Literarishe bleter · 1928-02-10 · 6 (10.2.1928) · p. Seite 120

1זז1ד נ11 31'8₪זוי8 1'וויווווויו/ ^רגאו פרך ײז־י^גך ארצ-ןי^טו-פאריױ איך פוי<דן!ה• 1> פרײטיל,יס1 פעברואר ^192 נ. 14 און דא מיז קומען צוהילף דער טעאטער־-באזוכער גיפא. ער מוז אױסבױען זײן טעאטער־באזוכער־^רגיאני זאןיע און מיטהעלפן שאפן א שטענדיק ערנסם ז ײדיש טעאטער. די טעאטער־רעכט אין דענעמארק דער בו-גרויםער בופלוס צים בינע׳בארוף איז זײער אפט די םיבה פין פארשײדענע סעאסער״קריזיםן. אין פארשײדענע לענדער װערן איצס געפלאנט פאישײדענע שיץ-מיטלען קענן אט דעם איבערטריבענעם צופלוס, אלס טײל סונם אלגעמײנעם טעאטער- רעכט, װאם װערט איצט שטארק דעבאטירט אין םערב־אײראפע. לעצטנם איז אויך די פוילישע רענירװג צונעטרעטן אויםצוארבעטן אגעזעץ װעגן טעאטער-װעזן אין טעאטער־אננעשטעלטע. ם׳איז דעריבער אין ציזאםענהאנג דערםיט כדאי זיך צו באקענען םיםן צושטאנד פינם טעאטער-רעכט אין דענעמארק,׳ װו די םראגע איז אמבעסטן רענולירט, װי אױך סיט די סיטלען, װעלכע דער דאר• סיקער ארטיסטן־םארײן האט אנגענומען קעגן דעם צו־נרויסן צו• םלוס צום בינע-בארוף. אויב עםעץ װיל װערן א םיטגליד סונם דענישן שוישפילער• פארײן(נזחטאליזסזץ־שס*־;}־)'^ םוזן אים םינף ארטיסטן. װעלכע זענען שוין פארײנס־מיטנלידער, באשטעטיקן, אז ער איז שוין לכל־הפחות דרײ יאר םעטיק געװען אלם שוישפילער. א חוץ דעם סוז באשטעטיקט װערן, אז דער קאנדידאט האר אין משך פון יעדן שפיל-סעזאן (10 חדשים) דערהאלסן װײניקפטנס 0י18 דעני• שע קראנען אלס גאזשע. די דערמאנטע פינף שױשפילערמו ן אויך געכן אויםפירלעכע אינפארםאציעם װענן דעם דעביוט פװם קאנדי• דאט, װעגן זײנע אנגאזשמענטן און אנדערע ענלעכע ענינים. אויםו יםוד פין אט די אלע אינסאימאציעס באשליסט דאס םארײנס• פרעזידױם אנצונעמען אדער אפצוװארפן די בקשה פונם קאנדידאט. אװי װי אין דענעמארק איז איממעגלעך מעטיק צו זײן אלם שוי• שפילער אן דער הסכםה פונם דארטיקו ארסינסן־סארײן, איז אט דער םארײן בכח אויםצוהאלטן דעם צו-גרויםן צופלום צו דער בינע. אויב א סאי־ײנם-םיטנליד האט אין משך פון דרײ כםדרדיקע שפילםעיאנעז נישט באקימעו קײו אננא־שמענט, הערט ער אויף צו זײן מיטנליד, ביז ער באקומט װידער די נויטיקע קװאליסיקא• ציעס דורך נײע אנגאזשמענטן. דאס עפנטלעכע טעאטער־רעכט איז אין דענעםארק גע• זעצלעך רעגילירט. כדי צו גרינדז א סעאטער, מוז דער אינסער• נעמער ארזיסבאקיםען א קעניגלעכע קאנצעסיע, װעלכע װערט ארויםגעגעבן העכסטנם אויף צװײ יאר, םײםטנם אבער נאר אויף אײן יאר. א קאנצעםיע װערט ארויםנעגעב־ נאכדעם. װי די אנט• שפרעכנדע ביטע איז באהאנדלט אויף א זיצוננ םינם טעאטער ראט, װעלכער איז לעצטנם געשאפן געװארן. דער דענישער טעאטער-ראט באשטײט פון צװײ דירעקסארז, צװײ אויטאיז אװ צװײ שוישפילער. אזויװי די שוישפילער האבן געװײנלעך די זעלבע אינטערעםן, װאס די אױטארז, זענען זײ בכח אדורכצוזעצן זײער םײנונג. בײם באהאנדלען די ביטעס װעגן איויםגעבן סעאסער־קאנצעםיעס לײגט דער טעאטער-ראס זײער פיל נעװיכט סײ אויף די קינסטלערישע, סײ אויף די פינאנציעלע קײאליפיקאציעס םינם אונטערגעםער. װעגן א טעאטער־באזרכער־אדג^ניזאציע דער ערנססער ײדישער סעאטער־באזוכער איז שנעלער געגאנגען פארוים, אײדער דאס ײדישע טעאטער. דאס איז אײנע פון די הויפס-סבות פונם ײדישן םעאטער־קריזים. דער ערנסטער ײדישער טעאטער־באזוכער האט זיך די• רעקס אדער אומדירעקט באקענט מיטן אײראפעישן קילטור• לעבן בכלל און אויך מיטן מאדערנעם טעאסער־װעזן. זײן גע• שמאק ה$ט זיך אויסגעפײנערט, און זײנע קונסט־באדערפענישן זענען געװאקסן. דעם ײדישן סעאטער אבער קומט זײער שװער אן דאס נאכקומען די אויסגעװאקסענע פאדערונגען פונם ײדישן טעא■ טער־באזוכער. ס׳העלפס אםט נישט די אפפערװיליקײט, אינטע־ ליגענץ, סאלאנט און אפילו אויסדויער פון דער אדער יענער ײדישער טרופע. צו דעם אלעם פאדערן זיך נאך גרױסע פינאנציעלע מיטלען. דער ליטעראט קען אויך אויף א בוידעם־שטיבל אנשרײבן שײנע װערק־ דער אקטיאר קען נישט שפילן אן א טעאטער־ בנין, דעקאראציעם וכדומה. דעריבער האט די ײדישע ליטע• ראטור זיך געקענט אדורכשלאגן א װעג אויך אן גרויסע מא־ סעריעלע שטיצעס, און דער ײדישער טעאטער איז עם נישט בכח צו טון. װויזשע איז דער אויםװעגז קײן מעצענאטן פאר ײדיש טעאטער האבן מיר קײנמאל נישס פארמאגט. איבעריקנם װערן זײ הײנט אײך בײ די אומות העולם א םער זעלסענע דערשײנונג. פאר מלוכה־סובסידיעם פירט זיך ערשט א קאמף. און די ערפאלגן אויף דעם געביט האבן ד ע ר װ ײ ל מער א םיםבאליש־מאראלישע, אײדער א מאטעריעלע באדײטונג. דער אױםבוי פון אן ערנסט ײדיש טעאםער איז אבער א דרינגנדער ענין, און זײן שטענדיקע עקזיסטענץ װעט ערשט מאכן ער• פאלגרײכער און ממשותדיקער אונזער קאמף פאר אונטער־ שטיצונג מצד די עסנטלעך־רעכטלעכע ארגאנען. א װארט מוז נעמען דער דירעקט פארינטעריסירטער צד, דער ײדישער טעאסער־באזוכער, װאס נויטיקט זיך אין אן ערנסטער ײדישער בינע. נישס אײן ערנסט טעאטער אין אײראפע איז שוין אנטשטאנען א דאנק דער איניציאטיװ און $נשסרענגונג פונם ארגאניזירטן סעאטער־קאנםומענט. גענוג צו דערםאנען די בערלינער ,פרײע פאלקס־בינע׳*. אױך דער ײיישער ערנםטער טעאטער״באזוכער סאר נישט בלײבן פאסיװ און װארםן, ביז מען װעט אים מהנה זײן מיט אן ערנסט ײדיש סעאטער. דער ײדישער אקטיאר האס ביז איצט אײנציק און אלײן אױםגעטראגן אויף זײנע פלײצעס דאס ײדישע טעאטער־װעזן און איז װײטער גרײט צו ברענגען קרבנות. בײ די אױסגעװאקסענע קונסס־באדערפענישן פונם ערנסטן ײדישן טעאטער־באזוכער פעלן דעם ײדישן אקסיןןר קודם־כל די מא־ טעריעלע מיטלען, בכרי אט די באדערפענישן צו באםרידיקן.