןןנבעס, הןןט רחלע גע■ הערט און געזען אײן דערשרןןקענע בקשדי: װעסט דןןך םיך נישט אומגליקלעך מאכן, מײדלנ װןןרום װו װעל איך זיך אהינ• טון מיט מײן םחורה, װען דו װעסם זיך באװײזן סאר די מחותײםז און אז רחלע הןןס דער מומען נישס געענטםערט, הןןט יענע םעסם בוגעםאכט די טיר, ברומענדיק םון יענער זײט: — אז מען הןןדעװעט א שונא אין שטובן הןןט זיך אין רחלען אויםגעהויבן א סרןןטעםט — א האר• טער קנויל אזא, װןןס האט בוגעשלןןגן םריער בום הארבן, אז עס הןןט ןןנגעהויבן שטארק בו קלאפן און נאכהער בום האלז, אז דןןם בלוט איז איר בוגעםאלן בום סנים. — אװדאי אזוי! אװדאי בין איך נישט אײער גלײכןן עם פאסט מיר סאקיש נישט בו זעבן זיך בײ אײן טיש מיט די םערדהענדלער, קבבים און װײםס זײ דןןרס דער גוטער יןןר — די מחותנים אײערען איך בין רחלע, בין איךן און, אז יןן אזוי, װעל איך םיר טאקיש ארויםגײן אביסל שםאבירן, װעל איך מירו און זןןלן זײ מיד נןןכקוקן, די מהותנים אײערע: מײן עםקן איך הןןב זײ אין דרערד! םיטן סאררויכערטן שפיגל, װןןם איז ארןןפגעהןןנגען קרום, שיער נישט פון אונטערן םוםיט, האט״רחלע געלעבט בשלום. זײ םלעגן זיך אײנע די אנדערע ליב הןןבן בו זןןגן אויף דער פרןןװינץ איז אזוי װי בײם אנטיקװאר אױםן בוידעם. פרוװם נישם ןןפטײלן דןןס שײנס םון דעם שיםל. אײנס אין דעם אנדערן איז ארײנגעװאקסן. אין דעם איז רער חן• אין קלײנעם אלקערל זיבט רחלע א םארביםערטע און קנײםשט אין די םינגער דןןס קןןרןןנקענען״שירבל — דעם גאנבן שבת אירן. זי קןןן נישס פועלן בײ זיך ארויםבוגײן םון דאנען אין דער גרױסער שטוב. װו אינדערװאכן איז דעם שעסערס װארשסאט און שבת — דןןס עם־בימער. דארם זיבן איבט די געסם, די םחותנים בוזאמען םיטן פעסער בעיל און די םוםע שפרינבע, קנאקן ארץ<ישראל*ניס■ לעך און רערן װעגן די פןןר הונדערט קערבלעך נדן, װעלכע דער םעסער האלט נאך דערװײל שםארק םארקװעסשס. דער חתן הןןט ןןנגעקוקס די גרינע סחורד״ װןןם מען הזןט אים ןןנגעבןןטן — דעם םעסערם יונגערע טאכסער גנענדל. און ארײננערעדם בו זײן טאטן — דעם מחותן — אין הןןריקן אויער ארײן: — ש קשד״ סאםע! דער ײד מןןג םוםיף זײן א הונדערסער! און בײם םעטער בערל ביט זיך עם װי םון פעך. ער בעברעכס א ניסל גאנץ געלאםן און גאנץ אומגעלוםפערט. פןןרזיכטיק טרןןגס ער בו דעם יןןדער בום םויל און אויף זײן לעדערנעם עקשנו^־יקן קארק איז ןןנגעשריבן םיט גע• קעססלםע קנײםשעלעך: — הןןבן זיך ןןנגעזעבס אויף םיר, סיבירניקעם: גיב און גיב! םון װאן זןןל איך נעםעןז םון פינגער אױסברעכן — װןןסז װןןרום חוץ דעם, װןןס סעסער בערל איזא קמבן, װײסם זי, רחלע, אז ער הןןט טאקע נישם קײן איבעריקן דרײער. און נישט אײן מאל הןןם זיך איר אין האלז געשטעלט דןןם ביםן ברוים, װןןם זי עםט בײם פעםער, כןןטש זי ארבעט בײ אים אין װארשטאט, באנײם לעכלעך. אםת, םון םינגער װעט ער טאקע נישט אויםברעכן. ער װעם דאך ןןבער נישס לןןזן זײן גנענדלען סארזעסן װערן. גענוג האם ער זיך ןןנגעליסן םון זײן עלטערער טןןכטער, בליםעלע, װןןס איז, נעבעך, ארײן אין די יןןרן און קוים סאר א מביאה געפאקש א יאדעשל־ױן אלמן א קןןלעקטאר םון לאםערײ-בעטלעך. הןןםסו געהערט א פרנםה: לאםערײ־בעםלעךז א קלרבל ארױף, א קערבל אראפ, אבי נןןר מען ה<ם ארײנבאקוםען דעם בחור אין שםוב ארײן און דערבו נןןך, װי מען שמועסט, א בחור א פארדינערו און גנענדל דארף טאקע, נעבעך, א חתן — אז אײן גאם זןןל זיך רערבארעםען. זי װײםט, נישקשד״ אלײן, אז זי איז א גרינע, א בעקרןןכענע, םיט אונסערגעהאקסע אויגן און שיטערע בײן. און אז זי קוקט זיך נןןר ןןן אין שםיגל—װערס זי א םארביסערטע: װער װעם זיך דען קװאפען אויף אזוינעז ברענט סאקע אויף איר די הױס, סון מןןגערן לײב אירן שלןןגס א שטענדיקע היץ. רחלע איז אםןןל מיט איר געשלןןםן, איז זי ארויסגעשפרונגען םון בעט, װי םון א באק־אויװן. נישקשהו אזא גנענדל װעט נישט םארזעםן װערןז זי װעט כאפן א חתן איבערגעװאלט. אין מיטן מארק װעם זי זיך