Literarishe bleter · 1928-03-09 · 10 (9.3.1928) · p. Seite 200

(201) 10 זא ליסןרןריוז ינ*י*ר 200 א קול־־טור-פאזיציע ז• רײזען / װילנע א ברײטן רעזאנאנס, ס־איז א פאקסאר םון ײדישן קולטורשאםן. די ,ליםערארישע בלעסער״ לאזן ארויס זײער ססניספן נומער. ם׳איז א געשעעניש אין אונזער ארעם װיםט קולטור• װעלטל, אין דער װעלטל פון דעם צעװאקסענעם סמענדריקיזם. מ־דארף עס קענען אפשאזין און עם-הארדיק באגריםןז בו דעם 200־סטן נומער פון די ,ליטערארישע בלעסע•— א הארגיקן גרום דעם ארגאן, װאס האט אין אן אטםןספערע םון צעפאלונג און צעפוילונג באװיזן אויפצובויען א פאזיציע פאר דער ײדישער ליטעראטור, פאר דער ײדישער קולטור בכלל. גילדז־לױיט צעןטו־יזנט גילדן לטובת דעם ײדישן װיסנשאפטלעכן אינסטיטוט \) פינטע רשימדה יהושן רובלנםשיק, (טאםק7ע)-45 גללרן. סעםיאן אלםאיןװ ללבןרםאן-45 נילדן. אהרן *לבעק (!יאדלםםאק) גלש (די *װיםע] 25 נילדן און דוםם א־וים ד״ר אל. ריינראדסקל, ד׳ר *. לוקאשןװסקי, *בי װלדעד, דוד םאםלר (ביאליםםאק). ם ש ה ק ע נ י נ *אלם א״ין 10 נללדן און דוםש אררם דודם באכיאך, םשח םלאװןר, רחל ראזענםאן, שטואל שװןרטשאדף, לייבל סםודןנט; םןדל נדאדזענםקא אלן ■אדלז. שלםה צוקעד באלט אײן 20 נילדן און רו#ט ארוים ה. ל. זשישניבקל, ם. קי*נים. ■. קאין (■יא־שע). ב־ו• באם (גדאדנן), ח. ק.שןליאז־טש (װללנע), ה. שןנקער (ראװנא), םדר אםתר ללכשענ־ י•.ײ•(.־אדזין). ם. נראדןל (לובללן), ל. שילנעלפאן ונענדין). י ה ו ש ע ז א ב ו נ ם ק ל נלט 10 זל און רו)ש א־וים לןדעײםאן יעקב, נדאבןד ױדל, קדײקןרפאן מ., שירםאן םשר״ ללםװאק ם. (.נאש ששענלאנד•), קלאנ לאזעי (צוש ױבל), לעװיטאן (.םאםןנם״). י. א. ל ן װ ל (קאליש) ניש 5 גללוץ און רוםט אדרם: דניאל לעװל, קלםן קא׳ן, שלםה ששײעד, יהושע און שרה ראזנבןרנ, רןנלגע װיערולעװםקי, אםח־ קלדן (אין קאללש׳. י ע ק ב ם ײ ז ל ל נלט 10 נילדן און דוםם-ארוים ד*ר ה. ליבםאן, ד*ר ם. בלוםענשאל (בארשםםאװ), •ראם. ם. שניאורםאן, ד*ר יהודה םינקין, ברוך אראנםאן (נױ״יארק), לױבע רונקלן (*ןדללן), ם. כלוםעוםאל (זאכאטץ). נ. ■ ן ם ע ר (לארז) נלט 5 גללדן און רו#ם אדרם םלשל אײזנ- בערג (אושםשילונ). ברוך ליכשנשםײן (לאדז >נים 5 גילדן און רוםט ארוים הילדןר• םאן (װאישן). זןליק גאלדװאסןר, א*אשאװיקיעל., ני• 5 נילד;. א נרווע ארבןםןר. אננעשםעלםע, ■םודענשן •ון װארשןװער אוניװערםיםעם, װשןכניבע און םאליטןבניקום (19 םאן) דורך קלײן יון ליכטנשםײן (תודש״אאשאל) 31 גילרן. א. .־ א ב ינ א װ י ט ש ענאםןיט דעם ח׳ דםשק םים 5 גילד) און רוםם אדוים ם. םיםםן.־ (בעדלין),ןל■ לובעלםקי, ד־ר אלבעדבילן׳ א. און י. האלבןײשםאם (װארשן), ב. ■אם (ביאליסםאק). אברהם שײנהאלץ. ■דיובחשנן נים 2 נללדן און רו*ט א־דס: ח. ••קהאלץ, ד. װײם־ראד, ח. קר״נןר, ש. םםום, י. םטו•, י. אלסשילןד, י. װאקסםאן, ש. י. און ם. ייננעל, י. שעכטןד, שםאק ןםראבװשנע), ב. םיײני, םי׳ל. דריםןר (םרעםבאװע). נ*םן רשיםה 233 נילדן די ןדשםן ם־ר דשלםות 722 , םך-הבל 946 . עם םןלם *ו 10.000 נילדן 9056 , עס איז געװען 1920-1919, װען נאך די לאנגע שװערע יארן פון דער דײטשער אקופאציע האב איך דאס ערשסע מןןל, זינט דעם אויסבראך פון דער מלחמה, געהאט די מעג־ לעכקײס צו באזוכן װארשע. אין דעם ײדישן ליטעראטן־פארײן אויף טלאמאצקע 13 האס געברויזט מיט לעבן און באװעגונג. נײע ינימ/ןר, ױננע האפנונגען, ליסערארישע אונטערנעמונגען, פארלאגן. דאס אלץ, װאס אונטער דער שװערער האנט פון די אקופאגסן, הןןס זיך א רים געסון צום נײעם לעבן. גא־ ליציע האט צום ערשטן מאל געשלאםן א נןןענטע באקאנטשאםס מים דעם גענטער פון דעם קרויגפוילן; דניאל לײבל, אורי גבי גרינבערג, דער אויםסערלישער א ביסל־פאנטאםטישער און דורך און דורך אידעאליםטישער יןןעלאן (דער זון םון דעם קראקעװער רב דעםביצער, דער אזוי יונג פארשטארבענער); קאמיסיעס פאר ארםאגראפיע, די ערשסע שול-קאנפערענצן, די ארטיםסן פון דער װילנער טרופע, — דאס אלץ האט גע־ סונען אן ארט אין דעם לאקאל פון די ײדישע ליסעראטן און זשורנאליסטן אין װארשע. אבער גיך זענען גערונען די האפנונונגען די יונגע און די ראזע, אז װארשע װערט אונזער קולטור־גענסער, און אז צו איר גיען זיך די כוחות פון אלע עקן פוילן. און װאס א יאר איז אלץ טײסער און טויסער גע־ װןןרן אין דעם גרעסטן ײדישן גענסער. דער װוקס פון שמענדרי• קיזם. פון װעלכן עם איז קײן רעטונג נישטא, די אפגעלא;:־ קײס. די צעריסנקײם און די קלײזלדיקײט — װי שװער דאס דריקס אלץ א מענטשן, װןןס פאלם ארײן םון אן אנדערער סביבה. בײ ײדן אין גלות — דאם איז אפםמאל דאס געפיל פון א .ײדישן* ײדן אין דעם ברויזנדיקן קעסל פון װארשע. און אזא פאריתומסקײט, אזא עלנט און טרויער נעמט דיך ארום, און די צײן קריצן זיך אױף דעם גײםטיקן שםלות און דלות פון א 400 סויזנדיקער עדה ײדן און ײדעלעך און יאהודים און זשידעם, װאס האבן פאר די אלע יארן אזוי װײ־ ניק באװיזן אויפצובויען א חוץ... די ארגאנען פון דעם שמענ־ דריק און דער שמענדריקובנע אי1 *״־!א״) װארשע מיס אירע הוגדערטער טויזנטער ײדן האט נישט קײן ײדישע קולטור־אינםסיטוציעם. האט נישט קײן קלובן, האט נישט קײן ײדישע עפנטלעכע ביבליאםעקן, האט נישט קײן אמתן סעאטער. (איך רעד נישט װעגן די ארבעטער־קלובן, איך רעד נישט פון דער ײדישער צענטראלער שול־ארגאניזאציעז איך רעד םון װינקעלעך, ארום װעלכע עס זאלן זיך אויף װעלכן׳עס־איז אופן קאנצענםרירן די טוער פאר דער ײדישער קולטור אויף אירע פארשײדגססע געביטן). ם׳מורםלט אויף דעם פארײן פון די ײדישע ליטעראטן אין זשזרנאליסטן אין װאדשע; מ־שםוצערט, דעדמאנענדיק סלא־ מאצקע 13; $בער, ליבע חברים פײנשמעקער — ה$ס איר א װיכטיקערן ײדישן צענטער אין װארשעז האט איר אן אנ־ דערן, א שענערן. אן אויפםוערישערן קלוב פאר די ײדישע גײסםיקע ארבעטערז און נזןך א צענסער הזןבן מיר אין װארשע. דאם זענען די ,ליטערארישע בלעסער/ א םך אומצופרידנקײט הערשם אויך קעגן די ,ליטערארי• שע בלעדער*. אײער ס־איז א ײדישע קולטור־אינסטיטיציע, ס־איז א זאמלונגםפונקט םון כוחות, ס־איז א טריבונע׳ מיט