Literarishe bleter · 1927-11-25 · 47 (25.11.1927) · p. Seite 910

41 זא ליםערארישע נלעםער 910 1 ע ר ג ה. ד. נ א מ 3 ▼ ן ....און גאםבערג האט ליב געהאם גו שמועםן, און אם־ מײסטן האט ער ליב געהאט שמועםן װעגן;דורכאױם אופגע• רעכט זענען געװען יענע, װאס האבן זיך באמיס אײנצושםועסן, אז נאמבערגן גײט װײניק אן דער גאנגער ענין) ליטעראטור. אבער אומבאשרײבלעך איז געװען די ליבשאסם צו שמועסן װעגן זײנע אײגענע ביכער. זיצט נאמבערג סיס א געבראכענעם קערסער, םיס א צעקנײטשטן פנים און הערט נישט אויף צו זױגן שםארקע פאפיראסן און דערלאנגס אײך פלוצים א פרעג, װי עס גע• פעלט יענער און יענער העלד פון יענער און יענער דערצײ־ לונג זײנער. — איר האט, נאסירלעך, װאם צו ענטםערן. אבער עפעס איז אײך אײנגעפאלן. און איר װילט זיך איבערצײגן, צי אײער חשד איז א ריכטיקער. שװײגט איר שטיל, אדער איר װארפט ארײן א פאר װערטער, װעלכע דארפן ערגעץ צילן... לײגט נאמבערג נערװעז ארײן זײן פאפיראס אין אש־סעצל און צינד באלד אן א פרישן און דער■ לאנגט אויף אײך א קוק מיט דרײ פערטל אויסגעלאשענע אויגן. נישט בחנם האט מען אים געהאלטן פאר א חכם. באמערקנדיק, אז איר הןןס עפעס דערכאפט. גיט ער זיך אביסל אונסער. ער דערצײלט אײך געװיסע פרטים פון דער און יע■ נער נאװעלע, װו און װען און בײ װעלכע אוסשטענדן זי איז גע• שריבן געװארן. — נעםט עפעס אין דעם אנגערויכערטן צימער ארומשװעבן אויסריכסיקס, םאר־ עלנט־ערלעכס, מענטשישס, אײ■ ביק מענסשישם און םמילא: הײ־ ליקס... און איר דערזעט. איצם, נןןך אזוי םיל יארן, איצט נןך צענד■ ליקער גלגולים, דערזעט איר װידער דעם טרויפער. דעם אידע־ אליסט, דעם זוכער, אבער דעם אײננעשפארסן, דעס פארביסע■ נעם, יענעם, װאס האט מיט די צײן אראפגעגריזשעס די באנ• דא^זן פון די אײגענע געשװירן״ ער האט געװוםס, בעםער געװוםט פון א סך. א סך ײדישע ליסעראטן (װײל ער הןט װעגן דעם זײער אפט געטראכט). אז רפואות זענען דא גענוג. אבער ר׳האס נישס פארטראגן קײן לאטעס, נישט געליםן קײן פליאסטערס. מיס דער עקשנות פון א סעקטאנט הזןט ער זיך באמיט, אז װײניקםסנם םאר אים גופא זןןל אין זײן אײגענע פערזאן אלץ זײן דײםלעך און אפן... און זאל מען זען: צי איז כדאיז אדער, אפשר נישטז אפשר לוינט גןןרנישס אינגאנצןז... געװיס, ד$ עפנט זיך עסעס אויף. דן איז דער שליסל צו דעם מענטש אין נןמבערגן און צו דעם דיכטער אין אים. י $נער נישט איצט איז די צײט צו גענן א גענויע, אויספיר■ אפשר נישט?... (עטלעכע פסוקים אין טאג פין ה. ד. נאמבעדבס סריט). .װןס סי5ער די רעליגיעזיששס, *לץ דערעיסערנדיקער די ק;*ס#ססרןס*״. ה. ד. נןסכזרנ און א גרױסע רעליגיעזע גאטור האט געמוזס זײן נאמ־ בערג, אויב זײן לעבן איז דורכגעגאנגען אזוי קאטאםטראפאל.— קאטאסטראפעז״ דאס קען בײ א סך אויסזען צופיל געזאגט, צו שטארק, צו אנגעלאדן צו שרײענדיק. — און עס הארמא־ נירט אזױ נישם מיט דעם געמיטלעכן, פמעט בארויקנדיקן, אײננעהאלםענעם, נישט אויפרײסנדיקן נאמבערגישן סטיל. יא, קלוגע מענטשן רעדן שטיל. װײל זײ װײםן: שיקזאל איז נישט קײן ארטיקל פאר םטרא־ גאנעס אויפן מארק און אויף לאנד־ יארידן פירט מעןעס נישמ.װײל זײ וױיסן: פון םענטש צו םענטש איז אזוי נאענט, אז מען דארף נישט שרײען. װײל זײ װײסן: יםירים, טרויער, דערשיטערונג זענעןשװער און האבן די װאג און האבן דאס ליכט פון טײערע שטײנער, און נאר אײנצלנע זענען דערויף מבינים. קלוגע מענסשן טענהן אן גע־ רויש, װי גערוישלאז עס טענהט א צװיקנדיקע דערינערונגן גיבן איבער זײערע געדאנקען שטיל. װי שטיל דער הערבסט גנבעט זיך ארײן אין װינסעח רעדן שטיל. װײל זײ זעגען נישט תקופותדיק־ קאפ־סאריםן־ענספערנדיק. נאר זײ פרעגן... נןמבערגם פארשױנען פרעגן. און זײער טראגױם באשטײט על םי רוב אין דעם, װ$ס זײ זענען צו קלוג, זײ זאלן נישט װיסן פון אלערלײ ענטפערס. און צו קלוג נישט צו װיםן, אז בײ יעדערער תשובה הענגט־נאך אן ,אםשר נישט׳ז — אפשרלוינט גארנישטאינ־ ג א נ צ ן ז... צי איז מעגלעך א לעזונג פון אט־א־דער לעצטער סראגעז דערפאר, װאס אט די פ ר א ג ע איז שוין די ל ע צ ־ טע — שטײט מען טאקע דא שױן מיט אײן פום אין אפ־ גרונט. אױב מען גלויבט נישט, אז א נס קען געשען... און אויב מען גלויבט נישט אין דעם גלויבן... דערפאר טאקע װןןס דא איז שוין א צוזאסענשטויס צװישן דאס מענסשלעכע און דאס העכער־פון־מענסשלעכע. בײ אזא געראנגל — איז, אויב מען איז נישט קײן יעקב און מען זאגס נישט .דןןס דןןי זיקע ןרט איז דןןם הױז פון גאס׳. װערט מען פון דעם .שלןןג איבער די לענדף שרעקלעך םארװונדעס און דער קלא• קען זײן א שסערנלענער... :י