Literarishe bleter · 1927-11-11 · 45 (11.11.1927) · p. [Seite]

פערטער יארגאנג פרײז גר• (30 ז.) פר״מיק װ נאװעמבדר 27ג10 45 ל־בימראר־שע ף■ ץ* ףף ■ ף■ א־קוסםדידםע 1— 1 װאכנעלדיפמ פאד 5ליפעראטוד ■■ פארידאג נ^קעעעקין,וזארשי< טעאטמדאוןקונםט ל־־יטעראטור מיט א תכלירת... אבער ל־1יטעראטור (צום סב־יעריקן ױבל פון ״בונד״) ישראל־1 שטערן װארשע שקלאפט זײן. אין דער גײט װען אמתע װארם קונסס מוז אלײן פארשקלאס ן... איך בין אויך נישס קײן אנהענגער סון סר.ם זינגער״ און זןןגערײ עם מוז זײן הײםער דראנג, לעבע דיקע שטרעבונג. אויב מען װיל. א װארט זאל נשמה האבן, א בילד זאל באװעגונג האבן. אויב נישס- װערט א ליד און א דערצײלונג שאבלאניקינודנע, שרבדיק־קאלט אםילו מען זינגם דארט װעגן שריפות און רעװןןלוציעם . און דאס סארגעסן די גארטײאישע חתימה־לײגער, זײ באגרײסן נישט. אז װילנדיק אדער נישט װילנדיק. איז אויםריכטיקע קונסט מלביש אין אנ• זעעװדיקע און םמשותדיקע געשטאלטן די אלע געהײמע בא- גערן. װעלכע ביטערן אין שוים םון דער צײס. זי אײלט־צו זײער רעאליזירונג... צי קען מען האבן בוטרוי צו מענסשן, װאס םארשטײען דאס נישטז גאר קנאפ. נאך מער װאקסט דער אומגוסרוי, װען איר װערט געװאר. אז אין ןןט די דאזיקע קרײזן איז דןן א טענדענץ םיף אראפצוקװעטשן די חשיבות םון ײדיש. װען איר װײםט, אז די דאזיקע לײט (װאס העברעיש איז דאך בײ זײ םרײף װי חזיר) באמיען זיך אויף אלערלײ אוםנים אײנבו שמועסן, אז יידיש איז גןןרנישט אזא װאזשנער ענין, און ײדי• שיזם איז בײ זײ אײנס םון די שענדלעכסטע זידל-װערטער. א־ר האט דעם אײנדרוק, אז צװישן דעם םארלאנג אװעקבושטעלן די ײדישע דיכטונג הינטערן טאנבאנק םון זײער קרעמל און גװישן די אנםאלן או־ף ײדיש איז סאראן עפעס א שײכות, אבער א שײכות נישט קײן איבעריק סימפאטישע. ,מיר זענען נישט םארײדישט, נאר סארםענטשישס׳ — דערבײלן זײ אונז. טראכטן מיר זיך: יא, נישט א ײדיש, נאר מענטשיש. דאס איז א װןןרט , א םײנס. אבער א װארס, װאס האט א פנים םון א םרעמדן עלעגאנטן ײנגנמאן. װעלכן איר טרעסט בײ אײך אין בימער, און איר געדענקט גוט, אז איר האט די םיר םארשלןןסן. ער איז אפילו זײער פײן געקלײדט, נאר םונדעסט װעגן איז ער אײך סא־דעכטיק... און װען םון די זעלביקע קרײזן קומען םןןרװורםן אויםן אדרעס םון ,בונד*. אז בײ אים איז ײדיש א םעטיש, װערט אונז טאקע דער .בונד״ זײער נןענט. װאס אינסערעםירס דעם ײדישן דיכטער קודס־כל אין א ײדישער פארםײו םארשטײט זיך, פריער םון אלץ האלט ער אין אויג איר באבױנג בו דער ײדישער ליטעראטור.-פארטײ■ ען הןןבן מיר נװײערלײ: מימין ומשמאל. איז ןןבער שטארק כאראקטעריסטיש: מיט אײנע םון זײ קען דער ײדישער ליטע• ראט אפלעבן זײנע יוןרן אין נחת און פרײדן. ער װעט נישם הערן םון זײ קײן אײנביק שלעכט װארט. מים די גװײטע — דארף ער זיך אםט ארומרײסן, פאלעמיזירן, האבן םארדרוס, װעלן איבערגײגן. אבער דוקא אט די קריגערײען און אמפער• נישן שאפן אינטימקײט, םרײנטשאםטלעכע פארשטענדיקונג. קזןנ• טאקט. װײל בײדע נדדים שפירן. אז אײנער איז דעם נװײטן באדערםטיק. איך קלער מיר ןןםט: זאלן קומען מאנכע פון אונזערע רעכטע מיט פרעטענזיעס, אז אונזערע קינםסלער םארנעמען זיך נו קנאפ םיט רעליגיעזע מאטיװן. זאלן קומען אנדערע פון אוגזערע רעכטע מיט סענות נו דער ײדישער דיכטונג, אז אין איר זענען םאראן נו װײניק נאניאנאלע נילן און טענ• דעננן. ןןבער נײןז אזעלכע ארטיקלען באגעגנט מען זײער זעלטן, און דןןס אויך נזןר םון מענשן זײטיקע, נו קי־ן פאר• סײ נישט ןןנגעהעריקע. אויב דער מזןדערנער ײדישער ליטעראטור קוםט אוים נו הערן שטרענגע םארװורםן. איז עם נאר מנד די לינקע, אין רוסלאנד און אין אםעריקע זענען עם די עקסטרעם לינקע, װעלכע װילן מיט אלע גוחות ארײננעמען דעם ליטעראט אונ־ סער זײער השפעה. בײ אונז אין פױלן באקומט זיך דער אײנ• דרוק. אז די לעגאלע פארםײ ,בונד׳ איז די אײנניקע, װעלכע לןןזט נישס דורך קײן שום געלעגנהײט, װו זי קען ארויםרוקן תביעות און טענות נום דיכטער. זי טוט עס בעטנדיק. זי טוט עם שםרןןפנדיק, נןןר זי מאנט. זי םזןדערט. םוז םען מודה זײן, אז מיר אין פוילן געםינען זיך אין א גליקלעכערער לאגע װי אונזערע קאלעגן שריםטשסעלער אין מןןםקװע און א־ן ניוײארק. מיט יענע פרײדיקער און מוכיחים איז א שװער שטיקל ארבעס. זײ װילן דער דיכסונג אינגאנגן בארויבן איר זעלבססשםענדיקײם. זײ באמיען זיך. זי זאל םאר•