Literarishe bleter · 1928-03-09 · 10 (9.3.1928) · p. [Seite]

פרײטיק 9 מערץ ^103 פיגפטער יןןרגאנג פרײז׳׳ס0 גר• דפע־א־־טפ יייײיו א־־קוסםדידםני װאמשדיפכז פאר ריםעראבװר ■■ פועאממראוןקונםט פאױהאג ^ק?עערןין,וזארשי< צוזאמענפאר פון די יידישע שרייבער אין פוילו באדארף םען דעם װוקם באװײזן און אינטעישטרײכן. אין דערבי: םריער הןןבן םיר געהאס אין ײדיס נןןר אײן ספיר• המעשה־ליסעראסור, און אין לויף םון יזןרן ה$בן מיר באקוםען םיל נײע אפבװײגונגען. די ײדישע ליטעראסיר װאקסט אײף םארשידענע געביטן םון םענסשלעכן שאםן, םון םענסשלעכער קולסור. מיר שארםזןגן שוין איבם שײנע עטלעכע סױזנם בי• כער אין ײדיש: רזןםאנען, דערצײלונגען, דראמען און לידער, און אויך װיסנשאםטלעכע און םילןןזןןםישע װערק, קריטיק, היסטזןרישע און םןןביזןלןןגישע װערק, װערםער־ביכער, לערנ• ביכער, א רײכע קינדער און יוגנט־ליסעראטור, םארשײדענע סאך־ביכער און אזוי װײםער און װײסער. די סך־הכלען סון די ליםעראסור־דערגרײכונגען װעלן איבערראשן נישם נזןר פרעםדע, זײטיקע, װזןם הןןןין קײן שום םןןרשטעלונג נישם װעגן דעם, װזןם ם׳טוט זיך אין דער ײדי■ שער שאםונגס-װעלס, נזןר אויך די אײגענע און גןןענטע. עס װעלן זיך אנספלעקן אויםםוען, אוגרות, װעגן װעלכע אםילו די נזןענםע האבן גזןרנישס געאנט און נעחלומס. דןןס איז דער אלגעםײנער, כ־װזןלט געזןןגם ס ײ ע ר ל ע• ב ע ר סײל סונם בוזאמענםאר. ןןבער װיכטיקער איז,—און איבערהויפט םאר אונז גוםא — דער אנדערער סײל — דער חשבון־הנסש סונם שרייבער. און דןן איז םאראן םיל, םיל װןןם בו רעדן און צו שמועסן. עס הערשט א שסארקע עעפלןןסנקײס, בעסארנ• קײם און םארלױרנקײט בײ א גרויםן םײל היגע ײדישע שרײ• נער. מען הזןס זןנגעװוירן דעם חוס׳השדרה און דעם סעסטן בזןדן אונסער די םים. דער שרײבער איז םיל הינסערשטעליקער פון דער ליםעראטור. געװען בײ אוגז זיײטן, װען דער שרײ• בער איז געװען פיל-מער סון ליטעראטור, דאן הןןט ער די ליסעראסור געהויבן זנו זיך, און די ליסעדאסור איז םמילא געװאקםן און געשטיגן. איבם איז דער שרײבער םיל־װײניקער םון ליסעראסור און אםילו םון ז ײ ן ליםעראםור. דעדיבעד םילם זיך אן זןפהענסיקײט, אן ןןפגעלןןזקײס. א דעגראדאוױע אין אונזער היגן שאםן. נישסןן דער פײער־ברען, נישסןן די הײליקע ןןנרענונג, נישםןן דער גרױםער װילן און ביל. שרײבם מען װי עס שדײבס זיך און ה י ם ל מען שרײבס,—און דןןס גןןר. גײס םען על יי רוב סון ערגעץ נישט ןןי און בו ערגעץ אויף דער אלגעמײנער םארזאמלונג סון די ײדישע יען• קלוב־מיטגלידער אין װארשע, װןןם איז םןןרגעקומען דעם 14״סן םעברואר ה י״ איז באשלאסן געװןןרן בונויםבורוםן הײנםיקן חול״המועד יסח א בוזאמענםןןר םון ײדישע שרײבער אין פוילן,—סון די מיסגלידער םון װארשעװער און װילנער ײדישע פען־קלובן. ןןם דער באשלוס איז באשטעסיקס געװןןרן אויך דורכן װילנער ײדישן פען־קלוב אויף דער אלגעםײנער םאר• זאםלונג פון זײנע םיסגלידער. ביזן בוזאמענםאר זענען פארבליבן בלויז עםלעכע װןןכן, און ס׳איז שוין איבם די העכסםע בײם בו באהאנדלען די םראגן, װזןס שסײען און דארסן שסײן אויפן סדר-הױם םונם ײדישן שרײבער־בוזאמענםןןר. א שרײבער־בוזאםענםזןר איז בכלל (נישס נןןר בײ אונזו) א זעלםענע זאך. און סיםעלן םאר אים די םארטיקע נוםחאות און סראדיביעם. דעריבער םוז מען זיך באזונדער אונטערגארט• לען בײם בוגרײםן און אדורכםירן אזא םין בוזאמענםןןר. װעלכע זענען די בילן און אויםגאבן פון דעם שרײבער• בוזאםענקוםענישז קודם*בל — אלגעםײנע םך־הבלען, — םאר זיך און סאר דער עםנםלעכקײס. עם האנדלט זיך גישט װעגן גענויע באריכסן מיט ביסערן. ם׳איז זײער װיכטיק אונסערבו• סירן אן אלגעםײנעם םךיהגל םון די אויםטוען, דערגרײכונגען, װזןם די ײדישע ליסעראטור הןןט נעמאכס םאר די לעבטע יזןרן. נישם געקוקס אויף דער שםענדיקער קלןןגעניש, זענען פאר די לעבטע יןןרן (בען, בװאנניק יןןר) אין דער ײדישער ליסערא• טור דערגרײכס געװןןרן קןןלןןםאלע רעזולםאםן, און ןןס די רעזולםאסן דארםן כלפי-פנים און בלפי׳חוץ ארויסגעבראכס װערן. די ײדישע ליםעראםור װעם אזוי ארום באקוםען םער ןןנזען בײ םרעםדע און םער זןפשײ בײ אײגענע. אין םארלויף סון א בװײ בענדליק יןןר הןןם אונזער םרוקענער ליםעראסור• שסאם זיך שםארק בעװאקםן און םארבװײגט, — סון אײנבעלגע מעשה־ביכלעך איז אױסגעװאקסן ארײכע באדײסנדיקע, ןןריגי• נעלע און איבערגעזעבטע, ליטעראסור, —באדארף םען ןןט די ענדערונג און אנסװיקלונג מאניפעםםירן. בוזאמען מיס דעם װוקם םון דער ליסעראםור, איז אויך שטארק געװאקסן דער ײדישער לײענער-עולם. געװאקםן אין גםות און אין איכות, —