Literarishe bleter · 1927-12-16 · 50 (16.12.1927) · p. Seite 990

50 זא ליםערארישע נל*ם?ר 990 אין אטעליע ביים מאלעך פעליקס פרידמאן פאלםט אן בין איך מער גענײגט צו אינסעלעקסואליזם. איך ר.אב מיך בום װיפלסםן מאל איבערצײגם, אז אלץ, װןןם הןט געקענס געשאפן װערן לײטן אלטן, אימברעסיאניססישן סיסםעם, איז שוין געשאפן גע־ װארן. סיהאט מער קײן זין נישט דאס אלץ װידער איבערצוחזרן צוגעבנדיק מינדערװער• טיקע װאריאציעס. פי־ קאסא איז נישט בלױז א מאלער םון צװאנ־ ציקסטן יארהונדערס, נאר א מײסטער לדורות. א שאד בלױז, װאס מיפארשטײט אים אזוי װײניק און די קונסט־ הענדלער פראפאנירן זײנע געניאלע שאפונ• גען• בנוגע מײן אײ• * * * גענער ארבעטז אין םײן ארבעט נעם איך _ ן •*רשרעס #ין י;י. י. שטענדיק א רעאלים־ " טישן יסוד, און אױף אים באמי איך^מיך[_1ו שאפן*אײגענע פןזרמען. אין מײן מאלערײ דאמינירט פאקסיש די פארב און פארם. בנוגע דעם פארטרעט האלט איך, אז אגשטאט אונטער־ גושטרײכן מיט לאקאלע מיסלען די •זױסערלעכע סארם אדער י• *ןרםרשם 6ין ר. ם. ליכט, דארף מען גלײ־ כער אויסצוגעםינען דעםאינערלעכן תמצית, און זיך באפרײען פון די אױםערלעכע פאר־ מען פון אביעקס. — װי לעבט זיך איצט דעם קינסטלער אין פאריזז — שװער דערויף צו ענפסערן. אין פא ריז איז פאראן א רי־ זיקע ארמעע קינססלער. בערך זיבעציק טויזנט. פארשטײס זיך, אז סיפעלט נישט צװישן זײ קײן שארלאטאנען. .איזמען-־ פאבריקאנטן. נאכמאכערס, װעלכע קונםט גײט זײ זײער װײניק אן. בײ די פראנצויזן שפילן איצט א גרויםע ראלע פ קאסא,מאטים, װלאמינג, אוטרילא, דערען א. א. דאס זענען מאדערניםטן. פאראן אויך אײנגעשפארטע רעאקציאנערן, װעלכע װילן עד־הױם נישט אנערקענען די נײע קונסט. דער גרעםטער פון זײ איז סריעז. ןבער דער יאיינ־ פלום פון די לעצטע איז זײער א שװאכער אױסער דער אקא• דער באקאנסער ײדישער מאלער םעליקס פרידמאן איז נישט לאנג צוריקגעקומען קײן װארשע פון פאריז. װו ער איז אפגעװעזן צװײ יאר. פרידמאן איז באקאגט דעם היגן קונסט־ ליבהאבער פון זײנע אױסשטעלונגען. פריער אין דער פוילי• שער ״זאכענטע* און דערנאך אין דער ״ײדישער געזעלשאפט צו פארשפרײטן קונסט*. אממײנםטן האט פרידמאן געארבעט אױפן געביט פון פארטרעטן, ער האט אויך געמאכט א םך צײכנונגען פון ארטיםטן און שריפטשטעלער, װעלכע האבן זיך געדרוקט אין די .ליטערארישע בלעטער*. ער האט אויך גע־ האס אויםגעשטעלט מיט ערםאלג זײנע בילדער אין אמעריקע. אן ארבעטזאמער און א םלינקער, איז פרידמאן צוריקגעקומען פון פאריז נישט בלויז מיט א נײעם ״שניט״, נאר אויך מיט א םך ממשותדיקע ארבעטן, םון װעלכע ער גרײט זיך איצס צו מאכן אן אויםשטעלונג. — לכהחילה א געטרײער רעאליסט■ נאסוראליסט, װאס זוכס בלויז דעם לאקאלן טאן און װיל ארויסצוברענגען יעדן פרט,— איז ער צוריק■ געקומען פון ״קינסט־ לער יריד* מיט נײע קונסס־אידעען. ה־ פריד־ מאן דערצײלט װעגן זײן איבערגאנג פון אקאדעמישער מןןלערײ צו זעלבסטשסענריקן, עקספערימענטאלן שאפן מים שטזןלץ און פרײד. איך האלט, אז ערשט אין פאריז האב איך אנגעהויבן רעכט צו באגרײפן, װי אזוי מידארף קוקן אויף קונסט. איך האב דארטן אנגעהויבן צו סארשסײן, אז די גרעסטע זינד פון קינסטלער איז, װען זײנע זאכן זענען אין דער סארם ענלעך אײנס צום אנדערן און זענען ממילא װי עקזעמפלארן פון אײן ארי־ גינאל. הײנט שטרעב איך דערצו, אז יעדעס בילד זאל זײן אן אפגעשלאסענע װעלט פאר זיך, און דאם האב איך נאר צו פארדאנקען די בילדער פון די גרויסע מאדערנע םײםטער. װעלכע איך האב געזען און פין װעלכע איך האב געלערנט. שוין די װערק פון די געניאלע איםפרעסיאניסטן םעזאן, װאן־ גאג און גאגען האבן מיר געגעבן א שטארקן שטוים פארויס זיך צו פארסראכטן װעגן מײנע נײע שאפונגען און זײ צו קאנטראלירן. דעם שסארקסטן אײנדרוק האבן געמאכט אויף מיר די װערק פון מאטיס און פיקאסא. װעלכע איך האב געזען אין פאריז. די רןןזיקע צװײ האבן דאס דאזיקע בשותפותדיקע, װאס בײדע צעברעכן זײ די פארם פון די איםפרעסיאניסטן און באםיען זיך ארײנצ־ציען נײקײטן אין די שאפונגען ארײן. ז־יער לאזונג איז: נישט קאפירן די נאטור. נאר שאפן פארמען ציזאמען מיס םארבן אויך סוביעקטיװ און אינטעלעקטועל. זײ האבן געמאכט אויף מיר דעם שטארקסטן אײנדרוק. םון דא־