Literarishe bleter · 1928-01-06 · 1 (6.1.1928) · p. Seite 16

ליסןרןרױן ו ל * ן ר 16 1 זא נדי בו קדיגן קלעפ און זיך אינזרגובעשן אױף 8 ומירייבגן■ רישן אופן: ,ביםט א בריה, םײן זון... לוןפיר םאכן שלום*״. דאם װאלט אםשר בײ ם. יאםע אויך נישס #אסירט, װען זײן נאװעלע װאלט נישט געװען ״קײן ,תםילה קברה־ פון א םענסשן, װעלכער אײלט זיך צו עעעס, װןם איז װיכטיקער םץ דער דןןדקער תםילה גוםא... א, 8. ייליוס סלןוזאוקי. דער $6סער §ין די ם#ר״ דזשוםאסע אין ול״$רימ. יןעמןנ. ■ידי*: 4 ס*י$ק• *רויםגענאר: ינחק ביאזסןנסק,, װ*רע*. םלאװאצקיס .פאטער פון די םורדזשוםעטע־ האט דאם םזל צו װערן דוין דאס עװײטע םאל ״םארײדישט*. נןןר א ם1ל םאר קײן דיכטער געדאכטי רי נײע איבערזעצונג םון ג. שאיאק שטײט נאך פיל נידעריקער אין םיל פרסים, װי די ערשטע איבערזעצונג פון י. טורקןןװ (זע ,לימ. בלעסער״ נ. 94.) ם׳װןןלט באמת גע• װען אן עבירה צו רעקאםענדירן עםעצן אן איבערזעצוננ סון א פאעטיש װערק אין פערזן, װאם איז דערםירט געװארן ביז צו א פאראדיע, פארםאנט א שרעקלעך־צעקאלעםשעטן״םערז (אז ןןך און װײ צו סלןןװאצקיס םײססער-פערז') און אן א שיעור גרײזן. אין דער איבערזעצונג פון פאעזיע איז די פ א ר ם אײנע םון די סאמע װיכטיקסטע עלעםענמן. איבערגעבן דאס װערק אין אן אנדער סןורם, װי די״ אין װעלכער דער דיכסער״האט עס געשאסן, הײסט: נישט נעסינען קײן װעג צום דיכסערס געםים. די םארם סון םערז, װאס איז בײ יעדן קינםםלער און בפרט בײ סלאװאצקין ארגאניש םארבינדן מיטן אינטויטיװן שסאף, שאםט א קורצערן און לײכםערן װעג צום לעזערס הארץ. סלאװאצקיס ריטם אינם אריגינאל םון דער פןןעפע, װאס װערם קלאר אין די שורות (איך פרוװ זײ איבערזעצן םיט סלא• װאצקיס סערז־בוי): א, עם איז קײנעם דער צער נישט באװוסס, װאם איז סארשלאםן הײנס סיף אין םײן ברוסס, — װערט איבערגעזעצט דורכן ערשטן איבערזעצער: א, אוםבאנרײםלעך װעט אײך םארקוםען דער װײטיק פײנער, װאס װאקסס אויס בײ פיר אין הארץ און פארװאנדלט געסילן אין שסײנערו און דורכן צװײםן איבערזעצער: א< פדעפד איז םײן שמערץ און קײנעם נישס באװוסס, אין װ ע ל כ ע האנט אין פײן הארץ זיך פארשליםטז םען דארף װארענען דעם לעזער בכלל, און דער עיקר דעם ײדישן שילער, נישט צו נעמען קײן אײנע םון די צװײ איבער• זעצוננען אין האנט ארײ1• א• מ• *ד,רן גןידכל*• ,װ*ר*י*ן- •*רי*נ ,םיר *לײן״, ק*מנ*, ז192. א װונדערלעכע ערשײנוננ מיט די ליטװישע יונגע דיכםער. זײ זענען אזוי םאראײנזאםט, אזוי ,פיר אלײניק* און אסעםען דאך פיט אזא געזונםער קרעםטיקער סרײד, אז איבערלײענען א ביכל׳לידער איז אן אפתער פארגעניגן. אין דעם דאזיקן ביכל זענען דא א צװײ צענדליק לידער. אבער װעלכעם זײטל םען זאל נישם אױסטישן, םוט א סינקל א ליד קורץ, סײן, עםיגרא• פען-םעםיק, און קלוג. *ין סיל ם?ן װ*ס רעדן אין רעדן — ײין װעלן העלע די רײד, װייל *#רם װ*ס ר$ס ליכס זײן *ין אײדל *ין $נ6ילן ס'א1יג װסס פים ורײד. א. גאלדבלאט א־ז נישט אזוי אפטיםיםטיש, האםערדיק, װי א צװײטער דיכטער סון ליםע, װאס האט דעבױםירס םיט א ביכל םערזן םיט א פאר חדשים םריער. ס קוםט אוים עפעס םארדעכטיק, װען א דיכםער איז כסדר םרײלעך, עס קוםס אױס, װי ער װאלם געפיקעװעט סים ליםעראטוד,—איבעדהויפט פאעזיע,—םון אזעלכע, װאס זענען .אויסלענדער*, ם ר ע ם ד ע אין דעם קינדער־לאנד און זײ קענען נישט דאס דארטיקע לשון. גערעכט איז ל. לעהרער (אין זײן ארײנפיר צו ז. װײנפערס בוך קינדעסלידער), װעלכע זעס אין אס דעם שאקט די שולד, װאס א םײל קינדער האם א װידערװילן*צו לידער. אבער די צונויםשםעלער םון די לערגביכער האבן, װי ל. לעהרער װײזט־אן, אין זינען צו געבן כוםטערן םון ,אנערקענטע סאלענטן*, אנשטאט צו געבן די קינדער דאס, װאס קאן זײ ײיח אײגן, װאם איז סאר זײ פאםיק. ז. װײנפערם נרויםע םעלה איז אין דעם, װאס ער איז אין דער קינדער-װעלט א ב י ר ג ע ר, אן אײננעבירגערטער צען יאר א לערער אין םארשײדענע ײדישע שולן, האפ ער טאג-אײן״ טאג- אױם גענוםעןאון געלערנטפוןדי קינדער, װאם די צו געבן, װאם צו ל ע ר נ ע ן. ,אזוי װי די םערסטע לידעה װאס גײען ארײן אין אט דעמ בוך, — שרײבט דער פחבר אין זײן װידפונג צו די קינדער, — זענען נעקוםען צום לעבן א דאנק די דערםארינגען, װאס איך האב געקריגן צװישן אײך, האלט איך םאר פײן חוב אײך צו געבן דאס בוך א מתנה*. און װײנפער קאן די קינדער — ער װײם װאס און״ װי אזוי צו רעדן םיס זײ. אין אזעלכע לידער װי .האדעלע׳ .לײזער* ,מינעלע די דינע*, .בערל״, .שפילקע םיט דער פילקע״ און אנדערע זעט זיך זײן באקאנטשאםט םיט די םארשײדענע קינדער־טיפן און זײן ליבע צו זײ. בכלל סילן םיר אין ,גילדענעם חאן׳, אז אלץ װאס איז דא אין זײ, װעט װערן אײגן די קינדער סון די ײדישע שולן און און דער םחבר פעג רעכט זאגן צו די קלײנע קינדערלעך: קענס איר יא צי קענט איר ניס, זינגם םיט םיר דאס לידל םיס: — סרײלאלאי! םים א נראם, צי אן א גראם, זינגט נאר, זינגט גאר םיט א םעם, טרײלײלײו זײ װעלן םיסזיננען, װײל זײ געםינען דארט זיך אלײן—עם איז זײער לשון, זײער נשמה. און זײ װעלן גערן אויםנעםען אםילו יענע אײנציקע לידער, װאס אינז, דערװאקסענע, זעען זײ אויס בלאס• " א• אלמי סרדכי י*■*. ןן ן זיי©. נןת־עלן. 6*י9*ג ״*יר *לײן״ קןװנ*, 1927 62 ז. אין .אן א זײט־ זענען גישט קײן נאװעלן, נאר קורצע סקיצן פון רעאלן לעבן. די רעאליטעט, װאס ם. יאםע זעט און שילדערט, איז אפת, אביסל א םארבארגענע, אביםל א זעלסענע און ,אן א זײט״־לינגדיקע... א פאר' םעםעס לשם אילוסטראציע: א בחור, װאס האט ערםאלג און װיל נישט חתונה האבן, כאטש ער דערםילס זיך אין דעם פעריאד פון אלם־בחורשאפס; קלײנע, םארבארגענע, קױם באמערקבארע קאנםליקטן צװישן א בחור םיט א םײדל נישס-קײן־צנועה בײ צװײ בחורים־פאלערם אין א ציפער; צװײ שװעסטער, װאס אײנע האט יא ערפאלג און זי איז לוססיק און די צװײטעהאט נישס קײן ערםאלג און זי איז סרויעריק...דער םחבר האט א נײגונג בו רעזאנירן;* ער זאגט ארויס אזוי םיל גע• דאנקען װעגן זײנע סארשוינען, אז זײ,' די סארשוינען, װערן שרעקלעך איבערראשט און בלײבן שםײן אן באװעגונג, אן א װארט און אסילו אן א געדאנק אין קאפ. דאס זענען געפישן םון פסיכאלאגישע נאװעלן, רעאליסטישע באשרײבונגען און היכא■ רעסקעס, — א געמיש, װו אלע אט די דרײ שותפיפ קענען בשום־ אוםן נישט ארויס פיט זײער קרן. פםיכאלאגיש זענען די םקיצן נישס אנטװיקלם, זײ הויבן זיך עפעס שטענדיק אן םארטיקערהײט, םיט א דרךיארץ, םים א באקאנטן נוסח - און לאזן זיך פלוצ■ לונג אוים אין א םיטן. קײן אבםערװאציע םארפאגס נישם דער פחבר. ער זעט מענטשלעכע באװעגונגען, ער זעט אבער נישט קײנםאל זײערע שםריכן, דעם אויסדרוק םון זײער פנים. יא, און דער הוםאר קופט אויך נישט או־וים איבעריק םרײלעך... ם׳איז אוםנאטירלעך צו הײםן א סאטע־ אין דער קעגנװארם פון דער םופער זיך שלאגן איבער עפעס א שיקסע פיט זײן אײגענעס זון,