Literarishe bleter · 1928-02-10 · 6 (10.2.1928) · p. Seite 106

6 זא ליסװוויול נל^ו (ו 106 װאס פעלט דעם דהײנטיקן ײדישן שרײבער ש. ניגער < נױ׳יארק םיס זײ אפילו, װען זײ קומען בעסן סחילה. זײ מיזן אפקו• מען םאר זײערע פריערדיקע זינד. עם העלםס נישם, װזןם זײ װערן רעװאלוציןןנערער פון די רעװןןלוגיןןנערן אלײן. מ׳הןס גו זײ קײן גוטרוי נישט1 ם׳פילס, אז זײ שרײען אזוי דערםאר, װײל זײ זוכן זיו םארשרײען אין זיך אלײן זײער אםאליקן :אגיאנאליםטישן *אידישיזם׳. מ׳םילט, אז זײ ראנגלען זיך נאך מיט זיך אלײן. היס םען זיך ארײנגונעמען זײ אין קןןן... און דאס טוען שרײבן, נישס נןר פארסײ־םירערס. די אינקװי־ זיסארישע אויםםןןרשונג פון דוד בערגעלםןןן, די הארבע טענות גו לײװיקן זענען געקוםען םון שריפסשסעלער איז, מילא, אין ראטן־פארבאנד אן אטמאםפערע. םון רע• װאלוציע, פון פארטײ־קאמף און פארסײ־דערגיונג. דןןרט איז עס אפשר אומפארמײדלעך. אבער אויך דןן בײ אונז אין אסע• ריקע זעגען געמאכס געװאדן און עס װעדן געםאבס פרוװן אפצורײסן ײדישע שרײבער פון דער ײדישער ליסעראטור און אײנגושפאנען זײ אין פאליסישן פארסײ-װןןגן. אויך דא איז דער קולט פון דעם ײדישן װןןרט און דער ײדישער שאםונג דערקלערט געװןןרן פאר אן עבודה־זרה, םאר א בורזשואזן פאראורסײל, פאר א ״קלײנבירגערלעכן אידישיזם׳. און װי האבן זיך ײדישע שרײבער םארהאלסן דערבוז הןןבן זײ זיך אנטקעגנגעשטעלט אט דער פראפאגאנדע, װעלכע איז פונקם אזוי שעדלעך, װי די סײנונג פון די אמןןליקע ,גענןןםן״ און זײערע רבײם — די משכילים, אז די גאנצע ײדישע ליטערא• טור טויג נןןר, װי א מיטל סאר אױפקלערונג, איז נןןר גוט, װי א קאמםס־מיטלז האבן ײדישע שרײבער דערפילס, אז די גרויסע אוידיטןןריעס און די הילכיקע אפלןןדיםםענסן, װןןם מ׳זאגט זײ בו, זענען ^נישט מער, װי א טאפ לינק, (אדער א טאפ אן לינזן), פאר װעלכן ם־םארלאנגס םון זײ די בכורהז הזןבן זײ געזאגס צו די, װעלכע זענען געקומען זײ אײנרעדן אז די ײדישע ליטעראטור קאן זײן זיבער גאר אין די הענט פון קאםוניסטן, — האבן זײ געזןןגט צו אט די ערלעכע םעק• לערם: ״חברים, אויב די ײדישע ליםעראסור איז אײך אזוי טײער, דאן שטעלט איר נישט קײן תנאים און פארצוימט איר נישס דעם װעג... צו זיך אלײןז׳ז הןןבן זײ געזןןגס, דןןם אזער עפעם ענלעכס דערצוז דער אדער יענער הןןם שסילערהײט געמורםלט, דער אדער יענער הןןס אויף א קןןמוניםטישן באנקעס, צװישן אײגע• נע מענםשן, געהאלטן אן אפיקורסישע רעדע. אײנער ןןדער א צװײםער הןןס פועל געװען מ׳זןןל אים לןןזן ארןןפרעדן זיך םון הארצן. אין דער פארטײ׳פרעסע. אבער די םאקטישע לאגע איז נישט געענדעיט. םאקטיש הןןבן זײער חשובע ײדישע דיכטער געהאלפן אויך איצס דעם קאםוניזם אײנצוםלאנצן אין ײדישן לעזער אזעלכע מײנונגען װעגן ליםעראסור, אין װעלכע זײ, די שרײבער, גלויבן נישס, און װעלכע זײ האלטן םאר שעדלעך. װאלס דןןם געװען מעגלעך, װען ײדישע שרײבער זןלן סילן אחריות פאר דער גאנצער ײדישער ליסעראטורז װןןלםן מעגלעך געװען, בײ א גרעםערן געםיל פון פאר• אנטװארםלעכקײט, אנדערע עקצעםן פון ליטערארישער װינקל• פאליטיק? און אזעלכע עקצעםן זענען געװען א םך אין די לעצםע יארן. יעדע גײע גרופע, יעדע ,שולע׳ הןןט דערקלערט: יעדער שרײבער האס זיך זײנע אײגענע חסדונות, אזוי װי ער האט זײנע אײגענע מעלות: און דאם איז ריכטיק אויך װעגן יעדער ליסערארישעד גרופירונג. װאלט מען געדארפט רעדן װעגן יעדער גרופע און יעדן יחיד באזונדער, אויב מ־זאל װעלן אויסגעפינען, װאם זײ םעלט, און נישט צענויפ־ מישן זײ אלעמען אינאײנעם. אבער עם איז דא אײן זאך, פון װעלכער עס לײדן כמעט אלע פארשטײער םון דער הײנ• סיקער ײדישער ליסעראטור — כ־מײן דאם, װאס זײ זענען שוין אײגנטלעך סער נישט קײן פארשטײער פון דער גאנצער ײדישער ליטעראטור. יעדער פון זײ רעפרעזענםירט נאר זײן אײגענע ריכסונג, זײן אײגענעם קלײזל, זיך אלײן. די צעריסנקײט, די אפגעזונדערטקײם, װעלכע מ־זוכט איצט צו הײלן מיט אן אלװעלטלעכן ײדישן שרײבער־צוזא־ מענפןןר, נעםט זיך נישס נאר פון די דרויסנדיקע אומשטענדן, אין װעלכע עס געפינס זיך איצט דאס ײדישע ליטערארישע שאפן. אינװײניק, אין די שרײבער, לעבן די מיקראבן פזן דער חולאת. די צײט, װען אלע, װאס האבן געשריבן ײדיש, זענען געװען אזוי װי אײן משפחה, מיט אײן שותפותדיקער באלע• באסישקײט, מיט אײן גרויסער מיסיע, װען יעדער נײער אויפטו איז געװען אלעמענם פרײד און װען אלע האבן זיך געםילט פאראנסװארטלעך פאר יעדן אײנעם, — די צײט, װעלכע איז אפשר אומבאקאנס דעם אמעריקאנער ײדישן שרײבער, אבער װעלכע מיר האבן זיכער איבערגעלעבט אמזןל אין רוסלאנד — איז שוין לאנג פארבײ. איצט האבן םיר שרײבער, װאס נאר אײן װינקל אין דער ליטעראטור איז זײ טײער, — דער װינקל, װו זײ אלײן געםינען זיך. זענען זײ געשטימס ,סאװיעסיש*, װעלען זײ אװעקמאכן אונטערן האנט די ײדישע4ליטעראטור אין פוילן, אין אמעריקע. פארקערס, זענען זײ אגסי־סאװיעטיש, עקזיםטירט פאר זײ שױן מער נישט די ײדישע ליטעראטור אין פ. ס. ס. ר. ערשס ד>ן נישס לאנג האבן מיר געהעדס פון אן אנגע• זעענעם ײדישן שריםטשטעלער, אז ,רוסלאנד איבער אלעם׳. א ספעציעלער זשורנאל — ,אין שפאן״ — האט געהאט אנ־ געהויבן ארויסצוגײן מיט דעם צװעק צו זינגען לויבגעזאנגען דער .פראלעטארישער׳ ליטעראסור און דערנידריקן די ײדי• שע שרײבער אין די .בורזשואזיע־לענדער׳. אין ראסן־פארבאנד גופא איז אויםגעװאקםן א דור שרײבער, װאס װײםט גאר אינגאנצן נישט פון קײן אנדער ליטעראטור, א חוץ דער .רע• װאלוציאנערער׳. אין דעם לאנד פון אנטי־נאציאנאליזם און אלװעלטלעכע האריזאנטן איז אײנגעװארצלט געװארן אזא מין לאקאלער פאטריאטיזם, אזא מין גײססיקער און קינסטלערישער פראװינציאליזם, װאם האלס די ײדישע שרײבער, אפילו די בעסטע, אפגעטײלט און אפגעריסן פון זײערע חברים אין אנ• דערע לענדער. זײ װײסן נישט און טארן נישס װיסן פון קײן שום אנדער ײדישן ליטערארישן שאפן, א חוץ זײער אײגענעם. זײ מעגן זיך אינסערעסירן מיט דעם נעכטן פון דער ײדישער ליםעראטור אין אנדערע לענדער, אבער נישט מיט איר הײנט. הײנט איז דא נאר דןןס, װאס איז שײך צו א ק ט א ב ע ר. הײנט זענען אלע שרײבער פון י ע נ ע ר ז ײ ט ג ר ע ג ע ץ שונאים, און מ׳אײלט זיך נישט איבערצובעסן זיך