Literarishe bleter · 1927-11-18 · 46 (18.11.1927) · p. Seite 907

?יט9ר#ריעע 3 ל? 0 9 ר 46ז|רז * כ ר א ב י ל טעאטער אין קונםס ** אין נױ-יןרק יקזיסםירם ײדיאער #ר• כ?סעי־״סע*ס?י-ם#ר1*;ד. אינם סריס ני ד?ר •*ר• ב*נד נו נננרניעני *י־בנס: יעקזייס, קילםיר• ײס-םובים׳ םעאשרא־יסע •רויםםרססינגנן, ייססרן• װיזאניעס, קןפנדינס אין רעס •*ן•9נע•ריסן גײםס ם$ר דירעקהןר 6ין ד?ם ססטסר איז נאעסימס סעה געריר. ה. לײװיק רןש שן־גז־ײענם אין;ױ-יןײק זײן נײ? ררןמע .הירע??קערס״. די :זערן-רןמזנ ,י״זזיעי *ין ד?ם סזקןנסעװענײ״סעןםער מיס מולי •יקןן .:ןס גרוים רערוןלג. רודן־ף זןסלןװסקי *ין װילנע גרײס יי*ס עלוס״עליכםס .ד?ר נליסיקער עיאם״ אין רחל וײגעננערגם .סעכסערי. .*•י אין הןוקינסןנ• סעןםער *ין :ױ׳יןרק נרײס חײס עניאור אױסזיוירן 0. ביםקןם נײע דרןמע .אינזער? ײדן־. אין ן רײ עםעס װירן אײנגאןירנם םןנץ• קןנננרםן *ון בריך אגרחי, ־סא^ אין דנס ריגער נײעם ײדיען סנןסער װןרס געגאבן עלום-אליכמס .עװנר *ו זײן ן ײד׳ ד?ר סןלןנססולער גײכנני׳קןריקןסיריסס ױיליןס גראס?ר, װןס ןרכ?ס זינס ן אןר יןר אין .*רײהײס״, איז ןסגעיןרן סין ןמ?ריק? קײן רןסן• ריסלןנד. ס׳איז דערעינען אין גױ״יןרק ון ןלנים *ין װ. גראסערס *ײכנינגען אין סןרזען .יי גן״- ד?ג? מדינה״. אכרהס װןל&עסןס הןס נעהןס ן ר?*י• סן*י?*ןװגס אין װןרעעװער ײדיען ליםערןסן• סןרײן סכמ ר?ס 5*סן ה. ח. איז אין פעזריסס אוישנ?*ירם נ?װןרן דירכן ררןמןסיסן קרײז נײ ד?ר ײדיס?ר וןלקם״עול אין םעזריסס מ?גד?ל? םוכ־י״ס&רימם .ד?ר סרחיװ־,. *ןר ד?ר *ןרססעליננ איו נעװען ן רעסערןס װעגן ס?נדעל?ן. אין מןסקװער מליכהםן ײריסן סעןסער איז דעפ גי״סז נןװעמבער סןרגעקיםען ךי ערעסע םןרעטעליננ *ין ל רעזניק■ ■יעסע .אײםססןנד״. ** אין סיןליססןק איז!ןרבעקוסען ךי סרעמ- יערע סץ יעס *ערסן סרןגרןס סינס רעװי-סעןכער .גילןריגן״—,םיר גײען װײסער• ** רומעניע .ירןגיעסירם־ ןלץ װײסער. נעת ד?ר סרעמיער? אין דער סיעסע .מןייס סערעזן־ אין ביקןרעסס איז ױ־סנענרןכן ו נרויסערסקןנדןל• ן גרוסע ןגסיםעשיסן הןנן נעװןלם ־#רןסיײסן די סןרשסעיונג. רער םןסיװ איז זײער ן.װיכםיקער־ז ד?ר מחנר מןםןרי איז ן ײד. ־'*. םליכס .חער*?ר *וס 6ןרק1י*ן/ װןס מ?רס א1י*ג?סירס אין װילג? דירך ר. זןסלןװסקי תןס נרויס י?ר*ןלנ. רעי• נחםן מײױל ** אין *ייןסעשס איזנעמסןרןן סרן*. 1ל?ק* סןנד?ר. אײנ?ר סין ײ •*•כסיקסס? מ*ינןזן.סןרסער• *₪ יין נין4 סםן* אח נעססןרנן די םים?ר סיבם דיכסער לײנ;ײדיס רןכ״ גײריס. .אאר יין *ענט־ןלן *עלק?ר'*ןרלןנ *ין ס ס. ם.ר. איז דער־שינען ו מחיקןלימער ײד זןמלניך—גײע לירער. םעקסםן געזןםלס 6ין י. *ןקסט, מיזיק 6ין די קןמסןזיסןרן ם. בניסין, א. װע*ריק, ס. מילנער, *• קיײן׳ ל מסרײנער א ןגר אוגסער דער רע• דןקזי? *ין ם• נגיסין; 39 לײער מים נןסן *ים זינג?ן אץ אסילן *אי סו• אץ קלוב. אץ לער װינער ײריש״רײסשער .יי נײ? װעלס״ דרוקס זיך אין הםשכים סלים ןסם .די כמופמןכערין *ון קןסשיליען״. ₪* אין רעס ןקסןכער״גיםער *ינס ײדיס •ויליען ,סריבינן *ק1ד?פי*ק>״ ז?נ?ן ןסנעדרוקס *װײ ײדיע? ןרסיקל?ן: אברהם לןס?רסןן—ן כן. זוך אין ײײסן װיסנמן*סל?כן אינססיסוס (יװ־א) אין ליסםןן *ןםנאר—די קוסנער סנקסים. ** אץ ן רײ *ײסונג?ן ז?נ?ן ג?דריקס נ?װ?ן ליד?ר *ץ ד?ס דיכםןר דוד?ר?לססןס, *ו זײן 35-סן יןרנײס מ?נד?ל?ס <?גס?ר יןר*ײס סןלס אויס מנת ד?ס זו״סן ד?*?םכ?ר. ם?גר?לע אח ג?• שסןרנן מנת כ״נ נסלױ תר?יח (1917). די?מײ זןפלניכער .פעמיית ײעגן ם?ג• ד?ל?ן- און ״ד?ר םענדעלע״םורעס־ *ונ1י*נעמסעלם דירך נחםן םײזיל, װןס װ?רן ןרויםג?ג?נן דירך *ןרלןנ .מ?בד?י?״ (.*?גסרןל״), ז?נזק םוין *ןר•?גדיקס אין זןץ און די *װײם? װןך ד?רשײנ?ן זלי. די ם?ג װ?רס יויך *ןר?גדיקס די נײ? ם?נד?ל? אויסנןנ?-1וז*ם?ן 22 כ?נד?ר *ןרלןג #ס?נר?לס־ הןס *ר1יסנ?נ?כן ן ברו־׳סן *לןקןם םיס מ?ני?ל?ס נילד װ?נן ד?ר גײ?ר אויסגןב? סץ מ?נד?ל?ס װ?רק. אין ן רײ ׳זס?ס אין סיילן מ?רן נ?גרײס ם?גד?ל?״*ײ?ריגנ?ן. #ליס?רןריס? נל?ס?ר־ גרײםן * סס?*י?לן ם?בד?ל?-נים?ר. ** אין יןר 1925 יענען ןרויסגעגעכן געמןרן אי, סײלן 519 ײריסע אין חעסרעיסע ביכער אין 1,101,300 עקז• דער דורכסניסלעכער םירןזס סץ * נוך הןש כןטרןסן 2.122 עקז. אץ יןר 1926 הןס די וןל?יך *ןרנרעסערס א1*ף 14 סרן*. אץ נןסי|*ן 593. דןגעגן הןס זיך כןדײסנד סןרקלע. נ?רס ד?ר דורכסגיםלעכער םירןוס *ץ ן ײדי• ןד?ר ה?נר?יא נוך. אין יןר 1926 הןס ד?ר סי־ ר#זס כןסרןסן ניסם ס?ר װי 1,479?קז.?װיסן רי ניסס-סויליס? ביכ?ר ס*רג?פ?ן די ײדיס? אץ ה?נר?יס? אײסגןכן ד?ס?רסס ןיס, חן ל1יס ר?ר *ןל ניכ?ר, הן לײס ד?ר *ןל?קז?ם• סליןרן און םןכן אויס ס?ר װי רי דײםס?, רוסיס?, ליסוױס? אץ *נד?ר? סר?םד״ססר*כיק? ניכ?ר *וז*ס?ן. * זײ?ר ה1יכ?ר ארן*. אח די ר?ליגי?ז? אץ ס?ןלןןגיס? *יכ?ר נײ ײדן. יין יןר 1926 זעב?ן ןר1י10?2?נן נ?װ*דן 156 ר?ליני?ז? ססריס, 26 סין*. *ון דער ןיגעםײנער *ןל ײדיסע און ה?נר?יס? ניכ?ר. אין ד?ר סײליססר ססר*ך <*• סר?*ס ד?ר סרן*. *ון ר?ליגי?ז? און םעןלןגיס? *יכ?ר ניסס <?ר װי סו סרן*?נס ל י ט ע ר * ט ו ר ד״ר י ל. סןננ?ס, ד?י ר?קםןר סון ד?ר ה?<ר?יס?ר איניװ?רזיס?ס אין יריסלים, װ?לכ?ר איז געקיסען קײן *ם?ריקע *י סןסן * *ןנר. ויןס זןל זיכ?רן די?קזיםסענץ *ין אינ*װ?רזיס?ס, הןס אויף ד?ר •ר?ס?״ק*נ*?רעגץ זיך *ןקלןגס, װןס אין י?ר ײדיסער איניװערויםעס ם?לס * ק*ס?רר? <*ר ײריס?ר ס?םם זיך ססי■ דערםיס, װןס די ײדיס? ססרןך *ץ ליסערןסור װ?רס *זײ סםי6• םוסעריס בןהןגדלם. נלי זײן איזסיקן *ןזיך אין *םאייק? הן6ס?ר *י סן*ן די נעלס״סיםלען *ןרן דןזיקן *װ?ק. אין ןנהויב װ?ם נױסיק זײן *רום סססצ רןלןר אויף אויסגיהןלםן די ײריס? קןסעי״ ר?, אץ רי גיי״יןרקער ײדן, בײ װ?לכ? די ײדיס? ס*רןך איז סײוי, װ?לן זיכער ג?כן די נויסי־ק? סים?. די אוג*װ?רזיס?ס מ?ם, סןרססײס זיך, א1יך פחן הןנן * ניבליןםעק *ין ײריס? ביכער אץ דןס װעס אויך םןרערן ן היססע סיסע נ?לס װןס װ?ס זןגן דערויף ד?ר ,גדוד״ו לײניס לעתרער *ין ןםעריקע נעשינס זיך אינס אין תילנ?, װו?ר הןס געהןלסן ן רײ ר?״ סערןסן איבע- ד?ר ססיכןלןניע סץ סןסן. לויס דער איניניןםיװ *ון היל6ס״קןסע בײ■ ײריסן ל?ר?ר״ס?סינ*ר װ?רס אײגגעןרדנס ן םססס אינער די?לסערן, װןס סיקן זײ?ר? קינ״ דער אין סרעםר? סילן.?ס נעםען ןגסײל אין סססס י. ססער;יכןװ, ר״ר סןנןד, ד״ר װײנרײך, נ. װײ- ניג, א בןיןמנ, ס. הײלסערן, י. ררנהןרץ. *לסער קןניזנע ה*ס געםןכס ן רײזע איכער **דיק?. זײנ? רײזע״אײנדרוקן הןס?ר ןג״ נ?הויבן*ו דרוקן אין װןרסעװער .ױנזער?קססרעס־ אמסערן נןםען .איבער לענדער אין םרבריות״. דןש נײ״דערסיגענע װערק *ץ רןםען רןלןן .פוםער אץ קיגד״(אק *װײ בענדעי) װ?רס יי*?רנ?ז?*ס ■ין^מרןנוויזיס דורך יהרן ם*רק• ײדיס? בילדינגס-*גסם*לסן ז?נ?ן אינס **ר*ן אין קי?װ: 24 םיסל״סולן סיס 5623 קיגדער, 4 סרןגעסיןנעלע סולן םיס 276 קינדער,4 **נריק• סולן םיס דצ3 סיל?ר, 10 קינד?ר״הײו?ר פיס 650 קינד?ר, ס1 קינד?ד״ג?רסנ?ר םיס 467 קינר?ר, קינד?ר קלוב סיס 40 קינד?ר, 2 סול״חײם?ן םיס ד2צ קמד?ר, 2 ןװבס״סולן מיס 335 ד?רװ*קס?נ? תלסידים, 2 ןרב?ס״קלובן, 13 קוססןי־יקלונן, 5 בינליןםעקן, ן ײדיס? ןססיללינגען *ײ רי *לג?״ םײנ? גי*ליןס?קן, 5 לײ?-״ססי*ל?ך אין די ססעס• ל?ך, 1 •?רןגןגיסער ס?כגיקוס *ןר 160 נוהערער. ן בןדײסנר? *־־*?ס *ירס אויך די ײריס?ק*ש?דר? *ײ ד?ר אוקיןי;יס?י װיסגס*6סס״ןקןד?םי?.?• איז א1יך סןדןן ן ײויס? ןססײלוגג נײס *רב?סער• אונית?רזיס?ס דער ניױזס?ס *ון ד?ר ײדיס?ר קולסור• אין נילדינגס-נעץ אין קיעװ נןסרעםס *ן?דך 25 סרןוענס *ון דעס *דגעםײנעס נילווננס• בױדוס?ם. ד?ר *װןנ: *ו סיקן ײדיוע קיבד?ר דוקא אין ײדי-ע סולן. װי עס איז געװ?ן *יז •*♦ ריקן יןר, עקײס■ רס סײן םער ניסס ג*ר •די ײדי״?? סול#נ?ץ איז רײך ר<ם גיסס **רקלסג?רס ג?״ װןרן, תײל די ײריס? סול הןס ג?װוג?ן ד?ם *ו״ סר1י ■ין דע־ גןסעלקעריננ, און די?לס?רן *לײן סיקן זײערי?ינדער גערן אין דער ײדיססר סוי. ** ס׳איז גא׳יןרן 5 2 יןר זינ■ ס״אח ג?• ססןרבן אין װין ר?ר נןװוםשער ח?*ר?יסער״ײדי• ס?ר סרי6םסם?י?ר ראיב, אסר <ר1יד?ס.