Literarishe bleter · 1928-05-11 · 19 (11.5.1928) · p. Seite 373

373 ליטעראריעע בלגטער 9\ זא וועלט־כראבי קו יענע ערטער, װו ער איז געװען אין זײן ױגנס. ס די טשעכןןםלןןװאקישע רעגירוננ הןןט איעמ געשןןנקען דעם ליטערארישן טריז םארן יןןר 1927 םראנץ װערםלען (װערטל, װי באקאנט, שטאםט םין םרןןג אין גיםײםט װוינט ער טאקע דןןרט). די דײטש־נאציןן• נאלע דעםיטאטן אין טשעכןןםלאװאקישן סאריאםענם הןןבן געװןןלם ארײנטרןןבן א אינטערפעלאעיע םיס א פראטעסם פארװןןס ם׳האט געגעבן דעם םריז א ײד, הנם ער שרײנט אויף דײטש. זײ האנן אגער נישט געקאנט באקיםען די געניגנדיקע עאל איני טערשריפטן, װאס איז נויטיק. ס דער איטאליננישער קענינ װיקםאר עםאניעל אױ אגרויםער נקי אין םטבעוה. אין דער נײט, װען ס׳איז םארגעקופען דער נישס-געלוננענער אטענסאס אויף זײן לעבן, איז דןרשינען דער בענטער באנד םין זײן ריזיקן װערק װעגן איטאליענישער נוםיזםאטיק א. נ. .קארםום גוםםארום אי• טאליקום*. — דעם קעניגס םטבעות-זאםלוננ נאטרעפס העכער 100.000 שטיק. ס םאקס נראד םארט ארוים אויף א לעננערער *ײס קײן סאלעססינע. נאכן בוריקקוםען םון סאלעסטינע, װעט בראד פסתפא קומען קײן סוילן, װי עד קלערט אויםן ארט בו שטודירן די געשיכסע םון דער םראנקיםטישער באװענינג, װעלכע אינטערעסירט נראדן זינט א לענגערער נײט. װעגן די םראיקיססן זאגט-עו נראד ארויסנונענן א נוך. דערװײל אבער םארענ• דיקם ער א ניקל םון םיר נאװעלן א. נ. .די אלםאכס םון לינע* די דאזיקע נאװעלן זענען א .גוגאנ* נו נראדס לענסן ראםאן ,די םרוי נאך װעלכער ם׳בענקט*. ס םריץ לאננ, דער רעזשיסער פון די םילפען .ניבעלונגען* און .םעםראםאליס״ םירם אינם אויף אין בערלין אנײעם םילם .שםיאנען״. די הויםט ראל שפילט רודאלף קלײן ראנגע און א נײע, ביז אינט אוםבא■ קאנטע םילם-ארטיססין גערדא פאורוס. ס א נארװעגישער שרײנער יאהאן עאיער איז נעװען נו גאםט נײ פוםאלינין, אינט םארעםנטלעכס ער זײנע געשםרעכן פיט פוסאלינין. װעגן ד׳אנונניאן האט םוםאליני נעזאגט: .ד׳אנונניא האם זײן ראלע אין איטאליענם ליטערארישן לעבן שוין אפנעשםילט. ד׳אנונגיא איז געװען א סאזירער און א זשאגגלעד םון גרויסע און שײגע װערםער. ער איז געװען דער רעםרעזענסאנט שון דער דעגענעדאניע. אין הײנטיקן איסאליען איז וישסא קײן שארװענדונג שאר אזעלכע םענסשן. פיר שםרעבן נו א געװנטער דיכט-קונסט״. ס אין אן ארסיקל .םײן םאן* שרײבט עםיל יאניננס װײב, גוםי האל יאניננס, נװישן אנדערן: איך גײ אײגפאל דורך די גאםן שון האליװוד, און פלונים איז ני םיר נוגעקוםען אן אלטער בעטלער אץ םאר־ לאנגט א נדבה. איך האב נעעשנט םײן טעשל און אננעהויבן נו זוכן קלײנגעלם. פלוגים הויבט אן דער בעטלער שטארק נו לאכן, און אין קול האב א־ך דערקענם, אז עם איז םײן םאן, װאס האט דעפאלש גע- שפילם די בעםלער-ראלע אין דעם פילם .דער װעג םון פלײש/—בעת עםיל יאניננם שפילט א ראלע, נעםס ער זיך פיט איר אינגאננן איבער. ער װערס אן אנדערער םענטש. ער שסילס אויך אין לעבן זײן ראל, אזוי, אז עם פארשװינדס אין דער נײט םין די םילם אויםנאםען דער םענטש יאנינגם און ס׳אנסששײט א נײער םענטש. שארשטײם זיך, אז אויב יאנינגס שפילט אין שילם א .שלעכטע־ ראל, קאן פען זיך םים אים אין לענן נישט נענויםטרעםן, און דאס װײב םאילאזט אים דעפאלט, אין קוםם נו א־ם ניריק, װען דער םילם א׳ז שוין געענ• דיקס און עםיל יאניגגם איז װידער א םרײנס• לעכער און םרײלעכער םענסש. ס אין נװאםענהאנג םיםן גארקי־ױבילײ זענען א־ן םארענםא (איטאליענישע ששאש, װו גארקי לענט איבט) םארגעקומען םײער• לעכע םארזאפלוננען און באנקעטן. אין סארענטא קיםען אן טעגלעך היגדערסער סעלענראםעס. אסך באנריםונגען קוםען אן םון ארבעסער און שױערים, פון םסםר. ם׳אױ נישסא קײן אײן נאניאנאליטעט שון םפסר, װעלכע זאל זיך נישש אפרוםן אויף גארקים ױבילײ. אויםער די באנריםונג-טע• לענראםעם םון םםםר וענען אויך אננעקו• םען באנריסוגנען שון אויםלאנד; םון רא■ םען ראלאן, האופשםאן, םאקס רײנהארד, םשעכאםלאװאקישן פרעזידענט פאסאריק׳ קנוט האםסון, םסעשאן נװײג, םון בערלינער אוניװערםיםעט, שון 30 פראשעםארן, שרײ• בער און געזעלשאשסלעכע טוער שון די שארײניקסע שסאסן, םון די יאשאנישע שרײבער א. א. װ. א באנריסונג אױ אויך אגגעקוםען שון א גרושע ױגגע שרײבער םון די רוסישע עםיגראנטן אין טשעכאםלא• װאקיע. אין א שםועם םיט א קארעםפאנדענט האט םאקסים גארקי געזאגס: ״איך נין דערשיםערט שון דער כװאליע נאגריסוננען נו פײן ױבילײ. איך האנ געװוסט, אז איך נין באקאנט אין די ליםערארישע קרײזן םון די שארשײדענע לענדער, אזא שאשולערקײם נװישן די ברײםסםע םאםן שון אונזער לאנד האנ איך ױך נישט םארגעשטעלט. אין די נאענטםםע סעג װעל איך עגטםערן דורך דער פרעםע׳, אויף די נאגריםוננען און בא• זונדערס, אויף די סאםע טײערע באנריסוג־ גען, װאס איך האב באקוםען םון די ארבע• סער און שױערים״. םוף מאי קלײבט זיך גארקי ארויסםארן קײן םםסר, װו ער װעס םארברענגען בײ 5—4 וזדשים. אץ דער דאזיקער נײט װעט גארקי באזוכן *לע ס אין גוזאםענהאנג םים די םײערונגען, װעלכע וענען א־ינגעא־דנס געװארן אין דערגאננער װעלם נוליב דעם ססו-יאריקן גענורםס*טאנ םון זשול װערן, האט דער ױבילײ־קאםיטעס אין דענעםארק באשלאםן אדורכנוםירן אן אריגינעלן פלאן. הױת װי זשול װערן האש אנגעשריבן א ראםאן א.נ. .ארײוע ארום דער װעלם אין 80 סעג־, זאל רער ראויקער פדאן ארירכגעםירט װערן אין לעבן. בו רעם נװעק זאל אויםנעקליבן װערן א ױנגל, װאס זאל םאכן א רײזע ארום דער װעלם אין פשך םון 80 םענ. די גרויסע דענישע נײשוננ ,פאליסיקען־ האש זיך םתתײב געװען נו םינאנםירן די אונ• סערנעםוננ. ס איז פדאקלאםירס געװארן א קאנקורם, אין װעלכן ס האבן זיך באשײ• ליקש איבער ססצ ױנגלעך. םון זײ איז אױםגעקליבן געװארן דערצנ־יעריקער פאלע הולר, װײל ער באהערשט םולקאם םראנ• נוױיש און ענגליש. םאלע הולר נעםט זיך אונטער ארופנושארן די װעלט אין םשך שון 45 םעג, דערנײ קען ער זיך באנובן םיט דער בא;, אעראשלאנען און שיםן. די רײזע דארף זיך אנהײבן אין ענגלאנד, םון װאנען הולר װעם םארן קײן קאנאדע, שון דארם קײן יאפאן, כ־נע, דוםלאנד און דורך דײטש• לאנר נוריק קײן קאפענהאנען. םאלע הולד דארף םירן א טאנ בוך, װאם װעם םאר• עשנסלעכט װערן אין .שאליטיקען*. די רײזע האש זיך שױן אנגעהויבן. ס אן עננלישע נײששריםש האש דורכ• געשירם גװישן אײניקע באדײםנדיקע עננ• לישע שרײבער אן אנקעטע אויף דער טעםע: ״פיט װעלכן םין די גרויםע קלאםי- קער שון דער םא־גאננענהײט װאלט איר זיך געװאלט באקענען, װען דאם װאלם פעגלעך געװע;״. נװישן אנדערע האש אויך נעענםשערס אויף דער ם־אגע בערנארד שאי. ער האט געזאגט: .עם איז װײם נישש װיכשיק און אינטערעסאנט זיך פערזענלעך נו באקענען פים שרײבער, םעגן ױי זײן סויט אדער לעבעדיק. דאם אײנניקע װערט• םולע בײ שרײבער זענען דאך זײערע ביכער. דאך, װען עס װאלט פעגלעך געװען פחיה־םתים נו זײן שעקסשירן, װאלט איך אים יײער גערן א־יפנעװכט, בדי אוישנו• קלערן אײניקע סעכנישע פראנן בנונע דעם עליזאנעטישן טעאטער, װאס זענען נאך ביז אינם אונז נישם קלאר*. ס םאראיארן האס אין די שוילישע לי■ טערארישע קרײזן ארויסגערושן א הײסע דיסקוסיע די פראגע װעגן גרינדן א ליטע• רארישע אקאדעםיע. די אקאדעםיע האס געזאלס גענויםרוםן די פוילישע רעגירוגג. אלץ אױ שוין געװען נרײם. װי ם׳גיס אבער לענסגס איבער, האש די רענירונג אויםגעשטראכן םון דעם םלוכה-בודזשעמ די פאזיניעם םאר דער אקאדעםיע. אזא אקא־ דעםיע װעס בכן אזױ גיך נישש נענוישנע• רופן װערן. געזיגט האבן די קעגנער םון דער אקאדעסיע, םיט ק. איזשיקאװסקי נראש.