Literarishe bleter · 1927-11-11 · 45 (11.11.1927) · p. Seite 877

877 ליזזוןויסו נל?ס< ו 45 זא *װ ע ן עס זינגען די שטערן (מוזיק אין אינדיען) פ ר ץ ה ױעניין װיקלט רי רערעטיקיעיאננ איר קרנן. אױך די ריזייקע םזןליז־ דיזן היוט ט ך געריםן אין א זײם נון הײנטיקער *יים ארוים, גץשלענט םײן םהיח זװ א שטילן יחידוחדיקן װינקל. דורך רןר מוזיק איז נריננ דך *ו דערקלויבן זוים נרייםן םהלך, ױיןם ליגט *װ־שן םזרח אין םערב. אויף װ-6 ל מןר, רעם ״ירן, איז נאענט דןר םזיח נינו;, האב איך אין אים פסדר נעטנירט דעם נלניל 4ין אונזעי־ אײגענעם נינון, װאם בלאנרדגעש נײם ראנד פין א םרבר. אין יאנאן האמ נערויןרם א *ײם ניז זײער כוזיק האט דירנגעלעכערמ םײן אויער אין גע£ונען א װענ *ום גלגיל 6ון םײן אײגענעם נינין. דער יאנאנער האט נישט לןנ אנזולאזן דעם נינון װײט פין זיך. זײן רכקיח איז נעזאםט. דערטסיקט אין זיך. רי םעלאריע, אז וי ריסם זיך ארויס פין יאנאנעים האלי. זעט איי יםירים אויפן זינגערם ננים. רערשטיקם אין האלז רי לעזמע סןנער. אפילו די נאגלײטוננ װןן וי קוםט פין םוינן פײקל ארויס, ארער נין דעפ דרײ סםרונעדיקן םאםןםאן— אלע קלאננען אינאײנעם װןרן פארנעיואלדיקט. דער רינןזער שרײט זײן ניגין ארוים *י דער װןלט. זײן ניגין ארוים *ו רער װעלם. זײן ניגין איז א חוזנהדיקער. א םין װעלן זיך אלײן אלבןרשרײען. *ים נינעוןרם נינון האנ איך קײן 6אדים 6ין םין ײדישן נינון נישם נעקענם *ונינרן. אין אזױ אױך די באגלײטינג, די טאק אין נייקן, זײ נארשריען און •ארטיםלען דאס גאג*ן לןנן. אין אינדיע, װאם װיל זיך נישט באםײליקן מיט י־ונז און םיט אונזער רוף פון חושים, אינדיע, װאם איז נאוװסטויניק א שותף *י אלן געטער קלונן און נארישע, האט אויך דעם ניגין אירן 6ארנונדן םיט רעם לעננסװענ, װאם קוםט פון ןרגעזן אין 6ירט נישט אין ערנעץ. איך האנ נײנעװױנם א קאגזןרם פון א נאקאנםן 8אלקס זינגער. דעם ערשטן ניגץ האט ער נעקרײזלט איינער א שעה *ײט. דער ניגון איז םלר נעװעןוװיל נאקאנט. *ײםנװײז נעמײנט, אז ער קוםט 6ין אינזערע ױם־נפורריקע תפילית אײים. רער נינון האט ויך די נאנזע *ײמ געקרײזלם, װל 6ין רעם זיננערם 6ינגןר ארוים, װאם האנן די גאגזן *ײם םפאזםאמיש געײנמ ארום ויך. ער האט *וריק טימ די פיננער דעם ניגון *ונייאגן״ דרײם און אים רןרשלוננען, װי ןם םוט דער רושאנגלער, װאם קען הינדערט אײלן םטןנגעם ארויםזיען 6ק האיז, *ונוי6װיק־ לןן *װישן די 6יננער 6לינק, איײנשלידערן אין מױל און דןר־ שליננען, װי נישם נעװןן. בארסארױף אין בארנ־אראפ האט זײן נינין נעקלעםערט אין רורך זײן רכיקות האנ איך אים רערקענט, דערשפירט, אז אויך אלך נין א קלנד 6ין אינמער אזעלצן הלטלען, םיט דעם אײנז קן אוגטערשיר, װאם איך האנ זיך שוק געלאזט 6אר5אפן 6ון דעם פרעםדן ניגין אין םןרב״ לאנד, װאם װןרט אייף םעלערלעך *עלײנט *װישן נײן *ןנדללק אדער הונדערט אינםטרוםענמן 6ון א םיםפאנישן איקעכטןר. דער אריענט קןן עם נאך נישט נאװײזן. איז *ו שטרענג אלנריװידועל ארער שארף עגאינכיש. װען ןנ לערן נלי־זטר נא< געגענען ויך, אלז צאאם. רי פויקן הןל6ן ארינזינרעגנןן םאקמ אין אידניננ אלן נאאם ארין. *י איז דער אריןנם םוזיקאליש— אויף דןפ װיל איך נישט ענט6ערן. נאר דער אריענט איז א קװאל 6ין םיזיק. 6ון אריענט ניט *ום טערכ א טיפער ניגין• נישט נאר דער נלגול 6ון נלנין, נאר דער ניגין גו6א. פין אים םאראן נײ די אינריםן א גאנץ אלםער טוויקאלישער א-נ־ םטרוטענם, א ויבן םטרונןדיקער, 6ין גיםארן שניט — װ י נ * נ א הײםט ער. די ויבן םטרונעם זענןן אנגעזײגן אייף א לאנגן נריף, װאם פארענר־קם ז־ך עון בײרע ברעגעם טיט פײן אױםנזוהוילטע נאלן, װי דניעם, װאפ נינן רעזאניונס דעם אינסםרוםענם. רי איגדוםן רער**לן, אז די געטער האנן נאך נעשפילם אויף רןר װינגא. נאך איזטןר איו די װינגא דער אינסמרוםענט 6ין די בראם־נער. שפ־לן או־ף א־ר, םײנט דביקות. דער שפילןר האלט דעם אינםטרוםענט אננעשפארם אויף דער קני נעת ער זי*ט די 6־ם אונםער זיך. א *־פ א סטרונע טים אײן 6יננןר, דער םאן קיםש ארוים אין דער שפ־לער נאװעגט זיך ם־סן נאנזן גוף, הוירעם זיך, נאך רי נאװענונגען נוינם זיך דער םאן, װאם איו 6ין דער װיננא אוױסגערו6ן נעװארן. די רעצםע האנם טום א *ופ רי םםרונעם און לאזט זיך שפעטער אװעק זיצן אלן לי!ט. די רןכשע האגט נאגלײט רעם טאן, װען ער קײיולט אין לו6ט ארים. רי האנט 6יענט: ״אין, װאם איז דןר תכלית 6ין לעבן? און פארװאם װיל די נאצט נישט רוןן און אנםשװיגן װערןז אײ, װײ איי װײ־... דער װינגא־שמילער נײ ראבינדסז אט טאגאר האט *װײ זײער אלטע אינםםריטןגטן און ןר ז־שערט אינער זי, װי אי• נער *ארטע, לענעריקע װעזנס. װען ע־ האש אײנגעװ־ליקט *ו שפ־לן פאר םיר האט ער שטאיק גאדויערט. װאם אים איז אויסנעקיטען שפילן פאר םיר אין לויטערן ניטאנ, װען די נאטור ארום איז אננעגליט און װאך. ער האט נןשפילם םיט 6ארםאכ־ טן אוינן און זײן נאנזער קערפער האט זיך ןלאםטיש נעװינט. די רעכםע ה״נם האם נאך יןדן קלאננ זיך געזוינן, װי א שלאנג און גןנעטן און גערי6ן דעם קלאננ: ״נישם פאילאז םיך אזוי שנעלן״ דער טי6ער קלאנג האט זיך געקרײזלט ארים, גענ־ רוםם און געזיטערם אין זיך *עשפליםערם אױף קולוח און װי־ דןר *קולות. דןרנאכדעם האט ער אוי6נען6נט די אוינן און װי 6אר זיך גןרעדט: ״די װיננא שפילט נאר נוט גײנאנט, װ;ן די שטערן זינגען. רי נאכט איז װאך אין זי הןלבט און ןי רי6ט רי טןנער פין דער װינגא ארוים. זי רןדט *ו דער װיננא און רו6ט פין איר ארוים די קלאנגען. װאם שטאםען נאך 6ק די געםער אלײן. איזםער זעםםו די נויםער ארום, זײ זןנען *ו װאך, שםערן םיר. אין נײגאנט זענען זײ אין האלבן ררעכל און האלנ אויף דער װאך. דעםאלם פארנעטןן זײ אירן קלאננען אין וענען א םײל 6ון א נײער יזירה. אין רער װ־ננא איז רי די נשטה 6ין אינזער 6אלק, 6ון רער װינגא ארוים װיגרירט זי און געט און *יט זיך *ו אלע װןלםן״. ןר האט זיך 5איטראצט א װײלע, םים דער רעכטער האנט זוצנדיק אין דער לי6טן דעם מאן, װאם איז נאר װ$ם 6ון א־ם 6ארשװונדן. גןװים האט אונזער םוזיק װים זיך אפנערוקט 6ון דעם פריםיםיװן, םידקאלישן נאגריף. אוי6ן פאסטוך 6ײ6ל שפילט איםי*ער דעם נינין 6ין א פאלק אין אױך אויף די םטרונעם 6ין א גיםארע טאנזט פאלקס חשק אין געװיםן. די אריןנטא־ לישע 6עלקןר, װאם נרעסער דאב פאלק—אלץ אינואםןר נלאנ• דזשעט אױם זײן ניגין, און אייך די קלאנגען 6ון דער װינגא, װאם האנן נױך אזױ פאםעלעך און ז־כער ארוםנעװיקלט, װי עם