Literarishe bleter · 1928-01-20 · 3 (20.1.1928) · p. Seite 51

51 ליםערורישע נלעםער 3 זא און אזוי םרןןגם מען זי א הילםלןןזע. אלץ די אײגענע איגע ריםענע חברה םארםאסקירטע עיען זיך םון םארנס און םו1 הינםן. א האלבע לויה איז דןןס געװיס. װי בײ די יאםאנעזער■ אזוי אויך בײ די כינעזער, גײט די טזןכטער אװעק אויף אײ• ביק םון טאטע־מאמעס הײם. דןןס, װןןם זי גיט אויף איר אײי גענעם נןןמען און נעמט איבער א םרעמדן נאמען, מײנט בײם כינעזער אויםהערן גו עקזיסטירן. עס האט זיך םאר מיר באקלןןגט א כינעזער: ,איך װײן און קלאג און סארגיס טרערן, װןןם איך האב נישס קײן זין. בװײ סעכטער האב איך און באלד, באלד װעלן די טעכטער אװעק פון מיר און מײן נןןמען װעט שטארבך. און דערבײ האט ער געװישט ־ די טרערן. עם איז דעגיבער קײן חידוש נישט, װאס די שטימונג אין גאם בעת א חתונה איז כמעט די אײגענע װי םון א לװיה. דער כלה גיט םען מימ אן עיל אין װעג ארײן. םון אים בײםט זי אפ א קלײנעם ביםן, אןן טראגם אין מויל דעם ביםן עפל ביז צום חתנם הײז. עפל סינמןןןליןירט פרידן. און אזוי טראגם זי מיט זיך פרידן, װי בײ אוגן, מיט א פארהאנגענעם פנים ביז נןןך דער גאנגער גערעמאניע. וןןיפן װעג גו איר חתן באגלײטן זי די שןןטנס פון עולםיהאמו/.. די כינעזער הוןבן נישט קײן בית-עולמס אויף אונזע• שטײגער. די רײכע הןןבן זײערע פריװאטע קברים. מאזעלעודס. דער פויער האט דעם בית-עולם בײ זיך אין םעלד. דער זןי ע־ מער קלאס באגראבט נישס דעם שװערן ארון אין דער ערד. ער לאזט אים שטײן אין םעלד איבערגעדעקט מיט שטרוי. װער עס םארמאגס, מויערט דעם ארון ארום מיט גיגל. אז מען סןןרט דורכן םעלד, גװישן די דערםער, איז דאס גאנגע םעלד א מין שיטערער בית-עולם. נןןר אםילו אין שטאט, אין שאנכײ גום בײשפיל. װו די שטןןט הזןט זיך זײער שנעל פא• נאנדערגעװאקםן, טרעפט מען נאך סן און דןןרטן א שװערן הילגערנעם ארון, װאם שטײט אויף א לײדיקן פלאץ אריבער־ געדעקס מיט שטרוי. דןןס זענען קברים פון!ןרעמעלײט. אויך זײ, די ןןרעמעלײס, גיבךמיס דעם בר־מינן באקװעמלעכקײטן אויף יענער װעלט. איך הןןב געזען אויף א םך םין אזוינע ארונס א טשײניק מיט א טעפעלע. דןןס האט מען גוגעגרײט םארן בר־מינן, אז טאםער םארװילס זיך אים א טעפעלע טײ. זןןל ער עם קענען האבן. אין אנדערע געגנטן גיט מען מיט די טויםע אויף יענער װעלס די כלים מים לעכער אין דעק. כדי זײ זןןלן נישס קענען אויסטרינקען דאס גאנגע װאסער. ם־קען חלילה אויםםעלן װאסער םאר די לעבעדיקע. אויב כען װעט דערלאזן. אז די טויטע זןןלן טרינקען װיסיל זײ װילן. נארט מען זײ אפ. א לאך אין דעק. ער שעפט און עס גיסט זיך אויס. און אז מען הערס דןן און דארמן פלוגלינג אן אויפרײס, פונקט װי בןןמבעס ןןדער שראפנעלן רןןלסן עקםפלאדירן, זאל מען זיך נישט שרעקן, כןןטש א בירגער־קריג קוםט איגט פאר אין לאנד, נןןר די שיסערײען אין שטןןט — איז א סלחמה מיט די שדים. אײדער מען טראגס ארויס דעם טויםן פון שטוב, ןןדער אײדער מען פירט ארוים די כלה םון שטוב, שיסס מען אויף װןןס די װעלט שטײט. םײערװערק, דאס איז א כינעזישע דערפינדונג. מען זשאלעװעט נישם קײן פולװער. א שײן ביסל פולװער האס כינע אויסגענוגט אויף איר מלחמה מיט די שדים. געבוירן װערן, חתונה הןןבן און שטארבן — דרײ גרויסע עטאפן, און בײ יעדן עטאפ באזונדער פירס דער כינעזער מלחמה םיט די שדים. ס*נכיי, כינז. ןקס. 1926. געשטיקטע און ברןןקאדענע םןןרהאנגער ארוםגעהןןנגען, נןןר דאס איז נישט דער עיקר. אין דערדןןזיקער שסוב סרןןגט מען בלױז דעם פןןרםרעט םון געשטןןרבענעם. א םארגרעסערם בילד, אן אלטער כינעזער מיט א שיטער בערדעלע און זעק־ לעך אונסער די אלםע אויגן קוקס אראפ פון פארטרעט. ער, הײסט עם, לןןזט זיך אזוי װויל גײן. א גאנגע װעלט מיט פאפירענע װעלטע;עך נעסט ער םיס זיך. סיר מאל אכס, גװײ און דרײסיק םרעגער טראגן אויף שטאנגען די געשניגסע שסוב םיטן פארטרעס. און אפגעשײדט מיט א נײעם םאםקע■ ראד קומט ןןן דער בעל־דבר אלײן. פיר און זעכגיק מענטשן, אכט מאל אכט, םראגן די געשניגטע שסוב מיטן ארון. די פארהאנגער די שװערע ארום מיס אויםנעשניגםע דראקאנען און אלערלײ פיפערנאסערם. רויט און גרין ביז גום סאר־ בלענדט װערן. גװײ הויפט־שטאנגען, שװערע, לאנגע, װי סע־ לעגראף־סלופעס, רויט געלאקירס, אויף זײ האלט זיך די שטוב םיטן ארון. און סון דעם גײען ארויס קירגערע שםאנגען, װאם שניידן זיך אײן םיט זײער רױטקײט אין די נאקעטע אקסלען פון די טרעגער. כאטש םיר און זעכגיק טרעגער, פונדעסםװעגן דריקס עס זײ צו דער ערד. אלע װײלע, םים אן אויסגעשרײ בײטן זײ די שטאנגען םון אקסל גו אקסל, אזוי שלעפט זיך םארבײ דער ק^שמאר. א םענטש איז גע־ שסארבן• די לעבעדיקע הןןבן דערשפירס דעם גרויםן םליכט גו אים און אזוי סיל כבוד טוט מען אים אן. די לעבעדיקע אבלים גײען נאך אין א גרופע, אנגעטון אין קלײדער פון רזןגעזשע און שטרוי ארומגעװיקלט ארום קאפ. ארום זײ םראגט מען װײסע םןןרהאנגער, דער גרייסער גײכן פון טרוי־ ער. די םןןרהאנגער פארשטעלן זײ םון דער װעלם. קאנםוגױס האט געהײםן טרויערן דרײ יןןר נןןך פאטער און מוטערם סויט. א תלםיד הןןט עס נישט געװןןלם לײדן און אים געסרעגט: — רבי, גי איז דען נישט גענוג אײן יןןר גו טרויערןז אויף דעם האט זיך קןןנפוגױס א בײזער געסון און געענטפערט: — גאנגע דרײ יןןר האט מען דיך אויף די הענט גע־ סראגן, ביז גו דרײ יןןר ביסטו דאך .געװען הילפלאז און די עלםערן הןןבן דיר ארויסגעהאלפן, מײנםטו םאר די דרײ יאר אפבוקומען םיט אײן יארױ עם דערגײלט זיך, אז קאנפוגױס האט זײער ליב גע־ האט זײן םוטער און נאך איר טוים האט ער געטרויערס גאנ• גע דרײ יןןר. און דאס איז איבערגעגאנגען גום כאראקסער םון סאלק. די ליבשאפט און איבערגעבנקײט גו די אײגענע און נאענטע הןןט בלינד געמאכט די באגױנג גו פרעמדע. און דןןס איז דער גרעסםער. נענאסיװער שטריך אין כאראק־ טער םון כינעזישן םאלק. עס איז מיר אויםגעקומען אין דעם אײגענעם טןןג נו זעען א פראנעםיע, װןןם איז זײער ענלעך געװען נו דער אויבנדערמאנסער לויה. נאר דאס איז געװען א חתונה. מען הןןט געטראגן די כלה נום חתן. זײער נרינג נו פארבײטן א חתונה אױף א לויה. די אײגענע נערעמאניעם. כםעט די אײגענע קןןלירן. נןןר ןןנשטןןט די גרויםע געשנינטע שטוב, װןןם םיר און זעכניק מענסשן באדארםן טרןןגן, סרןןגן דןן בלױז אכם אדער נװעלף פערזןןן א קלײן פארםאכט שסיבעלע, א זיץ־שםול אזא באהןןנגען מיט אלערלײ ברןןקאדן און שטי־ קערײען, רויט און גרין. דןןרט זיגס די כלה אנגעטון אין איר גאננער גארדעראבע, אין דעם קלײד פון פרײדיקן רוים און מלכותדיקן געל. א םארחתמעטע אין דעם םארמאכטן זיץ-שטול,