Literarishe bleter · 1928-02-10 · 6 (10.2.1928) · p. Seite 123

123 ליסןר*וי?ן 7. םעןןטער אין קמםם ** סןריס 9יד>רנס קינסס-ט**ט?ר םירט *ױף סרץ הירסבײגס ,•§רוזןר#ז זײנקי/—* ײן־־יןריקי ױביליי״8ןרסס?לוננ. נום?רמסן ם$ל איז די סי07• *ײ&נעןירם נעװןרן ר?ס 16-סן ןקסןכער 1918. דווןלף זןסלןװסקי ה1ינס ןן זו געססרן• לירן *ין *יןליססןק. דער ריגער ײדיסער סעןסער סירס *י*ס א1יף סרץ הירעבײנס .די גרינע סעלדער׳, רעז*יסער א עסײן. .**י אין װילנער םןלקם״סעןמער הןבן זיך ןנ״ געהײכן די נאססרןלן סין דער ןסערעסן-סריסע אינסער רער ן:ס רינג סין א. קןםסןניעיעץ אין א. סןליןקןװ״ רעזעיםעי ל. רןבינןװיטע. *■י די םעג דערסײנם אין עלעעקיףוןרלןג ,ײריע סעןסער״, קװןרסןל״ניך /111—י^!), איליס״ םרירם (יעדןקניע ד״ר ס. װײכערס). אינהןלם: א. סײסלב1יס-גןסירןליזם אין קןנװענניןנןליזם אין סעןסעד. ד״ר י• ■•אעקי -עיעסײעי עי דער נע״ עיכפע סין דעס םןרגןלרסןדניען סעןסער, י. סעס״ סעל—ײדים םעןסער יין ןםעריקע, ז. זילנערעװײנ— ײדי״ סעןשער אין סולעססינע, ד״ר מ. װײכערם — די דילסעע סעןסער״א1יסעסעלינג יין םןגדענירג, א. סײסלב1ים — סןקס רײנהןררס סזסםעסילן אין זןל*1ירג, ד״ר ל. וײנער — די ןרבעסער״סעןסער״ כןװענינג אין!ינלןנר א. ןנר. ^סי די ײדיםע סעןםער״געזעלסןםס אין קרןקן הןס נןקיםען 6ין קרןקעװער םןניססרןס 5000 גילדן סיבסידיע לסיכה דעם יידיםן סעןסער. ם׳איז אינסערעסןנס, ןז ון ענלעכע װענדינג •ין דער סעןםער-געזעלסןוס זי וםיצן דעס ײדי*ן סעןסער איז געםןכס נעװןרן עי דער ײדיסער קהלה אין קרןקע, װןם איז געבליבן ןן קײן םיס ענס*ער. די קרןקעװער ײדיעע קהלה אןס נםעס ןז1י •יל •ןר״ עסענדנים 8ןר ײדיםע קילסיר-זןכן װי די װןר. מעװער. בײדע סין אײן סײג נעקנןסן... .*סי יין לןדוסער ,הזםיר״ איז ■ןרגעקימען די םײערלעכע *׳•עגינג סין ן םסענדיקער נילרער״ יײסשסעלונג. עס זעבען א1יסגע*סעלס ו 200 ןר- נעםן מין די קינםסלעי סרעםבןסס, סערפןן, ססי״ געל, סינקעלסשײן און הירססןנג. ** יין םןםקװע ■ײערס אי*ם זײן 25 יןריקן ױנילײ דער ןרפיםם און אי*ס דער ןדםיניםסרןסןר ■ין מןסקװעד ײריםן םליכה״סעןסער י*חק ■ײל. יין לןדזםער .אררם״ ג-ס אי*ס דןס סעדסע סרןנרןס .סןלןס ןלײקיס״. יעס^ אין םןדיס עװןרץ קינסס״סעןסער איז א1י1נעסירס נעװען נײע סיעסע מיסן נןםען .א1יף •רעםדער ערד״ סין •. סןנם ןנדרען. די סיעסע איז סינס ײריםן לעכן אין איסןליען םןנם ןנררען איז ו ייגנער איםןליעניםער דיכםער רעי• נחמן מײזיל־־, 6 זא כ ר א ב י ן רעלןגאזיע, װןס איז בןססןנען •ין ד״ר מןנןר (נילדינגס״געזעלאןמס) אין ד״ר פ. װײנרייך (זסירנןליסםן״וןרײן) הןס זיך געװענדעס אין דעי װילנער װןיעװידםסװע װענן בעגן אין רןדין-סרןגרןס א1יך איג8ןרםןעיעס א1יף ײדיע•. סען הןס זײ בעענססערס, ןז אי*ס איז נןך ניםס רעד סןסיקער סןםעגס דערױ. . נרןד איזסי אין מען ין? דוד מיגמןכעי־ הןס סןרענדיקס ן רןסון .אויגן בריק״. רער רןםןן נעמס ןריס דןם לענן אץ ס1ילן •ןר רי יןרן 1924 - 1926, *װישן ןנ• דעין רי סןי״זױנעייקעיעניס. דער רןםןן װעם זיך דריקן אין גיי יןרקער .םןנ״ אס^ דער לידער םןביסשרןס רןס בןססימס לם1כת דעם ײייסן װיסנסן8ס״עכי *ינססיכ־וס ןן אײנמןליקע סיבםידיע •יז 3000 גילדן. די װ*ר*ע- װער ײריםע קהלה קןן ניי זיך ניסס ס1עלן *י סין דןס, װןם ן לידער םסןס״יןס םיס. וכרי כזי1ן וקעף׳ די .פ1י*י״ד.עכלה״״*יכליןםעק אין װילנע הןס אין 1927 *רויםגעגעבן 70,188 *יכער, סון וײ-ײריםע 19,871 (28,3 סדן*), העכרעיםע — 7948 .1.2 1 סרן*.), ס1יליאע-30.792 (•,43), ריסישע-11,552 (16,5/ עננליםע-115 (0,2). .**י דןס ביך •ון ב. לעקןם .װען דןס סןלק יסראל עסןינס״. איז דערעינען אץ ײםים אין םןסקװער מליכד.״6ןדל#נ ס׳א־ז דערעיגען אין פןסקװע ן ניױס *יך .די ײריעע ןרנעסע־-יןװעגיננ״, איכערזיכס, מא״ םעריןלן אין דןקוםענםן, *ינויםבעםםעלס א. ר. קירזסניץ, רעדןקייע-ם. רן8עס םןקסיס נןרקיס גײ כיך .דןס לעבז סין קלים סןסנץ״ װערם אינערגעזענם דירך םרדכי נײדין. ** אין •ןרלןג #כח1ת״ דערםײנס די סעג דןמ כיך £ין מןקסיס נןדקי .דןס נעםע1ס 6ין די ןרסןםינןװם״, און ם. נןרקיס ,ערינערונגען״, — יידיס םרדבי נײײן. סין דעם ונןנס, װןס דריקם זיך א1יף דער ערמסער זײם אין הײנסיקן ניסער, זעען די לעזער, ןז דער קלעזקין-סןרלןנ איז *ינעסרןסן ןר1יס*י• בעבן דעם ח1דם-זסורג*ל .די ײדישע װעלס״. *יריק םיס ן צנ יןר איז דעם זסזדנןל *ןסערס געװען *י עסילן * װיכסיקע רןלע אין דער קילסור*נ1יאינג אין אין דעם אויםקריםסןליזירן די נײע װעלםלעכע ײדיעיססיעע תעלס״ןנםויאיגג. אינס זסורנןל דןבן זיך דןן *ןםײליקס די ןנגעזעענסםע עלסערע ײדיסע ערי6סססעלער, אין ס׳זענען אויך •ןנןנרערגעװןקםן די ױננערע ײדישע סרײבער. ס׳דןרף ה|8ןי א1יך דער גײע .ײדיםע װעלם״ װעם זיך אײנגענן *רײנניםרײבן * נײ נלןם אץ דער *לץ״װןקםנדי״ קער ײריסער ליםערןםיר. דער •ןרלןג יין די רע• דןקניע״קןלעגיע זענען ן גןרןנסיע, *ז .די ײדיעע װעלס״ װעס װערן דער זןםלסיגקס אין םיסיסינקס אין דעם ײדיסן *ןסנדיקן לענן. הײנס, סיסמןך, קיפס •ןד אין װןדסעװאר ליםערןסן״6ןרײן ןן איגםערעםןנםער ןװנס, אץ װעלכן עס *ןסײליקן זיך רי ױננע ןרסיססן, װןס הןנן *ודיק פיס 2 יןד געזננדיקס די דרןםןםיםע ױל אין װןרפע. ל י ם ע ר * ט ו ר זלםן רײזען הןס אין װןרםעװער ליםע- רןסן׳6ןרײן געהןיסן * •ןרסרןג מעגן דעס ײדיעל קולסיר״לענן אין ר*םנ6ןר*ןנד, •ינװןנעס ז רײזען איז :יסס לןנג געקיסען. רײזען הןם אינערנעגעבן *יל סןקסן װעגן די דערגרײכינגען א1יף די סןר• סידענע נעביםן 6ין ײדיסער קילםיר. די ײריסע קןסעדרע נײ דער *לאוקרןי• ניפער װיםנס**סי*ק*דעסיע אץ קיעװ רןס או*ס• געקלינן מ ליסדןקןמ, י. גוסינןדז אזן י.ד*גדי• שין *לס מיסנלירער קןרעססןניענםן 6ין דער לי״ םעיןסיר-סעקעיא בײ דער קןשעדרע. ןיס מיםנלי״ דער-קןיזססןנדענס סיל דעי• היססןײעער סעק*יע ם. הײליקםןן, י. סןסים אץ *בי ר־רלןגר ן לעבעדיקע דיםקיסיע רןס *ר1יסגערי6ך אין װןרסעװער ליסערןסן״סארלי די קןלעעםיװע •ןרלעװנג .די רעװיזיע •ין סרועס ע**ן״. ס־הןנן גערעדם נ. מײזיל, אהרן *ײסיץ, י. י. זינגער, ײאל מןססבוים, א דײםעער. לויסן בןסליס 8ין רע- איקי• ה1ים װיסנ״ ען6ש״רןס איז דער פןקןנסער ע״י6ס*סעלע•״ ס. ייריגקי בןעסיםס געװןרן ןיס װ כנען&סלעבער סוער אץ דער היסםןריעער סעק*יע *ײ דער ײרי״ עער קןסעדדע. די ײריעע סרעסע אץ רןסנ8*־**נד איז 1יל םיס בןריכסן װעגן םענדעלע״סײערונגען א־ן וןרעידענע עסעס אין עסעסלעך, **י םינקעלער איז אי*ס אין לןנדןן, װוהי, ער *יז, װי סען עםיעסס, ססעגיע״ *ינעפןרן *י לןזן זיך *רןװען ױבל׳6ײערינגען םיס נןנקעםן, םיס *רנססע רעדעס װעגן זײנע היםןריכסישע זןכן. דן אץ וזןרעע, זןגם מען, הןס ער ײך געעעמס יץ דער 6רזםיי—םילא, םהיכי״הי־תח ** ס׳דערעלינס אינגיכן ן נײער רןםןן 6ין פעה סײסע .דער ס1יס סין ח׳ װיליע״. ע^ דעס 20*סן יןניןר איז סןרנעקיםען * •*רײניקסע *ןרןסונג סינפ *ענסרןלן י1יס6יר״ קןמיסעם אין רןס8ןלקןם סון ר. ם. 6. ס ר. װעגן דער ןרנעס סינס םלוכה*6ןרלןג סןרן לעזסן יןר *ײיען *גדערן זעגען געװען איכערגעגענן סןלגנ״ ײקע אינסערעסןנסע זןכן װענן סןרלןג״סעסיקײם. ניזןהער חןס דער םליכה״6*רלןג *רײסנעבעכן 160 נעסען 6ין לענינס תערק (דער*ײ װערן *לע לכגיגס םילגעזןמלםע װערק בןסרןכם װי אײן נן״ םין). דער *לגעםײנער סירןזע 6ין די *יכער װעגן לעניגין *יץ ערשסן יןניןד 1928 ב*סרע6ם העכער ײ, < םיליןן. די *ןל ןנןנענסן אויף דער 2״סער *ין 3׳סער אוי6ל*גע •ון לענינס געזןםלםע װערק *•ס״עסס 140 ס1יז. װעגן קינססלערישע װערק — •ײשןנןװם כוך .םשןסןיעװ״ הןם אויסגעהןלםן | י״לעכע אוי6לןגעס אין איז ש1ץ םןרשסרײס אץ | 168,090 עקז. כיזןהער הןס די רענירינג *סיגנירס *4יין •*ריןנ״װעזן העכער 60 םיליןן ריבל <נ3 0ייױז יןלור). ** *ין *'!ליםסןקער ײדישן ליםערןםן״קרײז >ח .8רײלעך״: דעפיסיעס, סרןסעםסן, כריװ, ענס״ •ײ1 אין ןזיי װייסער יין װײסער. ■׳ײא יץ װןרשע ה1יבס ןן *י דערשײבען ןנײע ״י *ייסשרי•© *דער ײדישער לןנדװירס״, סגיגעבן דירך דיר געזעלשןסס .סןר״.