Literarishe bleter · 1928-01-13 · 2 (13.1.1928) · p. Seite 40

2 .זא לי סזרןורױן נלזסער 40 קריטיה* -ועצענזיעס. ביבליאגראפיע.-נראניה. ד ד װאס מען שוײבט װעגן בינעג װי א טױב אין גײט װי א םויב, װאס שםײכלט, װי * סןזרשול• דיקט ס סצן-יאריק ױננל און װאם הזןט גאך עײט און נעדולר שו זײן א לערערין אין א ײדישער* סזןלקס־שול—זןט אין דער דןןזי■ קער קאדיע לעבט, דאכט זיך, עסעם א ניצוץ םין דער םאמע רחל. װײל װען איך לײען אירע לידער דערםןןנס זיך םיר יענע פרשה חופש, װןןם הויבט זיך ןןן מיטן ,ואני׳—און איך.. און ם׳װילט זיך צװינגען פיסן אלטן ניגון סין חרר און אויסזאגן דאס נאנצע סשסל, װןןם יעקב אבינו זןןל הןןבן ארײנ• געלײגט אין דעם דןןזיקן ,ואגי״. א-ך גלויב, אז דאס אױ די װירקיננ סון דער סשסות, װןןס ליגט אויף םאלאדאװסקיס לידער. עס איז דןן *אין דער דאויקער דיכםערין אן אויסטערלישע שטילע ס־ומקײם און נלײכצײסיק דערשסיקט הײם בלוט, װןןס שעםט זיך אין שסארט דאך סון איר ארוים. ןןבער ןןן געשרײ און אן רעש. זי איז קלוג, קאדיע. אויף אירע ױנגע אקכלען האט זיך שוין אננעשפארט די שװערע לאםט סון רויקער חכפה. און װער פון אונזערע דיכטערינס איז אזוי ײדיש, אזוי אײנגעװןןרצלט- ײריש, װי זי? אז םען םראגס נישט מיט אין די סאלדן סון די קלײדער קײן ײדישן אסלעס און קײן ײדישן זײד, קען םען נישט זעגען: ״סןר נל1ת ןױעפע, װןס זמ?ן דינסס־םײדלעך נעיויז, ויססש די םיםער מרה 1ין םעסער סיבקזנלע יון קרונן —מינקלדיקן װײן, װעםען ס׳איז ן ■ילע קרונ 1*סערם, סרןגס די סישיר *רה אי■ םיס נײדזנ ה?נס, יון װאםאן ס׳אח בןשערס ן בעכערל * קלײנם, #ןלס די םיסאר ערהס סרער אין י*ם/ מען הןןט באדארפט דאם ביכל לידער ארויםגעבן מיס אן אלט ײדיש כתב אין גרויםן םארפאט, ליכטיקע אותױת, און לײע• נען דארף םען עס םים א ששילן, באהארצטן ניגון, אװי שםיל און באהארצט, װי ס׳איז די דאזיקע ײדישע טאכסער אלײן, אט דיזעלבע, װאס האט אזא נישט ײדישן נאפען— קאדיע םאלאדאװ• סקי—און איז דאך ײדיש, פין קאפ ביז סים. װײל נישט קײן סרוםע, קען נישט אזוי ליב האבן, װי קאדיע: ״און טרעפן דיך—װעס לאנג נאך זײן סאר פיר א סרײד״. ןןנער; ״דערנאך װעט םײן נעדאנק א פינסל טון, װי א סאוחלשט אויג (װאסעײ בילד:). און דראבנע װעט א םיבער טון םײן האיץ אין כ׳װעל זיך אימקערן צוריק און װעל אװעקנײן נאך דײנע אפנעקילסע טריס׳. םאר א װאגיקע װערטער. מען מוז זײ הערן. און אז מען הערט זײ—םח פיען שװײגן. װײל אויך קאדיע שװײגט מער װי זי רעדס. און דאס איז אײנע פון די גרעססע םעלות אירע. _ידהו׳שע פערל־^ע• £ארלאנ ב. קלעבקין, װארשע אויגוסט סטריבדבערג ווידוי פוזא באר ( ר א ם א ן) ידוש פון א אין ם. זילבורנ — פיײז 7.50 נילדן — אדרעס: ס2 1ז1עויפ81א ,3^513? ."^)1£־6¥0, חזװנויקז ניכס—ייוזר *ין ק*יי םןיןדןװסקי 6*רל*נ < קיעזקין, ווןויז װענן די נישטילאגנ דערש־נענע ״חשװנדיקע נעכט׳ האט מען שוין בײ אונז געשריבן. צװײ דיכסער האבן אננעגורט ד• ׳לענרן אין ם־ם אןאנאליםיש םעסער האבן זײצעגלידערט די דא• יקע סיף דורכגעקרענקסע םערזן. םאר א דיכטער סאםט אםילו נישט דאט אנאליטישע םעםער״ אבער א דיכטער םעג זיך אויף אלץ ערלייבן. אײנער האט נעפאכם א םך־הכל, אז קאדיע םאלאדאװסקי שרײבט נישס ערגערע און נישט בעםערע לידער, װי אלע *אונזערע םרויען־דיכםערינס. דעי צװײטער האט בםעט דאם זעלבע באשסע- סיקס און צוגענעבן פון זיך, אז די לידער זענען צארט, װײך, װײבלעך א. א. װ. נישש ריכטיק. נישט צארם א.:ן נישט װײך און נישט װי אלע םרו־ען־דיכסערינם, נאר קודם-כל — װי זי אלײן. ס׳הײסט— אײננש. בישערע, גרויע, אײגענע א״בערלעבונגען. סון קײנעםנישט געגוםע,, נאר ם*ן זיך ארויםגערים,, רויע ש;יקער צעװייסיקט הארץ — שטיל, דיסקרעם, קײן םרעמד, נישש סארשבײענײק אויער זאל נישט הערן, אין קײן פיעסד, שםאל אויג זאל נישס זעען. אין א קלײן גרוי ציםער, בײ א פארטונק־ט סלעםל נײס ארום אםענסשלעך הארץ א־ן זינגט. זינגס ערלעך, זיננט רירנד — און גײ אױ די שטים, און םעםט איז די שםים. איך קום נישט אפשאצן און ק.ים נישט זאגן םבינות. םבינות זא:ן הײסס — זיין אײםנערעכנס, זײן קאלט. און קען פען זײן או־םנערעכ.ט און קען םען אנאליזירן, װען עס שטײט םאר דיר אן אויסנעבלײכט פנים, םיט האלב-םידע, האלב-סארחלשסע קלוגע אויגן און דערצײלס םיס אן אײנגעהאלטענער, נעפרעסטער שטים װענן סיר סארעלטערטע טעכסער, װאס דער צענעלניק האם געהאס. און קען םען נישט םיםסילן, װען םען הערט װי פשיט, װי עכז־דיכשעריש עס װעדש דערצײלם: *י?ן זיך ■ שירה 6ירן 1יג? *װדר אין יןנבזןם. *ין די סעכש*״• נײ די #אגססער סיוין יינסדר סז?ר די נןםנעס א1יו• די ע״ננייגן יי קיקן נןך די רייםע טײםןניפע נןקנס ניץ לענםן״. װער סין אונזערע סרויען־דיכסערינס. און אסילו םין אונזע• רע מענער-דיכסער, האט געגעבן אזוי דיסקרעם אץ גלײכצײטיק אװי ס ל-בלוסיק דאס רערששיקטע רײםן זיך םין פארשפעםיקשע־ װײבלעכקײס? א.ץ װער האש געהאש די דרײסטקײט, איך װאלם געזאגט— די געלײטערםע א־נטעליגענץ-צו זאגן: .כ׳סיןנ ד״*•* זןקן אין היי־ד^ײד •■קירסי *יך, נןי ס׳יןנן םיר ״יץ ןן יי סי־יי םיט״״״ןר;, סין ן וױי. י*ז ייך הןכ מירא ןיקערן ױ ־״ הינםן פײן געײכס. יס הןכן מעניר ©סןרקד 6יס אזן עסייין יײנגעןנקירס יזינ ז״יס. אזן דןך גײין םיר *יע ג9ײך. ײעי• ■ םריס 6ין הינסן יין װיר ן סרי© וןרוי•.' ביז הײנט האם זיך מיר זעלסן ■עטרןוש• צו לײענען אזעל• כע נעלײםערםע שורות אין אינזער ד בבונג קאדיע םןןלןןדןןיוםקא—ןןש די ששילע ױנגע סו־וי, װןןס רעדט