Literarishe bleter · 1928-03-02 · 9 (2.3.1928) · p. [Seite]

ייגיל־״ײ-נומער פינפטער יןןרגאגג פרײז 60 גר• 32 זײטן פרײטיה 2 מערץ 1928 ־־בימדאר־עזע ףךץ^ךףך— )?־?וסםרירםגי 1—- 1 װאסמםדיפם *אױ?יםעראבןוד■ טןןאטנןדאץקונםט 19(200) ^קקעצק־־^װארש^ פאריקאנ דער צווײהדבדערטסטער בדמער םין אינזער ליםערארישן שאסן און קולסיר־לעבן. אלע הןןבן גע• םרעגט, און אויך םיר אלײן בתוכם: הןןבן מיר דען בכלל אזא רײכע ליטעראסור, אזא שאםונגס־װעלט, ם־זןןל באדארםן א סםעביעלע װןןכנטלעכע ליטערארישע בײסשריסטז םאר די ערש• סע עטלעכע װןןכן װעס אםשר קלעקן מאטעריאל און טעמעס, װןןס ןןבער װעט םען סון װײטערז און װו װעט מען נעםען גענוג לעזער םאר אזא םין ליטערארישער צײסונגו און אט: עס זענען אװעק צװײהונדערט װןןכן סיט בװײ• הונדערט נומערן .ליטערארישע בלעטער״, און מיר האבן זיך איבערצײגם: לײענער זענען דןן, און זײער צאל האלט אין אײן װאקסן, אין אויך םראגן אין פרןןבלעמען זענען דןן אין אונזער שאםונגס-װעלט, װןןס אינטערעסירן און ציען צו דעם שריסטשטעלער צו באהאנדלען זײ און אויך דעם לעזער צו לײענען װעגן זײ. םאר די לעצטע יןןרן הןןס זיך אונזער ליטעראטור שטארק צעװאקסן. ערשט נישט לאנג הןןט די ײדישע ליטערא• טור געהאט דעם אויםזען םון אײן םאטריארכאלישער םשיחה: אײן הײם, אײן סיש, אין אויבנןןן—בכבודיקע עלטערן־שרײבער, און ארום — געהןןרכזאמע קינדער־שרײבער. װןןם .עםן קעסם״. זענען געװען אײנע אינסערעסן, אײן װילן, אײן אויםקוק אין דער צוקונםט, און כמעט אײן שפראך םאר אלעמען. איז גע• קומען די װעלט-מלחמה, די רעװןןלוציעס און דער בירגער• קריג, און צװישן אנדערן אויך צעריםן, צעטײלם די אײנהײט• לעכע, גאנצע ײדישע ליטעראטור. די צעזײטע און צעשפרײטע ײדישע קיבוצים הןןבן מים דער צײט אויםגעשטעלט אײגענע לי• טערארישע משפחות, מיט אײגענע אינטערעסן, מיס אײגענע װילנס און שטרעבונגען. איז דעריבער נויטיק געװען די צענ• טראלע ײדישע ליטערארישע צײסונג, װןןם זןןל םארנןןטירן די ארבעםן, אויםטוען םון די םארשידענע ײדישע צענטרען, און אזוי־ארום דערנעענטערן די דערװײטערטע און צעשײדטע. מיר הןןבן געפרוװט עס טון, און אױב ס׳איז נישט אלעםןןל געלונ• גען, איז עם די שולד םון די יעניקע שרײבער אויף די ער• טער, װןןם הןןבן געװןןלט געבויט װערן אויף די חורבונות פון די אנדערע און דעריבער געזוכט און געשסרעבט צו דער צעשפליטערונג און צעריםנקײט און בכיװן נישט דערלןןזט װןןסער ם׳איז דערנענטערונג, סארשטענדיקונג. םיר הןןבן אין די .ליטערארישע בלעטער״ םארעםנטלעכט םיל צענדליקער ם׳װןןלס געװים געװען אן איבערגעטריבענע און אומנוי• טיקע ענױות, װען מיר װןןלטן אדורך אינגאנצן שװײגנדיק דעם צװײהונדערטסטן נומער .ליטערארישע בלעסער״. עס איז,) האלטן םיר, נישט גןןר פאר אונז אלײן — םאר אונז, װןןס שסײען בײ דער צײסשריסט גופא — א דער• םרײענדיקער פאקס, װאס די .ליםערארישע בלעםער״ דערשײנען ןןן קײן שום הםסק צװײהונדערט װןןכן. עם איז א דערשײנונג אן אלגעםײן ליםערארישע, און ם׳לױנט זיך און ס׳םןןדערט זיך עס צו םארצײכענען. עם זענען גענוג באקאנט די שװערע אוםשטענדן, בײ װעלכע עם קוםט אוים צו לעבן אונזערע ײדישע זשורנאלן. װיםל פרוװן און ןןנהויבן פון ליטערארישע אויסגאבן זענען בײ אונז די לעצסע צװןןנציק־םינסאונצװאנציק יןןר געמאכט געװןןרן, און זעלסן-װער סון זײ הןןט אויםגעלעבט זײן ערשטן יןןרגאנג. םאר דער צײט, װןןם די ,ליטערארישע בלע• טער״ דערשײנען. זענען אויך אויםגעקומען צײטשריםטן און זשורנאלן םכל המינים, אויםגעקוםען און גיך אוםגעקוםען. די .ליטערארישע בלעטער״ ןןבער גײען ארױם װןןך-װעכנטלעך ןןן אויםהער שוין דןןם סינפםע יןןר. איז עס בלויז שםארקע עקשנות און אוםנאטירלעכע אויסדויערקראסט םון די ןןנםירער םון די .ליםערארישע בלעטער״, װען זײ הןןבן באװיזן אויסצו• האלטן א ליטערארישע צײטשריםט ,אזא״ לאנגע, סאר אונז גןןרנישט געדאכטע, צײטז געװים, ם״הןןט זיך געסןןדערט פעםסער װילן און שטארקע אנטשלאםנקײם נישט ןןסצוקערן ןןן א זײס און טןןג־טעגלעך, אין לויף םון יןןרן, דרײען די רןןד און די רעדלעך פון דער קןןםסליצירטער ליטערארישער צײטשריםט״מאשין. ןןבער דער װילן און אנטשלןןסנקײס הןןבן געקןןנט אויפטון און דער־ גרײכן רעזולטאםן נןןר דאן, װען ם־איז דןן דער פאסנדיקער בןןדן און די געהעריקע באדערסעניש בײ דעם לײענער-עולם אין א ליטעראדישער װןןכנשריםט. און אט: ןןט דעם בןןדן און באדערםעניש הוןבן מיר תחילת אלײן גישט געקענס און נישס דערשאצט. װען מיר זענען צוגעטרןןטן ארויםגוגעבן די ״ליםערא• רישע בלעטער״, הןןבן מיר זיך גןןר אלײן נישס םןןרגעשטעלט, אז םיר םארםןןגן אזא ברײטע פעריפעריע םון לײענער, װעלכע אינטערעםירן זיך אזוי שטארק םיט םראגן און פרןןבלעםען