Literarishe bleter · 1928-02-03 · 5 (3.2.1928) · p. [Seite]

אמ נומער: דוד בערגעל־־םאנם דערצײל־־ונג ״חובורת״ פרײז 60 גר•.־;־פרײםיה 3 פערנואר 1928 םינםטער יןןרגזונג ידביעו־אר־עזע יײ׳ירל איקוסםדירםע װאעשדיפמ פאר יליםעראטוד 1■ טעאמ?דאוןקונםם פארהלאג ^קקעעקין,וזארשע בײפמ װיגעלע פװ דער ײדישער פרעםע אין רוסל־^אנד (א בלעסל ערינערונגען) שאול גינזבורג / לענינגרןןד ״סרײנדי האט שוין געהאט א טיראזש פון 80 טויזנט עקז״ און בײ די דעמאלסיקע ײדישע באדינגונגען הןט עס באטײס ארום א מיליןןן ל ע ז ע ר — אזא אוידיטאריע, װןןס קײן אײן רוםיש־ײדיש ןןדער העברעיש בלאט האט װעגן דעם קײבמןןל נישט געקאנט אםילו חלומען. און דערבײ איז דער ״סרײנד׳ א בײט לאננ געװען די אײנציקע ײדישע נישם בלויז זשורנא• ליסטישע, נ$ר אויך ליטערארישע םריבונע אין רוסלאנד: אין ,פרײנד׳ הןבן זיך געדרוקם מענדעלעס ,װינסשםינגערל׳, ברצס ,סאלקםטימלעכע געשיכטן׳, אשם .שטעסל׳, אנסקיס .אשמדאי׳, דינעזאנס ״אלטערי, .םאליק און זײן הויז׳, .קריזיס׳ און א גאנבע רײ אנדערע שאפונגען, װןןם םארנעמען דעם אויבנןןן אין אונזער ליטעראסור. דער איבסיקער ײדישער זשורנאליסט קןןן זיך נישס םןןר■ שטעלן, װאסערע שװעריקײטן עם הןןס באדארפס אין דער ערשטער בײס פײקומען די רעדאקביע םונם .םרײנד׳, כןןסש אין איר זענען ארײן די בעםסע און געניטסטע בחות, װןןס אונזער #רעסע הןןט רעמןןלס סארמןןגט — י. לוריא, ש. רןזענ• סעלד און ח. ד.י הורװיץ. די שװעריקײטן זעגען דערהויבט גע• לעגן אין דער נײקײט סון דער אונטערנעםונג. די ײדישע םער• יןןדישע אױםגאבן, װןןם זענען ביז דעמןןלט דערשינען אין רוסלאנד (.קול םבשר׳, .םןןלקסבלאטי) ןןדער פאר די לעזער אין רוסלאנד;,ױד׳, .םןןלקסצײסונג*), זענען אלע געװען װןןכנבלעםעד, װו דאס הויםסגעװיכט איז, נאטירלעך, געלעגן אין דעוי ליטערארישער ןןפםײלונג, און דער ז ש ו ר נאליססישער עלעמענט הןןס געמוזט שפילן א װינציקע רןןלע. אמת, אין אמעריקע איז שױן דאן געװען א באדײטנדע ײדישע סעגלעכע פרעסע, ןןבער םחמת אירע ספעציסישע בא• זונדערהײטן און איר לאקאלע באםארבונג, הןןט זי נישט געקןןנם רינען אלם מוםסער סארן ,םרײנד׳. די אױםגאבע, װןןס איז םאר אים געלעגן, איז געװען םןןלקןןם נײ, און אויף צו דער• גרײכן זי איז געװען נןןר אײן װעג: ארןןפנעםען א בײשפיל פון די בעססע אלגעםײנע צײטונגען, סײ אין רוסלאנד, סײ אין אויםלאנד. װי זײ הןןס דער .פרײנד׳ געמוזט, א חוץ םיט גאנצע םינף און צװןןנציק יןןר צוריק... איך בלע• םער אדודך דעם ערשטן יןןרגאנג םון ,םרײנד׳ — 1903, - און נישט־װילנדיק באנעםט םיך א טרויער-געםיל: װיםיל זענען עס אװעק םון יענע, װןם הןןבן ױך םון די ערשטע װןןכן ןןן אין אים באטײליקט! נישםןן םענדעלע, פרוג, שלום־עליכם, פרץ, אנ—סקי. יהואש, םרישםאן, ספעקסןןר, דינעזןןן, מארים רןןזענ• םעלד, בערדיטשעװסקי, לעװינסקי, שטײנבערג, קאנטןןר, בעל• מחשבות און נןןך א סך אנדעי־ע, װעםענם לײםטונגען םלעגן שםענדיק באצירן דעם ,םרײנד׳. םון די אלטע, געל־געװןןרענע בלעםער טױכן אױף און ציען זיך צו םיר גאנצע כװאליעס ערינערונגען, און כןןסש די םאקטן און איבערלעבונגען הןןבן הינטער זיך שוין א םערטל יןןרהונדערס, שסײען זײ םאר מיר לעבעדיק און םריש, סונקס װי דןןם װןןלט געװען ערשט נעכסן... נישט םיר, דעם גרינדער סונם .םרײנל׳ און זײן רע• דאקסןןר אין םארלױף םון זײנע ערשסע יןןרן, געהער די אויפגאבע ןןפצושאצן זײן באדײסונג, די רןןלע װןןם ער הןןס אפגעשסילס אין דער אנסװיקלונג סון דער ײדישער פרעסע און ליטעראםור. איך םײן ןןבער, אז אלנםאלם װעס דער 24־סער ןןקטןןבער 1902, דער טןןג, װען מיר — מײן םרײנם ש. ראפןןסןןרט און איך — הןןנן באקומען די ערלויבניש אויף ארױםצוגעבן אין פעטערבורג די ערשטע טעגלעכע ײדישע צײסונג אין רוסלאנד, םארבלײבן א הים־ סןןרישע דאםע אין אונזער ליסעראטור. צענ• דליקער יןןרן כםדר פלעגט םען םארװארםן דןןס פיניססערױם םון אינערן םיט בקשות װעגן אזא ערלויבניש, און די אלע באםױנגען זענען םארבליבן אומזיסם— די רוסישע רעגירונג הןןס זיך סעםס געהאלסן ןןן דער מײנונג, אז קײן ײדישע צײםונגען םןןר םען נישט דערלןןזן. און ענדלעך איז עס אין סוף יןןר 1902 געלונגען דורכצוברעכן ןןס די שסײםע װאנס, אויסװירקן די ערלוינניש אױף אײדיש סןןגבלאס! די װירק• לעכקײם הןןט באלד קלןןר באװיזן, װי גרױס עם איז סאקע געװען די נױט אין אזא צײטונג: דער צװײסער יןןרגאנג סונם