Literarishe bleter · 1927-12-16 · 50 (16.12.1927) · p. Seite 993

933 ליוזוןדיין נללויזר 50 זא דןדעד, נלשנו ציללב ז״ע־ע איבןדבינוננן•, נ*ר *יליב ייזין £דזװ *ו םידן זיןר הןזן-ארבעם שו; נישם נייר *יום דןר שוי, נ*ר אי1 שיל נים*, #־ונטן־צירייםן ב״ דל קינדןר דעם *ױםארוםןם פין דל לןרער, םין דע־ שול־ארנאניזיציע, *־ױכדיםן א האס צו אינזןר אלעםןנם שול.אדבןם און צו דןר שול נישא. אין הםבם םיטן באשלום *ין אינזער לןצטן שיל-ביזאםענשא־, װןיכן ניט דאש דן5ש דל שיל. טא־לאים ננען *י ק־יןםם-אנלרן די 6אי זי םארנעלינםע לעדןר. האט דל װאדשןװער אשםילוננ 6ון דער י. ש א. ביליב די דןדפאנםן םעט ם נישט אננןנופןז בום ניעם לעיניאר אינלקן לןרן־ ם־ר קוק ארף דער א־בןם 6ין דל יערער א?ן אונזע־ שול, װל אױף רןר אדבעש 8ון דן־ביןר. דל ין־ן־ םון אינזן־ שול זענןן געטרין םיםא־בן.ער אין ם־טחב־ים אינם אױ6בױ און שוץ םון אינזןר שול. די א:ע־, װאם נ״ן *י אונזע־ שוי ם־ט א שם־ן אין בוזים - די קא-ןן נלשש פארלאננען, םיר זאלן נישט שלבן אונזןר שול ם#ר אט דעם שםין. אױם6לר־ביורא 6ון דן־ ידלשער שול־אדגאנלזאצ־ע 8 דןזנןםבן־ 1927. 6ין דןר רןדאקביןז דל אױם-זיד-בױרא קװאריש־בידט דא דל בייז אין װןנדוננןז 6ון דל לןיןד בו דןר י. ש. א װן*2ן זןנען גןר־יקט נןװןן אין די.ל־ם ביןםעד׳, ,אלם ט־אוםן אנשאלן או ף דל שילן און י. ש. א.־ אין אטתן א־ז עם װיט נישש א־ױ. בין־שש *ילז נעדרוקש נעװןן (אלן די .דיט. בל.* נים. 39> אן א6ן:ע־, זיןד זאעלעכע־ ב־לװ 6ין 10 אננןזעענע ־א־שע• װןר לןדן־, 6ון װןדבע א 14-13 ששיען דל נא:בן ביש אין אױך אלבט בי דער ארבעם אין דל י. ש. א.׳שולן. *װלשן דל אינטןרנןשריבןנן זןנןן אויך דא אלנ־קע אונזןרן בישארבןטן־. אלן דעם ברלז זענןן געװן 8א־זור8ן קענן דער עננ הא־צ־קער שא־םיא שק־ט, װאם זןרט אננעזענדןט פלט דן־ נאנזןר הארבקים אין דל 6א.־שלדןנע שול• אשם־לונגןן לגבי לערער שון אנדערע ריבטוננןן (און נלשט נאד לובי א:דןדש.דענקןנד קן|> דל י. ש. א האש אױף דעם אשןנעם ברלװ נישט נןןנטשןרם און דערםלט אונשןרנןשבריכט אז די שארװי.־■! זע:ען נלשם איננא:בן איםנןרןכשע. םלט איר שזיגן זענען ארוםנןרי•;׳ נןװא־ן דל ■־אטןםשן אל-ך שון ש. באםםאטםקל (אלן .אונזעד האםע־־) > ון שין דל 21 ב־אליםטאקןר לע־ רער (אלן דל .ליט. בלןםעד־) און זי קאן םןן דאך אװדאי נישם ח־שד י״ן, אז זלי נילען *ו בי דןר ידלשער שול ,םלם א שטין אלן בוזים׳ חשובער שרײנד רעדאקסןןר: צוליב דער גאטיץ אין לעצסן נוטער ,ליט. בלעטער/ אז איך בין אװעק פון קרןקעװער ײדישן טעאםער, בעס איך 8$• דרוקן םאלגנדיקע שירות: בויען א טעאטער, אלם אײנע םון די װענט אין בנין סון מאדערנעם ײדישן קולסוסלעבן, איז בענלעך נאר ביים תנאי פון פולן צוזאמענקלאנג צװישן דער אנשירנדיקער אינטע■ ליגענץ םון אײן זײט און דעם עסטעטישיםארםגעשריטענעם ארטיםט פון דער צװײטער. איך האב שוין מיט יא־ן צוריק אויף די שפאלםן םון די ,נלעטער־ אונטערגעשםראכן, אז — די םירער םון אונזערע טעאטערן האבן נישט קײן אידעא• ליזם, און אונזער אידעאליום האט נישט קײן םירער. װער עס טרעט צו צו א ײדישער טעאטעסארבעט מיסן םאקםיםאלן ,ברען׳ און פיט אםװה אין בעםערע דערנרײ• כונגען, יענער ם ו ז גאנץ שנעל — ,אװעקגײן*! און איך בין (דעם יאר צום דריטן מעלי) אװעק סון . דער ארבעט—םיט אםונד״ פיםן ברען, מיט דער האפענזננ צ• זאנן עסעם א סריש װארט. אבעראין די ,ספעקטאקלען׳ סון ײדישן סעאטער אין;ראקע באסײליק איך פיך $1ך. צי װאקסט ,די װאנש״ז—א סראגע. די צ י ג ל שלעסט מען, דעם שװײס םארניסט םען, די םרעדן שלינגס פען — איך בין דערװײל סון קראקעװער ײדישן סעאטער נ י ש מ איועק... מיס טיםססן דרךיארץ קראקע- 3 דעצערנער 1927• א. מןורעװםקי בריװ אין רעדאהציע בעםטער קאלעגע רעדאקסןר נ אין ״ליסערארישע בלעסערי נום. 48 האב איך געלעזן װעגן א ײד הי שװארץ פון זגערזש איבער נןןמבערגם לערערשאפט נײ אים. איך װײם נישט װירקלעך, צו װאס און צו װען מען דרוקס אין א ליסערארישער צײסונג אזעלכע ,זכרונות׳ ם־שטײנס■ געזאגט, װאס האבן קײן אנדערן צװעק נישם—נןןר מבזה צו זײן דעם כבוד פון אײנעם פון אונזערע באדײטנסטע שריפט• שטעלער, װןןס איז נאר װאס געשסארבן — און צו רעקלא־ מירן א ײדן, װאס ער האס זײנע צװײ זין געגעבן א משכילישע דערצױנג. דורך דער גאנצער צײט, װאם איך בין געװען צו• זאםען םים נאסבערגן, געדענק איך נישט אײנמאל, ער זאל מיר האבן דערםאנט װעגן זײן לערערשאפס בײ דעם ײד שװארץ סון זגערזש. איך װאלס דורך דעם געװען געבעטן די אלע, װאס ה$בן אין זינען צו שרײבן ,זכרונות* װעגן מיר, אז זײ זאלן עס סון נאך בײ מײן לעבן — װעל איך האבן א מעגלעכקײט זײ אפצולײקענען, נישם װען מײן מויל װעט שוין זײן פארמאכס און שוין נישט קענען אפענטםערן, אזוי װי יעצט נאמבערגם מויל. נאר נישקשה, נאמבערג הןןט איבער־ נעלוןזט גענוג פרײנד, װאס װעלן שטײן אויף דער װאך און פארשטאפן יי מײלער פון די, װעלכע װעלן זיך מים אים יעצס אפרעכענען. מיט נביד שלוס 8^8 *ז דןד רןד. .ליטעראהישן בלןטןר׳ חשיבן רעדאקצין! דא. אלן איע־ א־נאן זןנען ד רסו-ען בריװ און ארטלק״ען נןװענדןם קןנן דעס װדזש-װעלטדעכן שול-װןזן אזן זײן ןןדנ*ניז**יע. םלר זענען נןװען סארװזנדןרט, װאש די רעדאקביע ,ליםעדארישע בלעםער׳, נעבנדוק אן א־ט ■אר ךי ט אוםע $נ6אלן אױף אינזןדע שולן און דער יש׳א, האם נישט נןהאלםן םא־ נויםוק *י װןנדן ױך 6אר ז;ער 8■• דריקן *י או:ז פבח אױשקלעדוננען• םור האבן נושם נעסונען •אד םענלעך בוז או*ט *י ענש6ערן אויף דו אנשאלן װ״ל םוד האבן — *ילוב שא־שםןנדלןכע םעםים - נושט נןװאלש סאדװוקלען או:ז;ד שול־װןזן אין א שאלןשוק שי:ם דאזיקן םין. ד;ד 6אקט אבןר, װאם די םחבדים סין דו .ברוװ• נוגן או ם אונזןד שװ״נן און דעם ניטן נלויבן שין די לעזע־, ברי *י םאכ1 ניע אנשאלן, האם אונז באװױגן *ו נעבן שאלננדע אױשקיעריננז ןם אוז דא א נןװוסן־ צד און דעד ײדושע־ אדבןשערינןזעל. שאשט, װןלכע באקעםשש אונזןר שיל די נאנ*ע *יט םוט אלעםיטדען. •ק זןלבן *ד װעים אױך אי*ט נעסו־ט א הע*ע קענן אינזןר שול. סארשודענן חיםאװוםשןם (אין .שדײהים׳) אין איזוקאװוםשעם (אלן .לושןדא־ושע בלעםןר׳) ש־יבן װןנן דןם ,סלדלוננ םיבאלעװלטש• 'רבבל-שאם-ק^זשדאן׳ אינםןרן קןשל ,דער ,בינד• אין ■וןלי־אױן און דלנסם שין ■ילםודםקין״־״אז עם נןפם ארום א שרןק *יאוקיקן דעם אושעש אזן שחד. װאש קיקש א־ו-ם 6ין יןינם אױנן. א קלינוקײם, װאם ■אש-קאזשדאן קענען א,ײ6שון. זי קאנען דאך יעדן, זי װיםן דאך יעח׳ ■אד זי האט םען דאך זיך נלשט סארבאהיזלם;' - א ן רי6ן דל אםערי- קאנןר ידלשן ארבעםערשאשט. װןלכע שםו*ם בלז אי*ם אונזערע שולן אז זי זאל רןאנלרן.אױף די באדבאדושן םעסים׳ א. אז. װ (אין .שדיה״ם*) אין שארלאננען סון דער נעזעלשאשם אין שױלן איםאים־ױ *ו דןד שול-א־נסנוזא*ין (און.לושערא־ושן בלעםןר׳). דאס אוז א העגן םל: נאנץ בולםן, קלא־ע *ולן, אין װוםנדוק דל אונטעיעםן 6ין דו שולן און זװןנדלק 6אר זי שאדאנםװא־םלעך. האבן םיר זוך בוז אי*ש אשנןהים אין װעלן זוך וײםןר אםהלשן 6ין לאזן זלך אדינשלעשן און דעם דאזיקן זיםש. װאם איז נונע דןם ןנין פין .באז״טיקן לערער׳• דןדקלערן םלר: ןס זןנען קינםאל נושש אין אױך דאםםאל נושש באזיםוקש נעװא־? לן־ןר שאר זיעדן די אדןר יןנן אי*ןר*״נוננןן ערב הינשוקן לער;יא ־ זןנעז דורך דןר װאישעװעד אשםיליננ באזיטיקם נןװא־ן דרײ