Literarishe bleter · 1928-07-06 · 27 (6.7.1928) · p. [Seite]

סינםטער יןזרגוונג פרײז ס6 גר• פרײםיק ס ױלי *!192 דםקךאהשס יזייויד אי?וסםרירםני װאעשדיפמ פאד יליםעראבזוד טעאטננדאוןקונמע םקדעעק*ן.וזאדש^ פארידאג אין אסלא אויפן ״פעך־קאנגרעס י• אפאסאעי/אסלא דערמאנם. אין טאקע רערסאר האבן ײדן אלײן זיך געניםען שעמען מיט ײדיש, אנגעהױבן עו רעדן א קורלענדער ,דײטש• און װעגן אונזערע קינדער איז דאך אפגערעדט. און מים• אםאל אזא איבערראשינג — אלע נארװעגישע בײטינגען הןןבן בוליב אײער אהערקומען גערעדט װעגן ״א־סקע׳ — װעגן דער ײדישער ליםעראטור. דאם הןןס אונז אלעמען דןן הײנט אהער• געבראכס. און נישט נןןר אונז, דעם עלטערן דורז איר זעט ארןןפבוגו ם׳ױננװארנז דןןם זענען אלע געבײרענע נןןרװעגיער, םארשטײען קוים ײדיש און אלע זענען געקומען אײך באגריםן... לןןזן זײ װיםן, די ,יןןקלס׳, אז ײדן זענען נישט נןןר .הויזירערי, שװינדלער — ײדן הןןבן שטענדיק געהאט גרױסע מענםשן, און דןן, אויםן ,פען׳־קןןנגרעם, זענען זײ די זעלבע יחסנים, װי ענגלענדער, דײטשן, נןןרװעגיער. לןןזן זײ װיסן, די ,יןןקלס׳, װעלן זײ אויך םאר אונז אביסל דרך־ארץ קריגן׳. אזוי, מער־װײניקער, הןןם גערעדט״ דעד עלטםטער םו די ,זקני־גױן,, םון דער אנןןניםער ײדישער װעלס־ןןרגאניזאגיעי 111 י ל ד י ש 18 ױני. האלג גען אין דער םרי איז אין דער קלײנער, געװעלבםער אוידיטןןריע םון אוניװערםיטעט געפאקט. ם׳דרײען זיך דעלעגאםן, ם־קומען־ןןן געסט. בײם ארײנגאנג שםײט די מאדאם םקןןט, די ,םוטער• םון אינטערנאניןןנאלן פען־קלוב אין לןןנדןןן, א קלײנע, רירעװדיקע ענגלענדערין, א קרובה םונם רןןסאניםט װאלטער םקןןס. זי הןןט םאר יעדן א שמײכל, א גוט _ װ$רס, בעס יעדן אײנעם. מען זןןל שטימען םאר איר פןןר־ שלאג, אז אין די פען־קלובן זןןלן םרויען האבן די זעלבע רעכם, װןןס פענער. םען דעבאטירט דעם פוילישן םןןרשלאג װעגן אן אינסערנאגיןןנאלער פרעמיע פאר ליסעראטור, א מין בװײסע נןןבעל־פרעמיע. מען רעדט װעגן איבערזעגונגען. עם באװײזט זיך בענדזשעמען קרעםיע, א קרוב םון אדןןלף קרעסיע, םיט א פעך־שװארנער בןןרד, װי בײ אן אםירישן מלך. אין לאץ דעם םראננויזישן ״װירטוטי מיליטארי׳. ער קוםם ארײן מיסן דיכםער דזשולס רןןמאן און זײ פאר־ נעמען דעם אויבנןןן. די דײטשן שארן זיך ארײן מיט א גאננן שסאב — עקםפערטן, איבערזענער, פןןליטיקער, אדװןןקאםן. אין דער שפיץ םון דער דעלעגאגיע דער דיכםער טעןןדןןר דויבלער, א באװאקםענער דײטש מיט א װילדער בארד. ער 11 ,די זקני־ציון״ ןןסלןן. דער גוג דערנענםערט זיך בום װןןקזאל. טרעגער באםאלן די װאגןןנען, שלעפן ם׳געפעק דורך טיר און סענסטער. מיר גײען אײנביקװײז ארויס. א ײדישע דעלעגאביע םון איבער נװןןנניק םענער און םרויען קוםען אונטער. גיבן םיר שלום. — װןןם איז דןןםז—םרעגס מיך װאנלאװ שערןןשעװסקי. — סאקע, װןןס איז דאםז — כאפס אונםער דער דײטש מארהןלץ. — דןןם זענען ,די זקני־גױן׳ — געלאך איך זיך — די אנןןנימע ײדישע װעלם-קןןנםפיראניע... םײנע פוילישע קןןלעגן לאכן םיט און זײערע אויגן הןןבן גו זןןגן: — מיר הןןבן אין ןןסלןן אן אפבאםאדע, םארסרעטער, באגעגענען איז םען ןןבער געקוםען אײך, ןןפאטןןשו, נישט אונז. א יונגערםאן װארשאװםקי, דעם גערער רבינם א גליד• שװעםסערקינד, װןןם װוינט שוין יןןרן אין ןןםלןן, הוןס םיך ארײנגעזעגט אין זײן אויםןןמןןביל און אײדער כ׳הזןב גײם געהאס זיך ארומגוקוקן, זענען םיר שוין געװען בײם ברעג ים, ריכסיקער בײ אײנעם םון די אםלער סיארדן. אין דעם רײכן רעסטאראן ,קעניג׳, בײ א געדעקטן טיש, זענען געזעםן א םינף םנינים ײדן. די עלטערע אויבנאן ארןןפגוגו ס׳ױנגװארג— געװיקםיקע בחורים םיט מײדלעך. דער עלסםםער ײדישער מושב סון נארװעגיען. א זקן אין די זיבע־ גיקער, הןןס זיך אװעקגעשסעלס איבער א גלןןז װײן און ןןנגעהויגן אין א ליםװישן ײדיש: , *-אונזער ישוב אין נןןרװעגיען, װןןס באשטײט םון א םוםבן הונדערט םענטשן, איז נןןך גןןר יונג, נײלם קוים א האלבן יןןרהונדערט. ס־רוב ײדן װוינען אין ןןםלןן. זײ גײען איבער די דערםער םיס פעק םחורה. האלטן קרןןמען. דער נןןרװעגישער גוי, װאם קען נישם קײן אנדער ײד, קוקט אויף יעדן םון אונז, װי אויף א שװינדלער, האלט אונז םאר א נידעריקע ראסע. און נישט נןןר אונז אריבערגעקומענע. דער גױ םײדס אוים אונזערע קינדער, װןןם זענען דןן געבוירן, געגאנגען םיטן נןןרװעגער אין אײן שול, רעדן דןןם זעלבע לשון. דער נןןםען ײד װערם אין דער פרעםע קײנםןןל נישט