Literarishe bleter · 1928-04-06 · 14-15 (6.4.1928) · p. Seite 294

15—14 זא ליסורזריװ נלוװר 294 דאס יידישע טעאטער אין װארשע װען שלום־עליכמס איז א פליער, א דרײער, א סאנסוןסס. און צו דער .גאנצקײס־ סון דער םןןרשסעלונג הןןם נ$וך .םיםגעהןןלפן״ — דער ןןרקעססער, װןןם הןןס געשפילס .אוװערסױרעס* פאר דער סןןרשםעלונג און צװישן אײן אקס און צװײבן. ס׳איז צאםת םןןרדרןןםיק — רודןןלף זאסלאװסקי הןןס זיך פאדארסם װײזן אין װארשע אין אן *נדער ארוםרינגלונג, װי ער הןןט זיך נאװיזן אין קאפינסקי סעאםער. װילױינער טרופע די •ינםזר װעיט (•*רי6?ריז) ורופע •ין 4 וקסן, ווין ירןנייםעק יןנניר. ריזפיםיר ייזעי מןיוען, דעקן• רןיייס וריץ קייינסןן, קןו. 0. הןנינעםןק. די דריםע פרעםיערע פון די .װילנער*, און װידער אםןןל פײנע שפיל, םײנער אנסאמבל און •רוװ צו געבן ע*עם גײעם, אריגינעלעס. דער א י נ ה א ל ס םון דער פיעסע איז נישם איפע• ריק ןןריגינעל. דןן האצן םיר שםיקער דןןםסןןיעװםקי און גןןרקי אין נןןך עפעם. די באארבעסוננ ןןבער איז נײ און ערםערװײז גאנץ ןןריגינעל. עס איז א םרוװ צו שילדערן די םןןרשסןןס, די אונסערװעלם מיס אירע לײדן און סרײדן און צו געבן א 1־ײ סיםן, װןןס ראנגלען זיך אין דער אײגנארםיקער זינדיק הײליקער סביבה. עם זענען 14 בילדער, װןןם זענען באהעםם םים די רײד םון דעם דיכםער פון דער אונטערװעלט, אפין קןןנםעראםיע׳ װןןם דערצײלם, רעגט ןןן און םאכם סך-הכלען װעגן דעם, װןןם קוםס דןן םאר. .פארברעכן און שטרןןף״ איז דןן אינםערםרעםירם אויף אן אײגנארטיקן אופן. םראנםי הרגעס אםעגםשן, ער לײדם געװאלדיק, און פרי אויסצולײזן זיך סון דעם געװיםנביסן, װןןס פארסאלגט אים, םרײבם םען אים צו באגײן נאך א םןןרד. עס זענען~דא זײער אינםערעסאנסע סיםואציעם אין דעם גאננ םון דער פיעסע, װאם אינסריגירן. דער חסרון םון דער סיעסע איז איר איבערגעלאדנקײם—איצערהויפט אין די לעצטע צװײ אקםן. שפילן—שפילןיגום פרים ןןרלעםקא, ױסף קאפען, יעקב װײםליץ און שםחה נאסאן, יעדער אײנער שאסס אויף זײן אוסן אינםע״ רעסאנטע געשסאלםן. באזונדערם איז םרעכסיק יעקב װײםליץ אין דער רןןלע סונם דיכטער. דער איבעריקער עולם, — װער בעסער און װער ערגער (ערנער איז אויך נעװעןי). עם איז א װוילע םרופע, אן קײן שום םםק. עם םעלן גןך עסלעכע גוסע אקםיארן. די םרוםע דארף זײ סארשאסן, װארשע דארף געבן די פעגלעכקײם צו םארשאםן זײ, — און דאן װעס דאס ײדישע טעאסער און סעאסער־עולס הןןבן אין זײ גרוים נחת. _ג• מײזיל פארלאג 3.?לעצקײ, װארשע צו באקומען אין סארקייף: קנרט האמסוז דאם ל־עצטע קאפיטל־ יז״ון ײדיש־ פאל־*ק דדײלפערן 536 זײםן—פרײז 13.40 גילדן 6ארלאג ב. קלעצקין י. אפאםאשו אויף זײטיקע װעגז סיייז 4.50 נללדן אדרעם: פ2!>1*ס1סוז 8*528זס* ■זוו1סץ8. גאםטראלן פון רודאלף זאסלאװסקי םביה דזר םילניקקר, קןמםדים *ין 4 ןקםן *ין *ל1ם• ןייכם. *ינםזיניזן*'* *ין ר*ז#י םון ר. זןסלןװסקי. .קןסינסקי־-נזזןםיר. רודאלף זאםלאװסקי איז פון די םײנםסע און םאלענססול• סםע אקשיארן אינם אלטן ײדישן סעאטער. איך הןןב אים םיט א 10 יאר צוריק געזען אין דער ראלע סון הערשעלע דובראװנער אין גארדינס ,נאש, םענסש און סײװל״ און עד־הױם געדענק איך די פראכםפולע געשםאלם, װאס ער האם דאן געשאפן און די גלצנצנדיקע סצענעס, װןןם ער הןןס דאן געגעבן. ער האט דאן פארםןןנם אײרעלע ניואנסן, עכםיײדישע קדושה, פײנםטע״מאנירן און געצײלט־געםןןססענע באװעגונגעי. איך בין דעריבער גענאננען םיט א באװנדער *אינםערעם און נײגיר צו זען, װי זאסלאװסקי װעם אױפפאסן םביה דעם מילכיקן. איך םוז זאגן, אז כ בין גע• װען שטארק אנסוישט. רודאלף זאסלאװסקי איז געװיס א םעיקער אקםיאר, אנער זײן םביה איז םיר נישם געפעלן. שלום׳עליכםס טביה איז קודם־בל א געזוגםער, פשטותדיקער פאלקס-םענסש. אויסער• לעך א פראססער, א םארגרעבסער, און אינערלעך אן אײדעלער, א הארציקער. ער פארםאנס א געזונסן הוםאר, װאס גײס בײ אים אפשםאל אריבער צו איראניע. ער האלס םון זיך, םון זײן װײפ און טעכטער. ער האט ליב צו פילןןוןןפירן, און ןןם די איבער• גאנגען סונם םאיקם־םענטש צום ,םילןןזאף״ זענען גלענצנד. סביה האש כאראקםער און ער גײט מים זײן כאראקטער הארם בײ דער ערד. ער איז אין זײן םראכסן און סילן אסטפןןל שװערבאװעגלעך אין לןןזט זיך אזױ גרינג נישם רירן םין ארט. די סעכםער זעגען בײ אים שסאפלען, פעריאדן אין זײן לעפן. דורך יעדער אײנער סון זײ, דורך די פאסירונגען, װןןס זענען פארבינדן םיס זײערע ליבעס, קוםט ■ צו אלץ א נײער סביה, א נײע תקדםה אין טביהס לעבן. םדרגות און םדרגות םון ארויף, א,ין דערנאך םון אראפ. װאם הןןט געטון רודאלף זאםלאװסקיז ער הןןס אויםנעקליבן שטיקער ״טביה םון דןן און דארם און געפאכם םון זײ בלויז רײד. זײן טביה האלס אין אײן רעדן. רעדן ציליב רעדן. שלום-עליכמם טביה װערס בארעדעװדיק, װען ס׳דריקם אים, װען ם׳פאסירם עפעס. זאסלאװםקים טביה < י ז שטענדיק פארעדעװדיק. ער רעדט און רעדם, רעדס אן אויםהער. שלום־עליכפס סביה םןןרט ארײן םיט א װןןרם װען ם׳דארף, און זאסלאזםקיס האס נײן מאס רײד. דאס איז דער עיקר סעלער םון זאסלאװםקיס טביה. ער צוימם-נישם די באװעגוננען, ער צויפם נישם זײן רעדן. און װאס נןןך? ״טביה דער םילכיקער* איז א שםײגער• פיעסע, א רעאל־רעאליסטישע זאך, װןןס דארף האבן אסםאספער, סביבה, אנסאםבל, דעקאראציעס. עם איז נעװען נײסיק צו ר ע ז ש י ם י ר ן די פיעסע, א שראכט טון םכח םיטשפילער און שםרעבן צו א צװאמענשפיל. קוםען א י צ ט קײן װארשע און אײנס-צװײ, כאפ-לאפ ״אויסשטיקעװען״ שלום־עליכםס ״םביה דער םילכיקער״ — הײסם גריננשאצן דאס ײדישע טעאסער, גרינג• שאצן זיך גוסא און גריננשאצן דעם ײדישן טעאטער־עולם. װײל ״םביה דער םילכיקער״ איז נישם קײן רעציםאציע-ענין. וױיל אויםזיצן העכער 3 שעה און ה ע ר ן װי זאסלאװםקי רערט אפ זײן טביה, איו שװער, װי גלענצנד און װי הארציק זײן םביה זאל ניש* זײן אײן מןןל םאר אלע םאל: װארשע איז נישס םקערניעװיץ אדער נריצע, םען זאל צוגײן* םים אזא םין צאצױנג און אזו אפ. שסילן שלום״עליכםען. װאם קוםם *רוים. או ואסלאװםקי איז אגוםער אקטיאר, אז ער האס אפילו אין זײן םוביה גלענצנדיקע ערטער, אז די םינף סעכםער זײנע,' װאס רינגלען אים ארום זענען (אויםער אפשר אײגע, צײסל — ד. האלסערן) שלעכטע ססאטיםםינם פים קורצע קלײדעך און זײ הרנענען אװעק די נאנצע פיעסע און די האנדלונג, װןןם איז םארבינדן םים זײ. זײער פײן איז נעװען נ. ליפםאן אין דער ראלע סון גאלדע סוביהם װײב. ד. לעדערמאנם פנחם-מענדל איז ניישט שלום־עליכפס פנחם־מענדל. נײ לערער־ פאן באקוםם זיך עסעס א בטלן, א דערשלןןגענער סויגעניכטס,