Literarishe bleter · 1928-05-18 · 20 (18.5.1928) · p. Seite 393

ליטערארישי ב ל ע ם ע ר 3§2 װאס מען שו״בט װעגן ביבער (קירגע אויסגונן) ס קלמן מרמר / יהודה עלזעטס *םיט הונדערט יןןר עוריק׳, קאנאדע. — אין נױ־יארקער ,סרײהײט״. יהידה עליןש אוז ניס כאקוונס אין רןר ײידשע.- ליטע- רא־ישער װןלס. זײן װערק ,דןד װינדןר-איזנר 0ון דןױ ײדי• שער שנראך■ ןסאלקםסלםלעבן רןדנסארםן, שארלנװןרםןר, גלײבװעדםלןך און אנןקדאםן) האם אלם נעשםןלס אין דןר ןרשסער רי סון די לדישן סאלקלארוססן. ןר האס דא־ס בא• װוזן אן אױסערנןװײנלןבן בקיאווז אין דןד אלםןר און ניןר ־דלשער ליםןראסי־ אויך עליןסם נײ װערק .םלס הונרערם יאר *ורלק׳, שםודיען אין דעם אםאליקן אלנןרלעבן ײדישן לעען (םאנםרןאל, קאנאדן 1927) אלי א װיכטיקע קילםור-היםםארישן און סאלק־ לאריםטישן ארבןט. ןלועט האט דורנגןליענם אן אלטן ײדושן גרלװנ- שםןלןד, נןדרוקם אין װילנן און נראדנן םיט הינדע־ם יאר *וריק. םןגלעך, או אלן א סך. סדיװאטע ידישע ניבליאםןקן געסלנען זיך א סך אווינ( ,אלטע שםות*. נאר סארן אױג סון דןם געלערנםן שס־אך *ארשער און סאלקלאריםט איז דאס נישם קײן סעקל שםות, נאר א .װינדער-אואר*. װןרם ןר אלײן דערשפוינם אין דןרשםוינט או ך אינז, זײנן ליןנןר, םלם דןם אינםןרןםאנםן גון רײכן םאםןריאל, װאם ע־ האט דארם נע• םונען. ־ער װײזט אן אויף רעם אלטן לעננם־שטינןר סין 100 יאר אורלק, ײדלשע ס־נםות, םנהנים, הלבשה א• א• װ. נאלליבט אויך א םך שטןלן דורך סאדנליכינגען סון דןד ײדישער בן• לןםריםטיק, דערקלערט סארנןסןנע װןדםןר און אלדיאםען ןר בנאניזנם זיך דןרננר נישם נאר טיט רער נװעד ױדישןד ללםערא- םור, נאר אויך םים די אלםן םסרלם, אלן װןלכן ער איז אזא בקי, אויב נישם נאך םער װי אלן די נײע• .םלם הונדןרם יאײ איריק״ איו אויך שין איליםםרירם דורך א רײ ילדישע סאדןרבלעםןר אין װיניןםן. ס ש. דובנ$װ , ד׳ר ל. י. נױםענס ענגליש בוך .ײדי• שער אײנםלוס אויף קריסטלעכע רעםןןרם-באװעגונגען׳, ערשינען אין נױ־יןןרק, 706 זײטן. — אין נױ־יןןרקער •בוקונםט-. . ״ד׳ר נייםען האס זײןר ברײט אװןקנעשםעלם די םןטע אין ז־ין איםסאננריך בוך. ןר נעםט ארין אלץ: דירעקטן א ן אוםדירןקטע ידלשע װירקיננען, סןרזענלעכע אין ללפןרארלשע, אקטיװן אין סאםלװן• אין ןרשםן טײל נים ער א לאננן איבןר- זיבט (זײםן 125-21) סון אלע קריםטלןכע העב־ןלםםן בלז בום םוף םיםלאלםעי, אין שסןםןר, אין סארבינדיננ פים דער רןסארטאבין, באשןסםיקט ער זלך םלם די הןברןלםםן 0ון דןר .ויבײם*. די באקאנםשאסםן סין א םײל קרלםםלעכן םעאלאנן םים דער ארינינןלער בלבל-שסראך איז דא סאירעכנם סאר אן אױסנאב אויף א רעסארם. דןר עלקר סא־שוננ הײ*ט זיך אן אי *װױטן טױל, װו רןי םחבר באהאנדלם די אלביגןנזע־-באװ;• נוננ סין 12-טן און 13-םן י*ה (ז 299-131)... קיםןנדלק *ו דןר רןסארסאזנין-בײט, האם דיר נױםןן ז ך אםנעשםעלט אויף דל רעסארטאםארן *װיננלי און םןרװעט... אםבןםטן איז בײ ד׳ר נייםןן סאארבעם דן־ קאסיםל װןגן םיבאל סערװןט (ז. 608-511) נױםענם בוך נים אסשר נישט א קלאיע תשיבה אויף דןד הא־בער ס־אנע װןנן דןם ײרלשן אינסלים אויף דל רןםארם• באװעגוננןן, אבןר עם ניט זײןר סיל םאטןריאל סאר װילטןרן סארשתנןן או־ף דעם נןבים. װי ןם איז ײ זןן סון דער הקדםה, האט דער םחבר אין זינען נאך *װי נ־ויםע סראב־ לןם^ןי• ,ד• ידישן סינדאםןנטן סין קײםטנטום* און דאם .*ו• זאםענװירקן 0ון דןם ניןם קריסטנטים*. —דאם ןרשטע סראב לןם האט אײן .סןלע־״: זל א־ז *יסיל נעסארשם, און בדי *ו שאסן עטןם ניןם אין ארלנינעלןם םוז םןן האבן סיל .רוח• הקורש׳. די *װ־םן םעטן נרענע*ם םיט סיבליזיםטלק אדןר טיט םאנ-ס־אגן... אין בײדע םראבלעםען איז נויטלק נרוים סאר• ז כס, בדי *ו *לײבן אויסן װיםנשאסםלעכן באין. 20 זא ךעגן דער םאגיאל-עקזןנןןםישער געשיכםע סון סןןלק ישראל. די םאציאל־עקאנאמישע ןןסטײלונג הוןט איםיקלע,׳ ם־ יי. איגאדםקי — די ײרישע ערר־ארבעט אין װײסוױסלאנד; א. קאל — די ײדישע קןןלעקטיװע װירטשאסטן אין װײםרוםלאנר; ר״ אלעקסאנדרא־ו — די ײדישע גאסעלקערונג אין די שטעט און ש״עסלעך םון *װײסרוסלאנד; ד״ר ד. אײנהארן _ ךי ײךישן ןןן-.:עסער*ױגנם אין װײסרוסלאנד. א רײ זײער אינטערעסאנטע םןןרשוננען הןןבן םיר אין דער רובריק .ליטעראסור און םאלקלאר־: צװײ גרויםע ארבעםן (םון ססנ נרויסע עמודים) סון י. נוסינןןװ — סון בוך צו ביך (צו דער נעשיכשע סון די םענדעלע װאריאנסן) און א. גורשסײן — סך־ הכיען םון דער םענדעלע - פארשוננ. אס די צװײ ןןעהאנדלונגען ןןעלן זײן דער גרונט־שטײן סאר װײסערדיקער םענדעלע״סןןרשונג. *. גורשטײנס ארבעט איז געשריבן םאר די םייערונגען סין םענ־ דעלעס סג־טן יןןיצײט, אין די גאנצע ששע סין מזנרעלע-פאטער• יאלן, װןןם זענען לעצסנס סאדעסנסלעכט, סארלאננען ס.ין דעם ױננן באנאבסן ליםעראסור-פארשער א נײע צוגאביארבעט זןןל ער עס װאס־גיכער כון. א װיכסיקער .סרוװ םין אן אויססןןרשונג׳ װענן שלום עליכםם דראםאטודגיע גיס אונז י. דןןברושין. עס איז נאמת דערפרײענדיק צו זען, װי םען ארבעט איצס םלײםיק און פיט סארנעם אויף דער ײדישער ליםעראטור-סא־־שונג. אין דער .ןעלבער רובריק קוםען ארטיקלען: נ. שסיף—א נעשריבענע ײרישע ביבליןןטעק אץ א ײדיש הויו אין װענעציע אין םיטן דעם 16־טן י־ה; ם. עריק — אינװענטאר סין דער ײרישער שפילמאן״דיכטונג (רעפערטואר פון ײדישע װאנדערנדיקע םןןלקם-זינגער אין דעם *ויםגײענדיקן םיטלאלטער); י. גןןלדבערג — די ײדישע פיש• ספ־אכיקע און םרעפד שפראכיקע םןןלקס-לידער. די ןןפטײלונג טפדאך סןןרשונג (האלט 135 עםודים) ברענגם ארסיקלען: ם. װײנגער — ,װעגן ײדישע דיאלעקטן׳ און .לינגװיםטישע קארטןן• ניאסיע און דער ײרישער שסראכאסלאס״; ד״ר ם. װײנרײך — .װענן די דײטשע עלעםענסן אין ײריש״ אין .די ײדישע שסראכ• סארשונג אין 17*טן י׳ה׳. ס׳קוםען אויך דערנןןך אויף א 140 עפורים םארשײדענע םיםטײלונגען, םאטעריאלן, פןןלקס-לידער, אנעקיאטן, רעתסארטן, באפערקוננען, דערגאנצונגען א.א.װ. עס איז קײן צװײסל נישט, אז אזא םין פארשײדנארסיקן׳ רײן-צינײשגעשטעלםן, סול-נעפאקטן װיסנשאוטלעכן זאפלבוך הןןבן פיר ביז איצט אץ ײריש נאך נישט געהאס. עם איז א באװײז — אױף װיפיל םיר זענען םיט אונזער קילםיר׳סארנעם אץ קולםור- פענלעכקײסן אױסנעװאקסן. — און װאם אױ װערם דעד םאקט נופא, אז דאס בוך אױ ארויסנענענן דורך א םלוכה אינסטיטוציע יין זיך נעדרוקט (אין ססס2 עקז.) אין א םלוכת״דרוקזרײ. י א רײ ארבעטן װעט נןןך אויםקיםען צו באהאנדלען אין ד ,ליש. בלעטער״ באזונדער. מ• פארלאג 3.?ולעצקײ, װארשע קנרט האמסוז דאם לעצטע האפיטל־־־ רןןמאן ײדיש־ פאק־1?! ד־זײלפערן 536 זײטן—פרײו 13.40 גילדן די לעצטע פרייד רןןםאן ײדיש א. איװעניצקי 240 זײפן-סר״ז-ס נילדן די װאגל־־ער ראםאן *דיש — י. *אשעװיס 588 :יטן—סריז 14.80 נילדן אדרעס: ס2 1)1^וט31א ,*׳ײ8£3ז ,״זסנזסעס.