Literarishe bleter · 1928-03-09 · 10 (9.3.1928) · p. Seite 208

(201) 10 זא ליוןרןריװ נ<װןר 208 אלטע אמתן?יי״ •ין ג. ם. ם ד־1 א װ ם ק י אבער ארומגעװאשן, אנגעסון און םארגרימירט וי נשםהז׳ װעגן דעם סראכסן מיר נישם, םיר הןןגן מורא פארי שםעטיקן אונזער ארויסטריט, םיר הןןבן םורא ארױסגײן אויף דער בינע נישס אין דער םולער ןןרד• נונג, ימיט נישט קײן פארענדיקטן סואלעט און גרים. אבער צום פראבעם סון איבערלעבן די ראלע האבן מיר נישט פורא בו פארשפעטיקן. מיר גײען שסענדיק ארוים אן א שום אינער• לעכער צוגרײטונג, מיט א פוםטער נשמה, — און פיר שעמען זיך .נישט מיט אונזער גײםטיקער נאקעטקײט. אונז איז נישט סײער די אינערלעכע ליניע סון דער ראלע, װאס הןןט זיך אין זײן צײט נאםירלעך אײנגעפאםם אין די אויסערלעכע פןןרמען פון איר סצענישער פארקערפע־ רונג. מיר האבן באנומען די םארם, פארפיקםירס זי דורך אקטיארישע מעכאנישע געװוינהײטן, װענן דער נשמה, - אדער װעגן דעם עיקר סון דער ראלע — האבן םיר סארגעםן. אין דערפאר טאקע איז די ר$ל םאר דער צײט אױםגעטריקנט געװארן. װי נאר מיר פארלאזן דעם קלוגן שעפערישן געםיל און גיבן זיך אינסער דער אקטיארישער געװיינהײס, װערן מיר, װי א שיף אן רודער. יאגט שוין אונז דער צוסאל װוהין ער װיל, םעג עם זײן דער שלעכטער געשמאק פונם עולם, םצענישע שסיק, דער אויםערלעכער ביליקער ערםןזלג, אקסיארישע גורלות ןןדער אנדערע צוםעליקע מאמענטן, װאס הןןבן קײן שום שײכות נישס מיט קונםס. און די אלע צוםעליקײסן םארבײסן דעם לעבעדיקן געפיל, דעם אינערלעכן לעבן םון דער רןןל. צוליב װאס גײען מיר אויף דער בינעז םיט װןןם און צוליב װאס סרעטן מיר ארוים אויף די בינעיברעסערז איך הןןב געזען אײן גרױםן גאםטראליןןר אין זײן הויפט־ראלע. ןןט זאגט ער די ארײנטריס־װערטער םון זײן מאנןןלאג. ער האט נןןך נישס אנגעסאפט דעם ריכםיקן דוםק און האט זיך באץ־ברירה אונטערגעגעבן דער מעכןןנישער אקטיארישער געװוינהײט, דעם פאלשן פאסאס. קוקט זיך צו צו אים אויפמערקזאם, מיפ אים קומס עפעס פאר. באמת, ער װארםט זיךן װיל געםונען די ריכטיקע נןןטע. אט האט ער וי, דאכט זיך, געפונען. נײן, צו נידעריק. הןןט ער גענוםען הע• כער. שוין צו הױך. א ביסל נידעריקער. איצט האס ער דער־ קענס דעם ריכסיקן טאן, םארשטאנען. דערםילט, אנגעשסעלס, אײנגעשטעלט, געקריגן גלויבן, בארויקט זיך און ןןנגעהויבן צו םרײען זיך מיט זײן ארס רעדן. איצט רעדס ער סרײ, פשוס, הילכיק און באגײםסערט. זײן ראלע הןןט זיך א לןןז געםון. װי אויף רעלםן און אים א טראג געסון נןןך זיך. ער האט געקריגן גלויבן. אן אקטיאר דארף םדיער םון אלץ גלויבן אין דעם, װאס קומט פאר ארום אים, און, דערעיקר, אין דעם. װאס ער אלײן טוט. גלויבן קןןן םען נןןר אין אן אמת. דארף םען טאקע שטענדיק םילן און קאנען געםינען דעם אמת, און דעריבער איז נויטיק צו אנסװיקלען אין זיך אן ארםיסטישע עםפינדלעכקײט צום אםת. מען װעט ןןבער זןןגן: .הערט אויףו װןןס סאר אן אםת קןןן זײן אויף דער םצענע, דארט, װו עס איז לויטער ליגן און אױסטראכטעניש:.- דעקאראציע, קארטןןן, גרים, קןןםטױם, בוסאפןןריע, הילצערנע בעכערם, הילצערנע שװערדן און א. װ. װי איז דןרט דער אםתז׳ נײ״געפונענע ה• ם• ם ט א נ י (״יף) — די םןןרשטעלונג װעט פןןרקומען. ער װעט שפילן. אײנס, צװײ דרײ — דער ,גאון׳ איז אנגעטון, פאר• גריםירט, םיסן שװערד און פלאשטש. ע ר איז א םומחה אין זײן זאף און אלע ארום זענען נתפעל געװןורן. .אט אן אמתער אקטיארז געקומען דער לעצטער און אויף דער בינע — דער ערשטערו לערנט זיך בײ אים, איר ױנגע אקסיןןרן!' אבער פארװאס זאל םען נישט זןןגן דעם פריש־געבאקע• נעא גאון: ,לאזס צורו, מיר װײסן דען נישט, אז עם איז נישטא אזא מענטש אויף דער װעלם, װאס זזןל קאנען אין משך פון םינף םינוט איבערטראגן זיך פון רעסטאראן און נישט אנ• שסענדיקן אנעקדןןט צו דערהויבענע און איבערמענטשלעכע נעםילן... מיר װײסן, אז עם איז נויטיק א בהדרגהדיקער איבערגאנג. דערמאנט זיך דעם אלטן סאלװיני: פון קעלער?אן מען נישט איבערשפרינגען גלײך אױפן זעקםטן גארןי. .נו, און קיןז — װעט אײך ענטפערן דער פריש־געבא• קענער גאון. — איר געדענקט, ער פלעגס אויך קוםען אין אין דער לעצסער מינוט, און אלע האבן אויף אים געװארט און געװען אויםנערעגט׳! ןן, דער םעאסראלער קיןן װיםל שאדן ער האס שוין געבראכט םיט זײן בײשפילו װארט א װײלע, איז קין דען באמת געװען אזא, װי םען םאלט אים אין דער מעלאדראמעז אויב יןן, צװײסל איך נישט, אז דערפאר טאקע האט ער גע■ שריען און געװען אויפגערעגט םארן ספעקסאקל, װײל ער האט זיך נישס באװיזן צוגרײטן. ער איז דערסאר אין כעם אויף זיך, װןןם ער שיכורם אין טןןג םון דער םארשטעלונג, די שעסערישע נאסור הןןס זיך אירע געזעצן, און זײ זענען גלײך םאר קינען און סאלװיני. זאל זשע אײך דינען םאר א בײ• שפיל דער לעבעדיקער םאלװיני און נישס דער סויםער קין םון א מיטלמעסיקער מעלאדראמע. אבער נײן, דער םריש־געבאקענער גאון װעט שטענדיק קןןפירן קינען און נישט סאלװיני. ער װעס שטענדיק קומען מיט םינף מינוט — נישט מיט דרײ שעה םריער, װי סאל• װיני. םארװןןםז די םבה איז קלןןר: כדי אין משך םון דרײ שעה קאנען גרײטן עפעם אין דער נשמה — דארף מען הןןבן, װ א ם צו גרײסן. א פריש־געבאקענער גאון ןןבער, פארמאגט גארנישט, חוץ זײן טאלאנט. ער קוםט אין סעאטער מיס זײנע קלײדער, םים זײן רענצל, אבער ער ברענגט נישט מיט קײן גײסטיקן באגאזש. מיט װןןם זאל מען ערקלערן די אוםגעלומפערטקײס און דעם אומזין: אײניקע אקסיארן קומען אין טעאסער םינף מיגוט םארן אנהויב. אנדערע, פארקערט, קומען זײער םרי, חזרן מעכאניש איבער דעם סעקסט סון זײער רןןל, טוען זיך זןןרגסעלטיק ןןן און גרימירן זיך. זײ האבן מורא פאר• שפעטיקן צום ןןנהויב, אבער װעגן דער נשמה םארגעסן זײ. אויב דער גוף איז צוגעגרײט, און דאס פנים םארגרימירט. ןןבער םרעגס סײ בײ די. םײ בײ יענע: ,איר הןןט זיך ןןנגעטון און סארגרימירט, האט איר