Literarishe bleter · 1928-03-16 · 11 (16.3.1928) · p. Seite 231

231 ליסןרןריין נלןזןר (202) 11 זא 9 טעאטער און קרנסס ווין םןיקװננ איז!ןרגעקוםען די םײזריננ 6ינם סנ יןריקן יינייױ וין ל. *ילװעי• םוזיקןלי״ סיר סעסיקײם. ל. •ילװיר ןרניס זיגס זנסליכ• יןר י*ן ײריםן קןשיר״םיןםיר יין םןסקװנ, װי יר ייז דיריגינס יין וןרװןלסיר וין דער םיזיקן״ ליםקר פײל. זנר הןס ןגגנסריבן םיזיק ני די 8ןר- םסעליגנין ,200,000״, .דרײ •מסעליך״, ,דןם!יגסע נ;*ןס״, .סריןרעק״, .מסעית כנםין העליםי״ .דער י1י6ססןנד■ יין ״דער ליוס־םענסס״. עס ייז׳ געגריניעס געװןרן ן קןםיסעס יין װעלכן ס׳גײעז ןרײן י לינןססןרסקי, ■. קןנון, גלןזיגןװ, י. װײנשסײן, י ם. נרןנןװסקי, םיכןעלס י. ן. ניז זײן ןרײנסרעסן יין ײדיסן קןמער-סעןסער הןס ל. ■*לװער נעןרנעם יין די רוסישע סעןסערן. <** יין װןרשעװער .סקןלן״״סעןסער נײס יינם םיס ער6ןלג רןס נײע ןרןגרןם .יןקים בעסבע״. -ע■^ דער נןקןנסער ײדישער ןרסיסם 6ין ן&עריקע ינ קןר• נןססרןלירס יי<ס יין קןוינ״ סקיס סעןסער. דעם 3״סן םערץ ייז *ןרגעקיםען יין םןם״ קװער ײדישן קןמעריסעןסער די ■רעםיערע 6ין דער •יעוע .דער ליוס״םענסש (םנחס מעגדי) ל1יס שלום׳עליכם, יינערנעןרבעס י. דןברישין, רעזשי— י. נרןנןװסקי, קינססלער — שסײנבערג, םיזיק — ל. ■ילװער. ** יין ײרישן מליכה״סעןסער יין כןרקןװ נײס ייעס די קןםעדיע ,ריםסןקרןסן״ לײס שלים״ עליכס סין ר. װןלקנשסײן. דער מןםקװער ײרישער םליכה״סעןסער קלוינס זין ןר1יס1י6ןרן ױיזי ן םירנע קײן יוי•- לןנד. דער ןנסןםבל סין דער געװעזענער דרן״ םןסישער ססיריע ןין רוד הערםןן ■ןיס ןרוים יויף ן סירנע קײן ■לןנק, װלןנלןװעק,; קיסנע י. 1. יין רעסערסיןר—נריגע •עלדער, בלינןכס יויןן ןלסן םןרק, די משםחה, ןזןזעל-יעװי. די װילנער טריםע ייז יי*ם 6ין לעמנערג געקיםען יויף גןסערןלן קײן קרןקע, װו זי װעס ױיוסרעסן יין ן רײ ■יעסן 6ין ייר רעיערסיןר. דערװײל גײם .דער קןרגער״, .דער גסיון״ יין .*עריסעריע״. נןך קרןקע קיםס די טרײע קײן װןרשע. ** יויף דעס קןנקירס״זשירי ױיף ן ליכרעסן פןר ו געזערדישן קינן״6ילס, װןס ייז כןשטי■■ געזוןרן דירך ,געזערד״, ייז די ערשםע ■רעפיע קײנע וין די ניגעשסעלסע לינרעסןס ניעס וינע״ •סקנס נעװןרן. די נוזײסע ■רע&יע הןס נןקי&ען רי לינרעסן ײנסערן דעװיז .ערד ײן וןנריק״ דער ױיסןר 6ין דעי לינרעםן ייז י. דןנרישץ. דער כןקןנסער ײדיעער ןרייס• ײן רעזעיםער, רירןלף זןסלןװסקי, ייז |געקיםען קןין װןרעע װעגן סעןםער״ןנגעלעגנהײטן. יעי• נחמז מײזיד־1 י נ א ד ײניװערזיסעס. יויף דקר ■ןרזןםליגג זענען נעקיםען 40 םןן, װןס ןרנעסן ױיף וןרעידענע װיסכעןיססי געביסן. *בי ורידלןנר הןס געעונם די סןיזןם״ לינג ײן גערעדס װעגן דער נויסיקײם *י 6ןרײניק די ןרבעם 6ין דער גןנץ״בןדײסנדיקער *ןל ײדיעע װיסנעןוםלער יין םןוקװע. י. קירועגיץ הןלי 6ןיגעלײגס דעם ןרנןניזןזיןנעלן ב1י 6ין דער נע״ זעלעןסס. עס זענען ןנגעםערק• *עקויעס: ר*ססן# ריע-עםנןנרןויעע, סןויןל-עקןנן&יעע, ■עדןגן• גיעע. וילןלןגיעע, ליםערןריעע ײן בינלין:**■*״ עע. ס׳ייז ױיסגעקליבן ן *ײםװײליקע נױרן, װעלכע דן״־ף ןרגןניזירן די סעקניעס יין ןנםערקן ן ■לןן םין *רבעס: ם. יײזנעסןװ, ■. ניןפמןן, י. ניכמןװ, *. 6רירלןנד ײן י. קירזזניץ. ** מיר הןנן כןקי&ען *יגעעיקס 6ין סילין .(עססלןנד) דעם ױיורוף: ,״די םליכח־סןרזןמלינג — *ים סןלק 8ין דער עססןניעער רעסינליק״ (יין ײדיע ײן ױן העברעיע), װןס ם׳ייז םןרעױס״ לעכס געװןרן *ו■ 10 יןריקן ױנל ■ץ דער עסרן״ ניעער רעײבליק, װןם יױ געםײערס דעם 4 2״?ו 6ענרי*י 1928. דעם 7״סן םערץ ױז געװןרן *ען יןר, זמס ס׳ייז דערעינען די ערעםע נןלעעװיםסיעע *ײסונג אין ײריע ״די װןרהײס״, װעלכע הןס עיעסער געענדערס איר נןםען ױיף .עסעס״. ** ס׳אױ דערעינען דער עייסמער נונד 6ין דער יײסעער ױייגןנע םין דער גרויסער ײדיעער ענ*יקלן*עדיע, װןם ם׳גיס ןרײס דער םןרלןג ,אענול״, אין בערלין (דירעקסןי־ן םינם םןילןג זענען: ר״ר גןלדםןי, ד״ר םןלןװײסעיק, ד״ר יי קלןסעקין). דער בןנר, װןס ענייקם מים דעם *ר״ סיקל ,ןקןדעםיעס, חלםודיעע״ ה*לס 6ער*יק ררוק• בוינן, נרוים םןרמןם, עײן געבינרן אין רײך אילי- ססרירט מיס נילדער, נןסן, םןרניקע נײלןגן״לןנר• קןרםן אין סןנעלן. הוץ דער דײסעער אייםגןנע װערס געדרוקס נןך * חענרעיעע. דער ערעסער העברעיעער בןנד דערעײנס ס1ף זיםער. דער עעף״ רעדןקסןר םין בײדע ענויקלןםעריעם, דער הענרעי״ *ער אין דער דײסעער, איז ד״ר יעקב קלןסעקץ דער אינהןלס אח געםײלט אץ 15!■סײלוגגען, װןס װערן רערןגירם 8ון רי כעססע םםעויןיייססן אין דײסעלןנד און *נדערע לענרער. אין דער *ענ• סרןל-רעדןקויע ןרנעסן * גריםע 6ון געלעינסע און עריםםעםעלער, ן חיץ * ■ןר העיערס םיםןרבעסער אץ ו סך לעגדער. רעם 2״סן םערץ איז אץ גיו״יןרק גע״ עסןרנן דער נןקןנסער סיער און זעירנןליסס מןקס ״ײו־ <** ם1ף מע־ץ ה י. װערס געשײערס אין רןסנוןרבןנד דער 60 יןריקער גענוירן-סןנ ■ין מןקסיס גןרקי. אנכ, איז אי*• 35 יןר זינס נןרקי הןס ו*רע6נסלעכס וײן ערעסע דערוײלינג. אין רןםנםןרבןנד װעס די סײערונג *דורכגע6ירס װערן אץ גרויסן פלוכהען מןסעסןנ. װי כןקןנט, װ1ינס ם גןרקי זינס עסלעכע יןר אץ איסןליען, אין אינגיכן װעס ער *וריקקוםע,• ן הײם אין זײן רוס• לןנד, װעלכע ער הןס ןז1י מײססערהן6ס און *11* נאוניע געעילדערס אץ זײגע 6*רעירענע װערק 6*ר די 35 יןר ■ון זײן ען6ן און דענקען. ניעס געקוקס ױיף זײן עװןכן געזונסיװעסןנר איז ער זײער ■״ןרוקסיװ, און לעוױס ןרנעס ער ױיף דעס נרויסן װערק ,דן• לעבן 1ין קלים •ןםגין״. כ ליי ם ע ר א ט ו ר דער נןקןנסער ײדיעער דיכשער א. קוע״ נירןװ הןס ןנגעעריגן ן ררן&ע ״הירע לעקערס״. די סעג הןם ער רי דרןםע וןרגעלײענס אין םןס״ קװע. די ■יעסע הןס עסןרק ױיסנענו&ען אנא לעװ הןס נעזןנט: *א. קיענירןװ הןס *רויסגעסירס אץ זײן דרןסע די מןסן״בןװעגונג, און דןס איז אײנע *ון די גרעםסע סןרדינססן, װןס זײן װערק הןס״. ל1יס מ. ליסװןקןװן ״הןס דןם װערק * נן דײםונג ניעס נןי- *ן און *ןר זיך און ניעם נןר *לם קלןסן-ליסערןםור, נןר דןס איז ן נײ קלןסיע װורק אץ דעד ײדיעער ליםעיןסור .. ס׳איז * יוס• סיב 6ון דער ײריעער ליסזנרןסיר. . עס ^יז ן דרן־ מע, װעלכע מען קןן ןנרוסן ן *רןלעסןריעע לויסן גײסס״. י. דןנרועץ הןס גערעדס װעגן די .נרויסע םעלות 8ץ קוענירןװם עורןך, װןרם און שערו״. ** אין בוקןרעעס איז דעיעינען ןן *נסן״ לןניע 6ון ײדיעע ערײבער אין ן רומעניעער אי- נערזעװנג. די ןנסןלןניע ןנסהןלס די ניןנרןו־עס און געקלינענע װערק ■ון ■רץ, ןנסקי, דינעיןן, נןסנערג, רײזען, *ע, םענן^ןװיסע אין *נד. די הקדםה אױ געעריבי 8ון ד״ר ןדן״ף עשע״ן. ס׳איז דןם ערעסע ביך 8*ן דעם מין אין רובעניעז. ** א1י6ן ■*ריזער בית״עלמין איז 6ן־נעקומןן דןס ױיורעק• סון דער םובה 6ץ ײדיע״רוסיען עריוסעסעלער עםע1ן ױעקעװיםע, װןם אױ גע״ עסןרנן דעס 12-סן 6עברו*ר 1927. די םוכה איז נע&ןכס דורכן נןװוססן זידיען סקולססןר ג. *יןנ- ״וזי ** י. *■ןסןעוס .די ױיליעע װעלדער״ דער- עײנען אץ אוקרןיניע אץ כןרקןװער סןרלןג .אוקרןינסקי רןנןסניק״, אינערזעוס דורך יןםי.— אץ קיעװער *ןרלןג .סיןװי״ ייז דערעמען םענ״ דעלעס #מיגםע6ינגערל״ ױן •׳דערעײנס ד. נערגל״ םןנס— .נןך *לעפען״ ױן על1ם-עליכסס.דערמנול״. ס׳רערעײנם די סעג יץ װןרעע יןן העם־• ■עלס .די *ען נענןס״ (עערת הדבר1ת> אין ײריע. יין 6*רל*נ ע. נןלד6ןרכ רערעײנס יינגיכן יײאסןן סינקלער-גןסט, יון לןריסע — די 6ר1י 6ון נןריקןדן. אין 6*רל*נ נ. קלעוקץ װערס נעזעוס דןס כןװוססע װערק 6ון רןנמי־יױןי סןנןר .הײם און װעלס״ <רןס*ן) ײדיע 6ון ערה רײזץ. *ום נוך איז *ונענענן * כיןנרןויע און כןרןקסעריססיק 6ון רןנ. סןבןר. ** *ײ יער ײדי**ר *קןרעםיעער .זעלנסס- הילף״ אין װןרעע הןס זיך נעעןסן ן סעממןר 6*ר ײדיע, ױן װעלכן עס גײען ןרײן 20 ססו• דענסן יון ססורענסקעס. סיסן •עםיגןר 6ירס ןן י. דםעק. די ססורענסן װײזן *ר1יס * עסןרקע 6*ריגסערעסירונג םים דער *רבעס. ױיך ןנדערע *קןדעםיעע גרוסעם 6ץ די ה1יך-עולן גי ײסן דך נו עןסן ןזן פין סעסינןר 6ןר ײדיע. ** אין *ענסרןלן ■עלקער-סןרלןג 6ון ם ס.ס.ר. יץ םןסקװע אױ דערעינען: 6ר1יען, ליסערןריעע זןסלונג, *ונויסגעעסעלס וין י. רןנינןװיסע דעס 19-םן •עברוןר איז ױן מןסקװע •*רבעקוםען די גרמדונג 6ון ײדיעער תיסנע*8ס- עכער געזעלע*6• כײם 2״סן סןסקװער םלוכה•