Literarishe bleter · 1928-04-06 · 14-15 (6.4.1928) · p. [Seite]

סינסםער יןױ־גאנג פרײז ׳ס© גר• םרײשיס ס אפריל *2£גס 1 14-15?עגןךאר״פזפ ־־ ־ ידי׳ייו ׳ א־קוסםר־דםע װאכנשדיפמ פאד ילישעראטוד ■■ טיזאטעדאוןקונםט נ^ק?עעיןין.ױארש^ פארי??/ג וועגן דעד ײדישער ליטעדאטור (א רעדע, װאס י. ל. פרץ הןט געהאלסן אין דיפעלן אין יילי 1910) םעלקער םין געמישס בליט, נישט םארײניקטע םים לאנד, שםראך אין עקאנןןםישע םטריקסירן — זענען איםמעגלען־ו םארשידן בלוט און םארשידענע קולטורן, םארשידענע װעלס• ןןנשוױנגען, זײ קןןנען נןןר האלטן און צײטװײליק, מעכאניש צוזאמענ• שסעלבן די אויסערלעכע אטריבוסן, נעםט זײ בו, בעםאלט דןןס םןןלק. רײן בלום איז רעליגיןןנם־אײנהײם, װעלס-ןןנשוױנג. די ײדישע ליסערא טור איז דעריפער נןןר אײן רינג אין דער קײט און דארף באסראכס װערן נןןר אלס מאפענט םין דער אײביק• ײדישער קולםיר. ןןבער ײדיש געניםען האט דאם װארס: .ליםעראטור׳ א גאנץ אנדערע באדײטונג. דןןם איז שוין נישט דער ראמאן — די נאװעלע, די םקיצע - דער םיראנאם םון לעבן, דאס םעפער םון לעבן—די םארװײליננ. םאר אינז איז קונםם נישט שםילן קײן מיטל אפצוטויטן די צײט, ןדער די מעגלעכקײט זיך אויםצולעבן (מערנםטײל: זיך אויםצי• זינדיקן) אויםער די גרענעצן פין לעבן. אדער ןןן דער זײט [םון לעבן. אויף ײדיש איז קונםס, ליטעראסיר אזוינם•, װאס שטײט איבערן לעבן און ציט עם צי זיך, װאס שאזט דאם לעבן םון העכערן, אידעאלן שטאנדםינקם אין לויבט און שטראםט עס. בײ אונז איז דאם ,װןןרט׳ הײליק. די װעלט איז בא■ שאםן געװארן פיטן װארט. .ױהי אור׳ — אין עס איז געודארן ליכטז בעשרה מאםרות נברא העולם, און רין־וחשבון װעלן אםגעבן די, װעלכע צעשטערן די װעלט, װאם איז באשאםן געװןןרן מיטן װןרס... א סך הײליקײסן זעגען געװעזן... ואין עס װאלם םילײכס קןןמיש געװען צו האלםן א רעדע װעגן א ליטעראטור, האם איז אזוי ױנג און אזוי ןןרעם, װי די ײדישע. סאר א רובל הינדערט, אויב נישט װײניקער, קויסס איר אײן אלע אירע װערק און שטעלט ז״ אדיין אין אײן, נישט זײער־גרויםן שראנק. װעגן א ליטעראטור, װאס אירע שעםער האבן נאר אײן מצבה אויסן בית־עלםין (אײזיק מאיר דיק) און דער עלסססער נאך אים(סענדעלע; הןט ערשס נישט לאנג גענוםען אן אנטײל אין א ליטערארישן אװגט אין ןןדעם צוזאפען םיס זײנע יוננססע אוראײניקלעך.— םען דארף זיך אבער נאר םיסער אײנקוקן אום אײנצוזען, אז יונג איז נןןר די שסראךן די קול• טור ןןבער, װןןם הןןט זי ארויםגע• סרןןגן, איז אלט און רײך. דןןס ם>>לק. דער שעפער םון דעד קולטור,— דאס עלטםםע םאלקז זענען מיר א םןןלקז םיל איז גערעדט און ^געשריבן געװןןרן םאר און קעגן אונזער נאציא• נאליטעט. אין דער װירקלעכקײט ןןבער זענען םיר מער װי א םןןלק. םיר זענען ראםע, םאפיליע׳ רײן בלוס זענען םירו קלײנע צוםישונגען םון- םרעםד בלוס װערן לײכט אםימילירם. ערבירב, סרעפדע װײבער, בפרט זעל• טענע .יםת-תוארס•—הןןבן קײן שםורן אין ײדישן בלוט נישט געלןןזן. די שםראך, דאס לאנד און אנדערע אסרי• בוסן םון אײרןןםעישע נאציאנאליטעםן זענען בײ אונז נישס פןןסגעבנד. מיר בײטן לענדער און שםראכן, פליםן זיך ארײן אין םרעמדע עקןןנןןםישע םטרוקטורן אין בלײבן אימער די זעלבע, אימער ײדישו יין ײ11לן *ין י$ר 1910