Literarishe bleter · 1928-04-20 · 16 (20.4.1928) · p. Seite 300

6ו ליסעוווישע ולעסעו 300 װעגן דערשעדלעכקײט פוז עם־הארצות מאמסיס גארקי*) פארענדיקן זײן באשרײבינג מים אזא חשבון־הנפש: — בו אלדי ריחות. װיפל םארבן מיהןןט דןן אװעקגע• לײגט: אויםער מוזײען אין זײער םיל דענקמעלער םין אלטער• טים, װן*ס לערנען זײער גוט צי םארשטײן די םארגאנגנהײט פון א םןןלק, זײן שאפונג, זײן ארבעט, — ארבעטן אויך בײם ה ײ נ ט י ק ן טאג מענטשן אין אײראםע — זײער פיל, סאר• שידנארטיק. דער םויער פון דרום-איסאליען באארבעט זײן ערד א קײלעכדיק יאר, נישט קײן פינף־זעקם חדשים, װי דער רוסישער פויער: אן אינטערעםאנטער םאקט, װןןס םירט-ארויף אויף זײער באלערנדיקע געדאנקען. ס׳איז ןןבער נישט בו מערקן, אז דער דןןזיקער פאקט זןןל טרײבן די מענטשן בו פארסראכטן זיך דערויף, פונקט אזוי, װי די גאלןןאירנדיקע רײזנדע באמערקן נישט די קינםסלערישע און שװערע שטײן• ארבעט פון די איטאליענישע פויערן. בכלל רוםט די ארבעס און די עקזיסטענץ פון פרעמדע מענטשן נישט ארױס קײן נײגעריקײט בײ יונגע רוםן. און בעת דו לײענםס זײערע רײ• זע׳באשרײבונגען, װונדערססו זיך, װי װײניק די דןןזיקע מענםשן הןןבן געזען, און װי שלעכט זײ הןןבן געזען דןןס, אויף װןןם זײ הוןבן געקוקט מיטן פראקשישן בװעק — עס בו באשרײבן. די םארגאנגנהײמ און װירקלעכקײט םון פרעמרע םקומות רוםן ארוים גאנץ־װײניק אינטערעס בײ די יוננע. אפשר זענען טאקע םאראן זאכן. װעלכע ס׳איז ןןנגענע• מער נישט בו קאנען, אײדער יא בו קענען. ןןבער איך האלט, אז װיםן דארף מען אלץ, א שרײבער איז מחויב בו װיםן, װאס־םעגלעך מערער. די ױנגע שרײבער װײםן װײניק. משםעות —יןדערפאר זעען זײ אזוי שלעכט די שײכותן און אונטערשײדן בװישן זאכן. קלאנגע;. פארבן, נאטור-דערשײנונגען. אײנער שרײבס: ״ער האט אויפגענומען איר דערבײלונג םיל־באדײםנדיק׳. און אן אנדערע: ,אויף זײן לינקן אויג הןןט ארויסגעקוקט א בלאם. םאר זײן מאמען איז ער געװען שענער, װי אלע קינדער םון דער װעלט. פאר קײן שום גאלד און ברילאנסן װןןלס זי זיך נישט בעשײדט מיט אט דעם בלאםי. און א םך שרײבן םתם שלעכטע םליבות, ןןן א סעם. מ׳קען איבערבײלן זײער פיל ״באשרײבונגען* םון בא• קאנטע ליםעראטן, װןןס הןןבן קײן שום זין־נישט און די אלע באשרײבונגען און אומזיניקײטן לןןזן זיך בשום־אוםן נישם בא• רעכסיקן. עם איז כאראקטעריםטיש, װןןם די יונגע דיכטער לײע• נען נישם זײערע קןןלעגן די פרןןזאיקער, און די פרןןזאיקער לײענען נישס די פאעטן. די באבױנגען שטעלן זיך אײן נןןר א דאנק פערזענלעכער באקאנטשאםט אדעד אן איבעדגעלײענ• טער רעבענזיע. װןןס איז נישט זעלטן געשריבן פון א נישט• אויפמערקזאם לײענענדיקן רעבענזענס, ןןן אחדױת-געפיל לגבי דעם לעזער. א יונגער שרײבער שיקט-בו זײן װערק און בוזאםען זײן אן עם־הארץ — איז אוםבאדינגט שעדלעך. איך זאג עס גאנץ ערנסט: דאם איז שעדלעך פאר אלע מענטשן בכלל, אין דער עיקר פאר די, װאס פארנעמען זיך םימ ליטעראטור. איך מאך עס אויפמערקזאם בוליב פאלגנדיקער םיבה: א יונגער ריסישער שרײבער, װאס פארט ארום ״מיט גאלאפ א־בער אײראפ* און באזוכט די געגנם םון נעאפאל, דערבײלט אין א־ינער פון די מאסקװער בײטונגען: ,גלײך — דער אויםגום פון אדריאסישן ים, פין דער בװ־יטעי זײט קעגנאיבער — זעט מען דעם װעזוװױם*. עם איז גוט באקאנט, אז נעאפאל ליגט בײם ברעג סון טירענישן ים, אין אז זײן אױםגום הײסט־. נעאפאליטאנישערז עס איז אויך באװוסס, אז װאם שײך דעם אדריאטישן ים, געפינס ער זיך אין גאי אן אנדער ארט. — אזוי, אז דער ױנגער שרײבער, װאם םארט ארום .מיט גאלאפ־׳, דרײט פשוט א ספאדעק. און דער רעדאקסאר םון דער בײטונג נעמט־אויף אזעלכע בלאפן און באמערקם זײ נישט בומאל. מ׳װאלט געקענט, אסת, נישס לײגן קײן אכט אויף אס דעם .אנעקדאט'; מיר קומט אבער אויס נישט־זעלטן בו זען ױנגע שרײבער — און זײ זענען, בום באדויערן, װאס־װײטער אלץ מער גענויגט און מסוגל בו שאפן אזעלכע אנעקדןןטן. אין נישט־װילנדיק באדויערםטו אין הארבן, װאס זײ פארן ארום הענדום-פענדום און גײען נישט בופום, װי עם טוען די דײטשע סטודענטן. דער הײנטיקער רוסישער םענטש בכלל פארט קײן אײ• ראפע, משמעות, נאר כדי א קוק בו טון, װי אזוי זי באפלט זיך, און כדי א שמעק בו טון, בי װערם זי נישט אם־אט פארװאנדלם אין שטויב. פרעגסט אזא גאלאפ־רײזנדן: — װי געסעלט אײך עפעס דער ים? ענטפערט ער דיר מיט שטאלץ: — װאס! מיר האבן שוין קײן אײגענע ימען נישטז אט דער ששזןלץ אויף די אײגענע ימען און דער פאר■ אורטײל בו פרעםרע באביט זיך בכלל אויף אלץ, װןןס אײ• ראפע פארםאגט. למשל — מוזײען. מיקען אין זײ א םך לער־ נען, א םך באגרײפן, אבער דער .שטאלבער רוס*, װאס שפרײזט ארום איבער די פאמפײאישע זײלן פונם נעאפאליטא• נער םוזײ װארםשעס אומעטיק: — כ׳פארשטײ נישט. כ׳פארשםײ נישט. דאכט זיך — אויב דו'פארשטײםט גישט, װאלט געװען א ױשר, דו זאלסס זיך באמיען ױן בו פאדשטײןז באגרײפן א זאך — איז א גרויסע מענטשלעכע מעלה. אבער דער יונ• גער רוסישעד שרײבער .פארשסײט גישט״ דאס, ױאס פאר אנדערע איז גאנץ קלאר: אלע םארשטײען דאך עפעם, אלע חידושן זיך, און אס נאר ער, װאס קומט פון מאסקװע, — ער אײנער פארשטײט נישטי ער װיל אפילו נישס פארשטײן. א בװײטער, אויך גאלאפירנדיקער רײזנדער קען אײך *) דןס ןױשיקל 8ין נ<#קסים גןיקי איז פןרבמנטליכע בעװןרן אין > םןםקװשר רוםישער?ידערןריסער!ײסונב — מיר הןיםן, ןז שנר *יז גיס ןננעסןשסן אײך סןר יינזזנר ליס?רןרי**י װזני*. םיר געב; דעס ןרסיקל סיש ווײניקע קיביריס. ד* ראד.