Literarishe bleter · 1928-04-27 · 17 (27.4.1928) · p. Seite 335

335 17 זא ליםערארישע גלעוייר כ ר א ב י?1 טעאטער און קונסט רעם ג״סן ם#י קייםס ■ןר די נײ־ע ■רעםיי יונרא •ק דאר ,װילנער םריסע״ אין װ*רשע, אי1ס ןשס ,קדזפ השם״, אינעינעארנעס ײן רעזשי 6ין םיכאל װײכשרם. א1ין ןרינער ן חרדס קיםשן *ןר די ■רןנן *י דאר דןזיקער ■יאםא, אין װאלכאר •׳נןסײליק• זיך די בןננא .װילנאר סרי■*״: םרים ןילעסקן, העלענע בןסלינ, נעםי נןסןן, יעקב װײסליץ, א. סןםנערב, י1םף קןמאן א. ן אין די כןרןלא אין םןסנםנענעם כןסייליקס זיך ם. סניאירס ײייועי (*ןלקם״בןר. די דעקןרןניעס אין קןססױ״ מען זזנען ■יןיעקסירס אץ א1יםבעםירס דירך װ. װײנסר1*נ. מ זיק *י .קדיש השם־ רןע רועדיעל קןשיונ־רס הענעך קןן. די ײר. דרןמןסיסע גזזעלון6ס .כינע״ אין רייעע הןם א־ינגען־דבס ן בעזעגן״ןװבס איר קינם־זלעריסן לײםער, רעם ןרסיםס דוד •עי־םוו. עם איז געװןרן אריוגעוירם װיםויןנםןיס *ריכסאר״ אין ס ןגסקיס .סןג אין גוכמ״. די סןרוסעלינג איז *דייך םיט בי״ויס דערסןלג, אין דער *ןלרײכוד ע1לם הןס ױך זײעד זדןרעם כןסײליקס אינם ןװנס יין בק־יןנקס אערמןנען םןר זײן םי״וילער ןרנעס אין םשך וינם נןננן װינסער״סעזןן. די .הניםה״ מיילס יינס יין ן רײ וםעס •ין וורץ״יוראל. ** הײנסיקן ■סח איז אין לןקול 6ין .נגי נרית״ •ן״געקיםען די סײערלעכע עמעניננ ןין דעי נילרעי״אױםוסעליננ 6ינם קינססלעי יברהם נײמןן. געע&נס הןס ■ין6 כןלןנןן םיס ןן אינסערעסןנסן רוסערןס װענן נײםןנס קינסס. נןכן רעןעדן• הן• דער קינםסלער ני&א נענעבן ןרײ סעןרעסיסע דער״ קלערינבען װעגן זײגע סײזןזסן. אין דער ע&עניננ הן• זיך פןסײליק■ ן גר1יסער ע1לם. דער םןרבןנד מין דרןמןםיפע קרייץ נײ רער נעזעל*ן6מ ײדיסע נינע אין װןרסע בעם אינז <י םעלרן, ןז דער סעקרעסןריןס םין סןרכןנד איז איכערנעסרןגן נעװןרן אין לןקןל •ין םןרלןנ ינײע קילסיר״, נןװןליסקי 36, װ. 10. ** דער נןװיםסער ײדיסער רעזשיסער דור הערמןן, דעלכער הןס די לענסע עסלעכע חרסי■ נעארבעס נײ די װילנער (א1י1גע6ירס יעקב ■רענערס .דער נסױן״ אין אין ססןניםלןװ נײ דעם נןלד״ סןדן״מןרײן), איז אײגנעלןק קײן ןסלן (כייססיןון) א1יםני6ירן אין דעס דןיסיקן קינססלעריסן סעןםער .נולקןנגען״ ןנסקיס .דיניק־*. םיר װינמן אים גרוים ער6ןלג אין װןס גיכער זיך ניריק איפקערן נום ײדי*ן סעןסער, װי ס׳זעגען דן ןזוי״װײניק רעזסיסערן. אין ןז דור הערםןן איז ן רעזסיסער, _ חןס נןװיזן זײן ןרנעס א1יף ■רעגערם .נסי1ן״. דער ײדימער װײםריסלענדיעער סעןיער אין םינסק ויר• אינס א1יף א. קיענירןװם דרןסע ״היר• לעקערם״• .**י דער נןקןנסער ןרסיוס 6. נןרןסןזל •■ילס אי<ס אין ניקןרעשס. יעי• נחמז מײזיד־1 ו ניסםסרע וסרזיייינג ,* פסנסש *ין *סוי1• *ין ורץ הירשבײנס * נייע ורןמע .הונס*. ׳ 00 םזע#*ן עװײגס עװײ נענריר נןװעין ,ןפעק׳ *ין .דער *יןנסער *ין נז*יין' וערעײנען!קר1נ *ין ײויע *ין וער <1יס*ריזירסער *ינער־ זענינג *ון ה, נרןקןזע• ,*^ וןם נןנעי-ורעפירסע װערק *ין קןרי ניע׳ערײ .דער וזונדערער קןפעניפן״ *ח *ינער* געזעעס *ין ײויז וירך *הרן פןלק. <*, *ין ייפערןסן-פןרײן *יז *ן־נעקיפען ן נעזעגעניננס-ןװנם י<נ1ד נרוך ניןזסןן, 00 עין װײנע *יז *ײנגעןידנס נעװןרן ן וײעריננ סון ז. םענןיןװיםעעם ױנייײ. .■װ פיסװןך, דעם 2 סן םןי, *ידנס *ײן ועד יןדז*עי ייפערןסן וין זשורנ*ייסםן.6*-ײן * ייני■ יײ-ןקןדעפיע י1נ1ר רער 25 יןריקער ייסערןרי־ שער סעסיקײס םין יעחק קועענעיסן•. *ין דער ייסעדןריעער םײי נעםען ןנסײי יעקב וינפון, י. העוסלןן, ד״ר י. גןסיינ. *. יעװינסןן, י. ם. נײםןן, ה. י. זעױםניזקי, פוה נרןיערזןן * ו *ין נעריין *יז *ין עיסער 1ון <ד יןר נעוםןרבן רער 1ןװיססער םןליןייםס, *ײנער *ין וי גרינדער *ין דער רוסיענדיזועד סןע דעפןקרו• סיעער סןרםײ סןװעי ןקסעיוןו. 00 *ין *ינין סיסעיס *וריונ *ין סןײז *יז וערסינען *רפיר סיקם .רןכזוייע פיניןסירן, װןס *יײססרירן דעם נ*ריםסן ,קןייעער ספןפיפ״. עס זענען 40 *יײססרןעיעס, סערעװרען סון םינין• סור-קונסם. .ס■ וער נןקןנסער ײריסער דרןפןסירג ה. סעקיער קיםס נקר1נ קײן *ײרןסע *ין *1יך קײן י1יין. ,.**י וין ןרעס *יז *ין עיםער *ין 49 יןר נעוסןרנן דער סרײבער םענדי נעיין. >ין הרוניעעןװ *ח דערסינען דער ער• ססער ניםער *ין דער עזיסעריים .*ינזער װן-ם׳. *ין *ןריןנ 0. נןיווןרב וערסײנס *ינ• גינן ן נןנד דערעײיונגען סין יקיר װןרסןװםקי .די יעעסע׳. >. סועריקןװער, װןס *יז נעוןרן קײן *1יין *ין סייחיה סין וער ײויסעי סעקעיע נײ דער *ינסערנןניןנןיער סרעסע-זויםסםעייננ, הןס םיםנענרוכס קײן *עריין ניז 1000 יןרסי• רענע װערסוייע עקססןגןסן 1ןר ועס ײויען יןװײיןן. 40 די .סרײהײם• *ין ניו״יןרק הןס נןשםיסס ןן ןנקעםע װענן י• י• *יץ. די יעזער װערס םןר• געיײנס עי ענסוערן ני*ס פער װי *ין 400 װער- סער *ויף םןיננדיקע •רןנןז װעינע נײע םןסיװן הןס ורץ *רײנגעסרןגן *ין דער ״ד. ייםערןסיר? םיס װןס רןס זיך *ױע־ע *ויסנעעײננװ סרנעס סןון סין סענועיעס *ין סיוס-עיינמס? *ין װןס 1*עםײס וי *ײננןרסיקײס *ין ירנעס סםיז? *. *ז. װ. די ענסעערן װעין נעדריקס זײן נין .ערײהײס׳. ס. וןניעים .*1י1ן עװעי״ *יז דערעינען *ין רז*יע *ינערנעוענס דװך 0. העכס• דןס ביך >ח *ריי• >ין כןרקןװער *ןריןג ,ערןיעסןרי״ *ין 4000 עקז. ל י ם ע ר א ט ו ר ■■ רי ױנייײ.עײערוננען עינס ייריען װיסנ• ע*6סיענן *ינססיםים *יז װיינע זענען *וירך םים ערעןיג. די וײערוננען הןנן זיך *ננעהוינן פיס דער עוענינג עין רער *ינססיסיםיוויסעסעיינג *ין די זןין עין דער ײויעער רע*י-נימנ*זיע די *1יס• עםעיתנ הןס נענענן * ווי *יױ װענן וער *נס• װיקײנג וין דער ײריעער קײםור *ח *ירע 6ןר- *ידענע נעניסן. די ײויעע ירעסע הןס םןרנוסען * נןזינרערן נר1יםן זעי. ■ נר1יםע נןי עקסעןנןסן גים * *ןרעסעיוננ װעגן דעי ײריעער ע-עםע ז־נם *יר ו:רעײנען ניז יעם יענסן עןנ. ויע;ס1ןנ*םן •ין דער ײדיעער *רעסע זענען עעס״ים *ןיף 4 יעוי*ין: 1) 1486 - 1 188) 2) 5-1881 *1, 1) 1905—1917 *ין 4) 1917—1925. ננזינוערס זענען *ויסנעעסעיס נעװען ס*:יסקרי*סן *ין *1יסן■ ני*)ן סין םענרעיע, ערץ, עײײעיינם, דינעזןן, י. י. נןרדןן, י. נ. לעװינזןן, נ**י*נער *. *נד. װןם געהערן <י■ יװ*. די נינייןנדןםיעע עענ- םרןיע גיס * קיןר נייד *ון רער ײדיעער עינער• >ין עײסיננם-ערןריקניע: 333 *ןרעױענע *ויננןנן טין וי יורװןרינסםע װינקיען, װי עס נעסינס זיך נןר ו •ױיעער יעינ. עס זענען *1יך וןרון *ויס• גןנן >1יף ן רײ *רעסדע ע*ר*נן, *ײרןסעיעע *ון ניעט-*ײרן*עיעע. וײער *ינםערעסןנם *ין■ םערק- װירדיק וענען די ײדיעע **ך-זעורנןין, װי יפעל, דער ײד. װעעער-זעירנןי *ין נ־י-יןרק. * נן• דײסנדן ןרס!ןרנעסס *1יך די סעןםער-נעעיכםע (>סחר רחי קןסינסקן-םזוײ *. *.), וי נעעיכסע וץ וער *רנעסער נןװעגוננ, דןס ײריעע נעזעי- ע*6סיעגע יענן *. *. *ינם װערס *1יך סרןקי*. םירם * נר1יסע *קניע <י ע*6ן *ן *ײנענעס ננין סןרן *ינםסיסים. ענת, דעם 21-םן ד. ח. *ח *ןר• נעקופען ו נרויסער עסנןנרןסיעער ןװנס שין יװ*, ם׳*יז *וי#נע8ירס נעװןרן 3 נוריס-עניין, *יסנן• קןנסע •*יקס-יױער, *ורינ-קיווע, מעעי1ה *ין * רעוערןס נין נ װײניג. .^ד װר נערנעיסןן הןט *ןרענדיקס זײן רןסןן ,םיות־הדץ״, װןס דערעײנס *יננינן *ין קיעװער סןריונ .קײסור-יינע־. וער רןםון װעס וערעײנען *ױך *ץ ו ריסיעער *יבערזעעינג *ין םןריןנ .םןיןיוי• גװורריו״. די הייע *ןר דער ריסיעער *ינערייװננ װערס נענ״נום װרך דעם עןקןנסן קינסעיער נ. *יססןן• ^י די עיקןנער ןססײיוננ םין וער וםערי• קונער סעקניע םין יװ״* הןס *רויסנענענן * נרן- *ור םין ד־ר יעקנ עןנקי .װןס *יז >ין װןם װיי זין וער יריעער װיםנעןםסיעכער *ינססיסיס״. די נרןעיר *יז געורזקס *ין 6 ס1יז. עקז. ע■, עײם *ע הןס נןרנרןכס ן םןר *ענ *ין נעריין, יין װננעס ער *ח ןםנעםןרן קײן קןװנע, רינע, יינױ. םין דןרם 6ןרס עיום ןע קײן רןסנםורנןנר. י■* *רץ חירענײן >ון *סחר עוםיןסעער זענען וי םענ ןםנעוןרן סין װןועע קײן רןסנםןרנןנר •*ר וײער ןונןר *יז >ין װורעעװער ייסערןסן• *ורײן *ײנגעןררנס געװןרן * *ײעריענעי נעזעגן• *װני• רער ןװנס *יו *רזרך >ין *געהוינענער *סיםינג. 00 >ין דעם נװײסן ניםער .וי ײדיעע װעיס׳ גיזען נװיען *נדערן *רײן עוזר װןרעןװסקים