Literarishe bleter · 1928-06-08 · 23 (8.6.1928) · p. Seite 452

23 זא ליסןרוויזו נל#7ער 452 םורםלס דער פויער זיך: עך, עס איז קיזלכו גניאדע נײ, נניאדע נײ.* כדאי צו צאםערקן, אז ם. קארםאן האט איצט געװונען א פריז פאר זײן הומאריסטיש ליד אין נױ׳יארקער .פארװערםס'. אבער דער דיכסער ״ האט נישט דערלעבט ״אפילו אם-די קלײנע סאסיספאקציע. י• 3• דה. לײרויקם ״ד־זירש לעקערט״ אין קאמיבסקי-טעאטער דאס באװיםטע װערק פון ה. לײװיק, .הירש לעקערם*, װערס איצט אויפגעפירט דורך משה ליפמאן אין װארשעװער קאמינסקי טעאטער, די פרעמיערע קומס־פןןר םיטװאך, דעם 6־טן יוני. די לעצטע געלונגענע פארשטעלונג פין שלום אשם .קידוש־השם׳ בײ דער װילנער טרופע. די שטארקע פארינסע• רעסירונג מים דער פ־עסע, דער כסדרדיקער ערםאלג פון דער אויפפירונג, האט באיויזן, אז דער ײי־ישער םעאסער־עולם װײםט װי צו שעצן עדנסטע, קינססלערישע ארבעט. די אלע כאפ־לאפ־פאדשטעלונגען, די טאנדעט-אויפפירוננען סאלן גיך אדורך. נאר אויפן װענ פון גוטע פיעםן און גוםער רעזשי דארף גײן דאס ײדישע טעאטער. אויב עס װיל נישט דעגרא־ דירן ביז צו דער מדרגה... װןןס מ־האס דערפירט דאס רוב ײדישע סרופעס און טעאטער־בינעם בײ אונז אין פוילן. דער קאמינסקי־םעאסער האס הײ־יאר געבלאנדזשעט און פארבלאנדזשעט. ארײן אין שאדן און קודם־בל אין אײגענעם שןןדן. זאל די אויפפירונג פון ה ל״װיקם .הירש לעקערם׳ זײן א נײער, ערנסטער קער פון דער טרופע און פון דעם טעאטער צו ערנםטע, אויפריכס־קע און אםת־קינסטלערישע ארבעטן. זאל -הירש לעקערכ״ האבן קינסטלערישן און םאסער• יעלן ערםאלג. װארשע באל^עװקי זיס 208 זײטן / קונםט־הילע / פרײז םין 2.10 זל. נעטא בײ געלם פארוים -פארטא פרײ. *ררןם פ*״ *ריוד: .23 <*\823ז3י£\ ,'ז8ו1סע8. .32>1סק5 *דרןס 6>ר גןלט: 13.196 .0 .א .ק באריםטער ראמאן פוןל־־יאז פו׳יכטװאנגער געלט ארל מאכט ארנשער דער װן׳ 248 ז. ס '׳ג• פרז נעכטז ביז מאףגי (דערשײנס אינגיכן) *דרןס קאזופ. ,ביב־־'. יא־שע. נא־ןװקי ג2■ בײנד 1י פײ מענכש צי מענײש, 226 ז• 1י1• מײנע הענט האבו פארגןןםז דעם. טא צו װ$ס האט ער ארויסגעסירם עסלען נןזכאפאל און אזוי צוסעליק-אופנױםיק. װען זי זאל אסילו זײן א פראװאקאטאר• שע, איז ד דאך אויך אן אומנויטיקער עפיזאד אין דערישילרע- רוננ םון דער דורכנעפאלענער דעפאנסטראציע, בפרט, אז איר ראלע בלײבם לגםרי מסושםש. די אײנציקע דערקלערונג איז, װאם דער רןמאן האס נישט קײן צענטראלע אקם, ארום װעלכער ער זןןל זיך דרײען״ בפילא כאפם זיך פון צײם צו צײט דער מחבר און פירס ארויס בחפזזן אויף דער םצענע אײנע םון די פערזאנען, װעלכע ער האס שוין לאנג נישס דעמאנסטרירס. כ׳האצ זיך אפגעשטעלט אויפן דאזיקן אוםנויטיקן, נישט• באגרינדעסן עפיזאד אביסל לעננער, כרי צו באװײזן אײנע פון האראנטשיקם שװאכקײטן, םון װעלכער זײן שרײבן לײדט אין א נרויםער מאס. ש. האראנסשיק איז ארויס פון שטעטל אין שסאס ארײן אויסן ריכטיקן װענ. זײנע ערשסע סריס אין שסאש זענען סיפכ• טאפאטישע, אבער נישש גענוג־קרעסטיקע, כדי צו״ װעקן אין אונז א טיפן אפהילך. האראנסשיק איז נישס קײן שלעכסעד עפיזאדן םאלער א־ן דערצײלער, אבער די טעכניק פון ראמאן באהערשם ער נאך זײער שװאך, דעריבער װערט דאס װערק איבערגערירן אין םיסן, עם אױ אין קײן אײן קינםשלערישער ליניע נישט פאר• ענדיקס, נישס דערשירט צו א ציל. דאם דאזיקע דריטע ביך האראנטשיקס איז א בולטער בא• װײז, אז םיר האבן פאר זיך ״אן אייפריכשיקן טאלענבירטן שרײבער, אבער מיס א באזרענעצטן םאלענט, אדער נאך נישט אנסװיקלסן. ער דערשיסערט נישש דעם לײענעד; ער באדײכעיס נישש זײן געםיט אין וײן גײםש, אבעי ער פארדארבט אים אויך נישש דורך א־סבארעכסיקסע בדעכענזיעס, דורך סעכנישע האקוס• פאקיס־םאכערײען. י• ראפאפארט מ־וח קןרמשן — **װישן זין אין רעגן/?ידער *ין ■ןעםען. ןרויםבעגענן סון ן נרויע 6*ײניז׳ ■*ס?רסןן 1928. עס איז דאס צייײכע בוך לידעד םון דעם ערשס־געשמאר- בענעס דיכסער, שײן ארױסגעגענץ —אױף א םײץ םאפיר אין מימ א דרוק, װאס ס׳װאלטן זיך געםענם װינסשן אונזערע הינע פאר• לאכן. װעי גיט דאס ארויס אין פעסערסאן ײדישע ביכעדז גע- שריבן שסײט .א גרופע פרײנט*, אבער ױדעי־חן װײםן, אז דאס זענען אפגעשפארשע, פאיהארעװעסע גראשנס, װעלכע דער םהבר האש ארײנגעלײגס מיט א ברײטער הא:ט. פול מיט דעם תסיםות• דיקן אידעאליזם סון פאלקס-פענסשן, װאס פארװאדםענערה״ט גלויבן זײ אץ ײדישן װארש און אין ײדישע־ דיכשוננ. די לידער אלײן זענען שװאכע, כשזש קינדישע פערזן, אכער ערללכע, פאלקסטיפלעכע, נישש אן-דאלענט געשריבענע, נאר—פארשפעסיקסע. אבער װי קענען זײ זײן נישש־פארדפעסיקט, װען זײער םחבר איז םארװארפן םון ײדישן צענסר, אפגעריםן פון דעם אלעם, וואס ס׳װערס געשאםן און געבוים אין דער ײדישער ליםעראטור. און ס׳אױ דאך באסת א נס, װאס דער יידיש פון ביך איז א דײנער, א זאפטיקער און נעהיט פון צומישונגען. מים װאס מ׳װערט אזוי שטארק נכשל אפילי אין םאםע האדץ פון דער ײדישעד סביבה. פון די בעםערע זאכן אין בוך זענען די צװײ פאעמען ,'דאם ליד פון בױיט* און ,בײנאכש אין דארף־. אט איז אן אויסצוג םון דער צװײטעי: ,שלעפש זיך אװאנן װײט אויף שאסײ, גײט זיך אין װאנן < פערדל געשפאנט, זיצט דארש א פויער די לײצעם אין האנס, טראנט זיך זײן קול אין דער לופש נאכאגאנד: גניאדע גײ, נניאדע גײ. םקריפעט דער װאגן אויפן שאסײ, טראנט זיך אין לושסן אן עכא און פאלט אריבער דעם פעלד און אריבער דעם װאלד,