Literarishe bleter · 1928-03-23 · 12 (23.3.1928) · p. Seite 250

12 זא ליסװןןויון 1 ל ו ו ו 250 װעלט־כ ראגיל ס אין ראטנרוסלאנד װערן געפאכט גרױסא הכגות צו םײזרן םאקםים גןןרקים ױבילײ. ס רןןםען רןןלאן הן>ט ןןנגענופען די אײנלאדיגג םון דער ראסנםאכס אנםײל גו נעפען אין די סןןלםטאי־םײערינגען אין רוסלאגד. ראלאן װיל זיך 1ײ דער געלעגנ• הײט באקענען בכלל םיסן לענן אין סאחעט• רוםלאנד. . ס די ליםװישע ליםעראטן קרעװע-םיע• קעװיסש, הערנאנעװסקי, בינקים, קירשא אין םוידא אין ליסע הןןבן באקוםען אן אײנלאדונג םון פוילישן .םען-קלוב־ בו באזוכן װארשע. זײ סןןרן א< פון קןןװנע קײן פוילן נאך פםח און װעלן דא װײלן ארום א װאך. עס איז אויםגעװעקט געװארן די םראגע װעגן ארױסנעבן אן אנסאלאגיע םון דער ליטװישער פראזע און פאעזיע אין דער פוילישער שפראך. ס ןונהײב םאי װעס פאקסים גארקי דורך קאנםפאנםינאפאל אנקוםען אין קרים, װו ער װעט זיך ןןפרוען בתײ װאכן. נןןכ- דעם װעס ער אפםארן קײן םןןסקװע. ס דער באװוםסער גגנעראל דעניקץ׳ װןןס איז באקאנס שוין םיט זײנע זכרונות, האט איזיט ארויסגעגעבן א באנד נאװעלן. ־^ ס גאבריעל ד׳אנונביא נרײם־בויא באנד זכרונות װעגן די באקאנטע שוישפילערינס עלעאנארע דוזע און סארא בערנארד. ס אין פוילן װערן איבט אויסגעארבנט בװײ נײע סילםען: אײנער א. נ. ,הײנסיקע פענסשן * שטעלט פאר דעם קאכף םון אר• בעט םיסן קאפיםאל. די אקביע קוםס־פאר אין די שלעזישע קוילן-גרובנס. דער בהײ• טער םילם א.נ. ,קאםענדאנס״ שםעלט-םאר דןןס לעבן םון םארשאל סילסודסקי. די רןןלע סון סילסודסקי שסילט דער ארטיטם אנסןןני פיעקארסקי, װעלכער רעזשיסירט אױך דןןס גאנבע שטיק. ס לעבםנם זענען םארםילםס געװארן םאקס בראדס א שסיק ,פראבעס בונטער• באס/ דער םילם האס באקופען דעם נאםען: .סענסאביןןנספראבעס־. אױך א. שניבלערס א נאװעלע ״םרײלין עלזע• איז אויםגעפירט געװןןרן אויף א סילם. די הויפס רןןלע שפילט די באקאנטע דײסש-ײדישע ארסיססין עליזאבעס בערגנער. ס סשארלי םשאפלין זאל אינגיק בו- טרעטן אויםבוםירן א נײעם םילם ,דער קלוב פון זעלבסטפערדער•. זײן ,בירק׳ װערט איבס באװיזן אין די גרעםסע שטעם םון גאר דער װעלם. לעבטנס אויך אין װארשע. ס די סילם־סאבריק ,פראםעסעוס• םירס איבט אויף א נײעם רוםיש דײסשן םילם ,םאלאםאנדרא׳. דיהויפס-ראלע םירט אויס בערנארד געבקע. דעם סבענאר האט אנגע־ שריבן דער םאװעסישער בילדוננס־קאםיגאר א. לוגאסשארסקי. ס אין םראנקרײך און אין דײםשלאנד װערס לעבסנם אויפגעםירט דעד סראנבויזיש- דײסשער סילם .סערעזא ראקען*. דער סבענאר איז באארבעט לױט זאלאס װערק. געקאנט ארויסבאקוםען. עםיל לודװיק איז שסארק נתפעל פון די סעכנישע דערגרײ־ כונגען. ,םיר לעבן, — זאגט ער אין אן אינסערװיו,—נישט אין א בײט םון קינסס• לערישער שלםות, נאר אין א בײט סון װיסנשאפט. דעם זשעני, םיט װעלכן אוגוער עפאכע זאל קאנען שסאלץ זײן, פוז םען זוכן אויםן געביס םון דער םעכניק. דאס דארף םען נישט באדויערן, װײל בײ די ה״נטיקע לעבנס־באדינגונגען שסרעבט מען בו געםינען דעם פאקס םום פון לעבנסגליק םארן םאקסיםום מענסש ס דאס שװערסםע בוך איבט אין דער װעלט איז ,די געשיכפע םון איטהאקא׳, װעלכע סיהאט סארעפנסלעכט אין אנהויב םין הײנטיקן יארהונדערט אן עסטרײכישער ערבהערבאנ עאלװאטאר םון האבסבורג. דןןם בוך האלס 475 זײטן, װןןס זענען 50 בענ• טיםעםער לאננ און 37 בענסיטעטער ברײס. די אילוססראביעס זעגען םארביקע. דאס גאנבע בוך װענט 48 קילןן. דאס דאזיקע װערק איז געדרוקט נעװןןרן איןיפראג אין הונדערט עקזעםפלארן אויף איטאליעניש, דײטש און גריכיש. די אויםלאגע הןןט אפ• געקןןסט אן ערך סון 300.000 קרןןנען. דןןס בוך איז געװען באשטימט נאר סאר .געקרוינ• שע קעפ־. ס עם איז םארעםנטלעכט געװןןרן בלאם• קא איבאניעס בװאה: זײן גוט .סאגטען רןןו׳ גײט־איבער בירושה בו זײן װײב, זײנע דרײ קינדער האט ער איבערגעלאזט אכס םיליאן פעזעטאם (אן ערך פון בען םיליאן זלןןטעס). סאר זײן םויט האט בלאסקןן איבאניעס גע• ארבעט איבער א ראמאן ,די ױגנט םון דער מעלס׳, װעלכן ער האס שוין גישט באװיזן בו סארענדיקן. סאר דעם בוך האט איבא• ניעם באקוםען האנט־געלט 150.000 דאלאר. ס די אנטיביבלישע געזעלשאסט אין די סארײגיקםע שטאטן הןןט בדעה אויסבוגעבן אין הײנסיקן יאר ססס ססז דאלאר אױף אן אנםיביבלישער אגיפאביע. לוים איר מײנונג, פרעדיקס די ביבל םארשײדענע סארברעכנס. דער םעקרעטאר םון דער ביבלישער געזעל• שאסס האם ערקלערט, אז די דןןזיקע אגי• טאביע װעט נישט פארקלענערן די ארבעט סון דער ביבל-געזעלשאפט, װאס האט אין םשך םון 118 יןןר איבערנעזעבט די ביבל אויף 165 שפראכן, אין איז אץ םיליןןנען עקזעםפלארן יןןר-יערלעך םארשפרײט גע• װןןרן אויף גןןר דער װעלט. ס רןןמען ראלאן, װןןם האט זיך אין דנר לעבסער בײס פארנוםען פיט פובלי• ביםסישער אדבעט, םארעםנטלעכט איבס בװײ נײע ביכער. דעם ערשטן באנד םון זײן נײעם בעטהא־וען־בוך און א דראסאטיש װערק .לע לעאניד׳, װןןם קומס־פןןר אין יאר 1798 אין״דער שװײץ. }.ןס אין פאריז ערשײנס איבט א סעריע םןןנןןנראסיעם א. נ. ,די סערביק׳; יעדע סןןנןןנראםיע איז געװידםעס אײנעם סון די םערביק םיטגלידער םון דער סראגבויזישער אקאדעםיע• ס דער באקאנסער עגגלישער שרײבער רעדוארד קיפלינג גיס איבס ארוים א בוך םיט זײנע רעדעס, װעלכע ער האס בײ םאר־ שײדענע געלעגנהײטן נעהאלטן. ס ד״ נ. אועלס ארבעט איבס איבער א בוך,װעלכעס ער װידמעט דעם ןןנדענקן םון זײן םרוי. דןןם בוך װעס סראגן דעם נןןםען: .דאס לעבן סון קאטערינע אועלס־, און װעס אנסתאלסן אינטערעםאנטע בריװ און דאקוםענםן, װי אויך אײניקע נןןװעלן פון קאםגרינע אועלס. ס דער םראנבױזישער בילדונגס םיניס־ סער עדוארד העריןן איז אויך זײער א פרןןדוקטיװער שרײבער. איבס איז ערשינען א בוך םיס זײנע רעדעס. אויסערדעם אר• בעס ער זינס א לענגערער בײט איבער דער געשיכשע םון רענעסאנס, װןןס איז אויסגע• רעכנט אויף זעקס בענדער. לעבםנס האס ער זיך פארנוםעי פיט שרײבן א םןןנןןגראפיע װענן בעטהאװען. בוליב דעם װעס העריןן באזוכן דײטשלאנד און עססרײך, כדי אויפן ןרס בו זוכן םאסעריאל• ס די איבערגעבליבענע טןןנביכער און קןןרעספןןנדענץ (אן ערך סון ססס.12 בריװ) םון די ברידער גאנקורס (די נרינדער סון דער גןןנקורט־אקאדעםיע), װאס געסינען זיך אין דער פאריזער נאביןןנאלער ביבליןןסעק, הןןבן געזןלט, לויט זײערבװאה, םארעםנט־ לעכס װערן אין בװאנביק יאר נאכן טוים םון עדםןןנד גאנקורט, ד. ה. נןןך אין יןןר 1916. ביז איבס זענען די דןןזיקע דןןקו־ םענסן נאך נישס םארעסנטלעכט, םחמת די גןןנקורם־אקארעםיע, ױאס איז דער ױרידי־ שער ױרש םון דער נאנקוירם־ירושה, קװענקלט זיך דןןס דורכבוםירן. זי הןןט פ רא, אז דורך םארעסנסלעכן די בריװ, װעלן םיל פיטגלידער סון דער אקאדעפיע, װאס לעבן נןןך, קאםפרןןםיסירס װערן. — איבס האבן די ױרשים םון עמיל זאלא, װןןס װילן ארויסגעבן א םולע אויםגאבע פון זןןלאס װערק, זיך געװענדם בו דער אקאדעםיע, ם׳זןןל זײ נעבן די מעגלעכקײס בו פאר• עסנסלעכן זאלאס בריװ, װןןס געסינען זיך אין דער גןןנקורט־זאםלונג. לכתתילה האט די אקאדעםיע די דאזיקע סןןדערונג אפגע• װארםן. אבער װען די ױרשים הןןבן נעדרןןס םיס א פראבעס, האס מען זײ דערלויבס בו סארעםנסלעכן זאלאס בריװ. — איבט האבן אײניקע פראנבוױישע בײטוגגען אנגעהויבן אן אקביע, ם׳זאל אלע איבעריקע בריװ, װי אויך די םעםוארן, װאס געםינען זיך אין דער גאנקורס־זאםלונג, םארעסנסלעכן. ס עםיל לודװיק, װאס געםינט זיך איבט אױף א םסודיען רײזע אין אמעריקע, איז דןןרס אויםגעגוםען נעװארן םיט נרויס פא• ראד. די אםעריקאנער *בײטוננען װירפען סיל ארםיקלען דעם דײסש־ײדישן שרײבער. עםיל לודװיק ארבעס איבט איבער א ביא■ גראםיע װענן א גרויםן אםעריקאנער, אבער קײנעם איז נאך ביז איבש נישס געלוננען נעװאר בו װערן, װער דער דןןזיקער אפע• ריקאנער איז. אםילו די פ־םיקע אםעריקאנער זשורנאליטטן האבן עס םונם םחבר נישט