Literarishe bleter · 1927-11-18 · 46 (18.11.1927) · p. Seite 905

ליסןר*רישי ניעסד צ-סל• 46 זא / - ׳■ .קינדער פוז דעם מארגז זענעז מיר״... וראשזזלםקיס .חדר* אין קאםינםקי-טעאטער דירך ארבעטער-קינדער) אויף א העכםם-דערביערישן אופן ער הןןס געשאםן בײ די קינ• דער 8 באװוםטזיניקע באבױנג בו זײערע רןןלן, זײ הןןין ניש ט נןןכגעסאכט קײן חדר־ײנגלעך, זײ זענען אזיינע א ל ײ ן נעײען. אנשטאט גי .דרעסירן״ און אײנלערנען, האט ער גע• שטויםן, אז די קינדער זןןלן דורכדרינגען און םארשטײן די קלענססע נייאנסן םון דער זאך און זןןגאר די זײער קןןטםליבירטע סיטואגיעס. די קינדער הןןבן געשפילט םיט אינערלעכן ענטוזיאזם און אםת־ױגנטלעכן םײער. דעם רעזשיסער איז אויך געליננען איבערצוגעבן דורכזיכטיק די טענדענץ און דעם כאן פון דעם שםיק. א דאנק טרעםלעך-טעאטראלע אײנפאלן האט ער נאך בולט• ער נעםאכס די הערלעכע חדר-קאריקאטור פין ראפאלסקיס פיעסע. אויב מיר װעלן נאך בוגעבן, אז די גוגרײטוננען און רע• פעטיציעס זענען געםאכטיגעװןןרן, װי עס האט דערק״ערט א קינד םון די .שםילער״, אין די ענגע שטיבלעך פון די איבעטער־דירות, ןןן א םעגלעכקײט זיך בי באנוגן םיט גרעסערע רוימען, װי שול• קןןקאלן. און אנד., — דארף די איניביאטיװ םון די ארבעמער• לינדער נןןך באזונדער באגריםט װערן. דער צװײםויזנט־קעפיקער ארבעטער־עולם הןןט זײ אויסנעדריקט באגײסטערוגג און םולע אנערקענונג. א■ ד■ עס װערן אנגענומען אבאגענטן או׳יף דעם באנײטן זשררנאל ׳ ײדישע עמיגראציע ארג$ן פרן ״הי^ם־עמיגדירעקט״. בערלין דער זשורנאל .די ״דישן ןםינראבין־ שםקים ױך די אױסנאבע *ו נןבן די נױם-קן אינשןןרםאביןם װענן די אײנװאנדערוננם-און אויםװאנדןרוננם-לןנרןױ, *ון ב2יל צו ב*לויבםן אלע *װאנן םון דעװ ידיסע־ װאנדןרונג• דןװ זשו־נאל דןרש־נם םון חודס םןםטעםבן־ 1927, אין םשך םו1 יא.־ װןלן וןװןױדינןן 10 חעםם;. אזנם זטורנאל .די ידישע ןגינראזױן• נןםען אנםיל אלן װיכם־קםםן ידישן עםינ• ראזנ־ע סועד, װי אױך זינע שםענדיקע קארעכםזזניענםן אױ אלן ארנװאנרעדוננסי און אױםװאנדןרוננם לענדןר דער זשורגאל הןןט צװישז אנדערע פאל־־יגנדיהע אפםײלונגען: ידלעוח װעגן אינװאנדן־וננם תנא־ם אק װןנן דןם *רבעטםיםאױק אלן םאװט״דןנן לןנדער. עטיג־אב־ע באװענוננ בי נזשם־ידישן אןלקער. ױריריםע אנװיזוננדן 6אר ןם־נראנםן. ןםינראנםן לןבן, עם־נראביע• און אים־נראביע סםאםיםטזק. אלנעםײנן און ״דישן עם־נראביע-כראױק ביבריאנראם-ן, רעבענזיןם, א• א• װ אבאנענמז-פרײז: א יאד 10 זלאםןס האלב יאר .6 , *ןרםל יאר.8 *אר אויםלאנד ■ ״/״״5 צושלאג בד• פענרעך *ו מאכן דעם פאםן-עורם *ו קױאן דןם זסורנאל, איז דער ארײז *ון אן אינ*ל-נוםער *ארקלןנןרם ביז 60 נדאשן א העםש.-*אדע־ם אין אלע בוכדזאנדלוננן און ק־אםקן! דער אבאנאםענס װערם אננענוםןן אין קאאאןראםלװ ,ביכער׳ סזו\ס:נ5זוסע9,א2 ו>ו/<ו*ו<א •* זז £ 1► ש ו 8 ״ *אר נעלס 18.196 0 .א .? א םריםןךגן - םון אײנעגער קינדערשער איניביאםיװ זעלבסם־ןןרגאניזאביע און פיניםאלער הילף םון דערװאקסענע א שםיק־םײער איז ארײנגעשלײדערט געװןןרן אין בושויער־עולם, איםםולסן, װןןס רײםן םיט און ביען נןןך זיך. ןןן נאזונדערע דע• קןןראטיװע עםעקטן, ןןן דעם םקארבןןװן .עססעטיזם־. בונסקײם און ריסם פון ארנעס און אימארעסיע פון באװוםטזיניקן טאט. ןןס אזוי דןןם גאנבע ■ראנראם. געלײטערםע נופערן, םרײע, אױם• ריכטיקע שאיל. 8יײן פים 8 םוגטערן םארש, גלײך באהערשט די בינע און אײנם נןןך אײנס ארויסגעם־בערט 8לע םרןןגראם-בײלן. ר ע ב י ט 8 ב י ע םון ם. גןןרקיס םיםבזןליש םעשהלע װעגן קאליף בראסאאוםרא, װעלכער הןןס געװןןלס בוימען די כװ8ליעס אין זײער גאנג. לידער םון ארבעט, שטילע לײדן און דערװא• טנג בי 8 נײעם לענן. א ינס ב ענ י ז 8 ב י ע םון ,קוזניע־ געאײניקט פים .קינדער םון דעם פןןרגך, םןןרשטעלונג םון ״חדר׳ לוים ם. ראםאלסקי. ױגגע, איבערבײגנדיקע שסיםען, קלןןרע׳ דורכזיכסיקע דיקביע פון װארעםע קינדערשע נעפיסער. דער .םשװןןק* םון ■רןןנראם איז געװען די םוןרשטעלונג םון .חדר*. נג ראםאלםקי הןןט דײן .חדר* צעםענםירס לויט פענדעלע, ■רץ, שלום-עליכם. בײ יעדערן הןןט ער גענומען דןןם אײגנשאםטלעכע סון זײנע קינדעסטי■[ און אײגנארםיקע אויססא• םונג םון דער חדר . .דערבױנג*. פ ע נ ד ע ל ע ס ,חדר־ איז דער קריםל םון דער םןןביארער סביבה. דער חדר הןןט םון די קיגדער געםגכט .קלײנע ײדעלעך־, ןןנגעסון זײ דעם סראדיביןן• נעלן הויקער און געטױט אין זײ דןןס ק י נ ד. זײן קינדער־נאלע- רײ באשטײס םאקע םון קלענערע און גרעסערן .ײדעלעך*, קינ• דער װעלכע הןןנן שוין באװיזן בו באקעםםן אין זיך דעם קינ• דערשן יבר־הרע: ליבשאםס בו .נאטור־שפור־, שאילערײען, נןןכ• םאכן קאםישע געגג א. אנד אין זײערע םרײע םינוטן זענען זײ אויך םו ל א ן םלעגםאטיש און טרעםן ארוים װי יחדים, װןןם איז זײ שװער זיך בונויםב■זיננען. < ר ב ע ם קינדער זענען שוין ■ארםןןלקןןםםע איגדױױדן. אין זײערע חלוםות, םעשים און ראםי- נירםן װ£רם זענען זײ ■ראשןןטיפן סון נעפירןןװער, ביאלער און יוחנן װאסערםרעגער (.קינדער״, .קראגקער ײנגל׳ א■ אנד.). אנ■ דערע װידער זענען דער ■רןןטעסס םון קעלער־שםוב, די םאר- קעראזרונג םון די קלײנע השגות און דערשםיקטע פארלאנגען, — םןןביאל״דערשלןןגענע ,בןןנבע שװײגס׳. אן אויסנאם איז שלום• עליכם. זײנע קיניער הערן נישס אויף בו לעבן םאר אונז םיס זײער אײגענעם, װירדיקן לעבן. םארשיםלטער חדר, עובר*בסלדי- קער רני איז נישם מוח אויסבורןןסן דעם שפרודלדיקן, םריש• ױנגן םעםפעראפענס םון די קלײנע קונדסים, דןןס פןןזיטיװע און שעםערישע םון זײער שפילעװדיקער האװעניש. אױסערלעכער בװאננ. פי!ישע אויבערפאכט םון רבין םארהאלם עס נןןר אויף א װײלע, םא־דרעננס דןןס אין דער .אינסערערד״ (אונסערן םיש, ןןדער אי, די גליקלעכז םרײע םינוסן, װען דער רבי איז נישטא) און געבוירס די נקרה. דעם קןןלעקשיװן ב.ינם (גזלנים, סונם יריד א. אנרו. ם. יאםאלסץי הןןט פײססערהאםט צענויםגעשפןןלבן ןןס די אלע חדר־םןןםיװן פון אונזערע קלאסיקער און?רגאניש בוגע• זעבס דןןס הײנבײםיקע, רעאלע, װעלכע האם םיט שסארקער האנט נעפרוװם בו םןכן א ס־ף בו דער םראגישער חדר-עםאכע. 8 קלײן רםז נאך בים ענדע װענן דעם נײעם ןןױאץ־פארק פון דער תורה• ײדישקײם — אםעריקע, װוהק .פאזעפא״ לןןוט זיך פןןרן. עט שװיבלם און גריבלם םיס םענדעלעס בײםיקער סאםירע, שלום-עליכםס זעשיקן היםןןר או םון םחבר״זעלבםט געלונגענע אײנפאל, פון לעבעדיק,־ קןןמיזם און סך-רנל — 8 םןן:ופע:סאלע קאריקאסיר םון דעם םשונהדיקםסן דערביונגס-אנשטאלס — דעם חדר. די רעזשי םון דער םןןרשטעלונג, װןןם געװײנסלעך םאר- שװײנט סען בײ קינדער־םארװײלונגען, םוז דןן נאזונדער דערםאנט וחנרן. רעזשיםער דינער הןןם, וױ פען קען פשפסן פון די קיג• דערם אים ש*ילן, ריכשיק סארשסאנעז זײן אויםגאבע, בוגעגאננען בו די קיגדער םיט געהעריקן סאקס און געםירס די בונרײסונג