Literarishe bleter · 1927-12-23 · 51 (23.12.1927) · p. Seite 1016

51 .*א ליםיראריפע בלעפיר 1016 ש ט ײ ן אלס שלום שדק, אין 1 ן ב ױ ן כץ *לס אברהפעלע םלםד. װארום זײ זענען אלע גוט, אלע סירן זײ דורך די ראלן םיס פארנעם און םיס זיכערקײם. א גרויםע גאלעריע, אן אוער סץ פענטשן און אן אתר פון הומאר. םאראן אין דער אויםסירונג זאכן, װאס קענען םארבעםערס װערן. די סבענע אויסן בית־עולם, װען מען גראבט דעם אוער, װערם אביכל סארװאנדלס אין א פארס. דער געזאנג״ארײנסיר אין אנהויב און דןןם זינגען בײם סאםע שלום איז נישס גאר נײ• ייק. אבער דאס זענען קלײגיקײסן אין סארגלײך םיסן גאנבן. אינגאנצן איז עס א ברײםע, עכט שלום-עליכםישע קאכע• דיע. געזונטער הופאר און געזונס לאכן. אן אױםגעבײמט שםיק, אויםנעבײכנס דורכגעסירס. האט איר שוין אבאנירס די ״ליטערארישע בלעטער״ אוייו* יאר 1928 מיט דער גרויםער ביכער־פרעמיע?ונוט האמסונס נעססע װער?ו? אײב נישט - טוט עס גליידי פארװאס זאלס איר דערנאך האבן טענות. אז איר באקומס נישט פינקסלעך די *ליםערארישע בלעסער׳ פארלאג ב. קלעבקין. װארשע געהליבענע װערק ״ן בװל גלאזמאן I באנד. אינם ראד (דערבײלונגען) 6.50 II באנד. אויף אן אינזל ראמוז; — 8,50 III באנר. אויף די פעלדער פון דזשארדזשיװא (דערצײלונגען) 8.50 >דרןם ס 2 ,¥3\אז#זס^י ,*ז6ו1סע8י װארשע פארלאג ב. קלעבקין, בוך־ י. אפאטאשוס א נײ י ר י י? י נ ט ש; ס-ייז 6 נילדן און *וד. דעדביליננןן אדרעפ: ^2 ,3^828*31^ פא־ליג ב. קלעבקין, װארשע ד נ י א 5 ט ש א ר נ י משפחה־כראניק ע־סזן־ סיל — קינדער״י>דן 1901-1888 (םים בילדער) . טר ױו 2 גילדן אדרעס: ג2 ,3׳י\פז#ז3^\ ,"זםנןפעס. אביע, אוינן־װינקעניש, געלעכסערל — אלץ איז אזוי, װי עם דארף זײן אײנער סון דער רײכער, סיל-קאלירסער כחנה םענטשן, װאם שלום׳עליכם איז זײער סאסע. און קוקס זיך בו בו מאריס שװאוץ. ער שפילס לױ םאז• גאװאיער, דעם חשוב םון שטאט. גאר א פײנעם און גאר אן אוםגעװײנלעכן גרים האס זיךישװארץ סארשאםט סאר דער פאר• שטעלונג. א העל׳נעלער ײד םיט א לאנגער בארד. שװארץ אר• בעט םעשים םיס זײן בארד. אט גים ער זי א נעם פיט דזר רעכסער האנט און א קירעװע לינקס, און אס םיס דער לינקער חאנס און א קירעװע רעכסס. איז דא באפתי עפעם םיםבאלישעס אין די בארד-םאנעװרעם. װארזם לוי פאזגאװאיער װײםי נישם, װאם ער זאל םוו, ער װיל זײער די רענדלעך, װאס איז שײךו אבער ער האט א בת׳יחידה, און אין דעם פלאנסעריםיטן .אובר״ האם זיך אזױ געםאכס, אז די שסאס ס א ד ע ר ם, ער זאל זײן סאכסער אפגעבן סאר א װײב אידעל סארבען. ד?ם חלפןי איז אים, לוין, נאנץ ביםער. דרײט ער םיטידער בארד, װארםם זיך אין קלעם און שרײם אלץ: .ס׳איז םון אויבן, אויבן*. א זײער טשעקאװן טיפ שאסט שװארץ. עם איז םאקע לוי פאזגאװאיער, אבער ער איז גלײכבײטיק נאך עפעס א ײד, אן אנדערער, אסשר א קאלעקטיװער — אלע שלוים־עליכם ײדן אינאײנעם. װארום חוץ דעם רעאלן פארשוין זעט םען אין אט דער געלער געשסאלס עפעס אלנעפײנם, עפעס סיםבאלישס. א באכת אינטערעסאנםע אויםפאםונג און כאראקסעריזאביע. אםתילען שפילם בערםא גערסםאן, א פארהעלםניסמעםיק קלײנע ראל האם זי. אבער עם איז פאר איר גענונ. װארים װען זי איז אױף דער בינע. װערם זי סײ װי דער בענטר.' זי האט װײניק בו רעדן. און דער אײנדרוק איז, אז זי שפילט א סך. און אז איך װעל נאך בונעבן, אז זי דארף שפילן א רײבנד זעכבנ• יאריק םײדל און ז י א י ז ע ם אױף דער בינע, איז שוין נישס קלאר, אז אױך דאס םאל איז זי די םײנע, באגאבסע שוי• שפילעריןז און רארף איך א סך רעדן בו לאזן װיםן, אז בינה אברא. םאװיםש איז װידער געװען א ליבע, * .טאלאנכסולע״ ײדישע םאםע און א ליב, געדולדיק ײדיש װײב, װאס םוז זיך אויםשסײן די פשונעתן סון איר םאן לויז פרץהירשבײן האם אפאל געזאגט, אז א ײדישע םאפע איז גרוים גענונ אנבופילן םיט זיך די בינע. ער האט זיכער געםײנס הויפםזעכלעך בינה אבראםאװיםש, און םיר בלײבט גישט םער, װי װידער בו באשטעטיקן םײן םולע התפעלות. און חנה אפעל אלם .עלקע*, אײנע סון יענע עלקעס, װאס נאר שלום־עליכם האט זײ געקאנס טרעסן און שילדערן — קאן דיען זײן א בװײפל בײ עםעבן, אז זי איז װידער געװען גלענ• בנדז באלד, װי זי באװײזט זיך, זענט איר שוין זיכער, אז זי אױ אײגנטלעך די אויגינעלע עלקע, און אז די ראל האט שלום• עליכם בסירוש 'געשריבן נאר פאר איר. און אז זי זאגס .בײ אײך איז עס אן אובר, אבער בײ םיר איז עס א ירושה־, זענט איר גלײך ורײס איר אפבוגעבן אלע 13 פעםלעך מיט אלע גאל• דענע רענדלעך. װארום װי קאן םען נישס גלויבן חנה אפעל < און נאך א חנה צײכנס דך גאר, גאר אוים אץ דעם שלום• עליכםישן פארשױנען-אובר. איך םײן חנה םײטעלבוים אלם קעכין. זי שפילט םיט א סארנעם און מיט א ברען. א קעכין פון קעכינ• לאנד, און העלפט א סך םרײלעך בו םאכן אויף דער בינע. און נאך האב איך נישם אויםגערעכנס דעם גאנבן בעטל• עס זענען נאך אלץ געבליבן א היפשע באל פארשוינען, װאם בוליב זײ ״מוזט איר גײן אין קינםס-טעאטער א ב ם א ל ו ט נישט װײניקער, װי בוליב די שוין־אױסנערעכנטע, איך פײן װאלף גאלדסאדענען, װאס האט אונז א־וי דערפרײט אין ,גערט- נערם הונס*, און װאם דערפרײט אונז דא נישט װײניקער אלס האלאװעשקע דער גאראדאװאי־םשוםד. װידער א דערגרײכונג בײ אס דעם באנאבטן שוישפילער. אבער גײט אלײן אים זען און הערן, װי ער זאנט .דיעלא קאפערטשעסקאיע/ .דיעלא אפאס• נאיע״. אץ איך םײןםשה שמראסבערנן אלס גבאי סון דער קבבישער שול, און ל א ז א ר פ ר י ד אלס דער ,אפעריקא• ניעץ*, װאס איז אראפנעקיםען פון אםעריקע קײן װאלין, און יעקב זילבערקאםטן אלס ניסי, נבאי סון דער קאלטער שול, אץ רבקה ל עש אלס זײן װײב, אץיעקב גאלד