Literarishe bleter · 1927-11-04 · 44 (4.11.1927) · p. Seite 867

86? ליטערארישע בלעטער 44 זא?ז טעאמער ארן קרבםם שס^ דןס ײדישע דראמאסישע סןאסער אין װןרשע איז געשלןםן. די הינםעריקיליםן הןבן סשר״ סריבן 6ון די קיליסן אין קאשינםקים סעןסער דעם ײדישן *רסיסס. אי*ס זענען די .״&ןרשסעליננען״ אינערגעסרןגן בעװןרן אין ארםיםםן״סןרײן. .ןז מען זײס .שסירם״, שנײרס םען װינס״. ל*דין םןסןנקן 6ןרס ןר1יס נקרוב א1יף בןםטרןלן אק די ײעםעי-ע שםעס •ין •וילן. אין דער ערשסער רײ װערם געולןנס—לןדז. ן נײ ײריש רעװי־סעןסער אין לןרז: .אררס״ (ןיןיןס) ןרסיםסישער רעװי אין קןמער״ שעןםער אוגםער דער לײסיגג 6ין ס. ברןדערזןן ײן ר. רןזנםןל. דןם ערשסע סרןברןם — .גלןס נשר״ ־- םיניןםירן סין י. ל. סרץ, א. גןלדסןדן, מ. קילבןק, ר״. לײװיק, י. סוגקל, י. ןבערזשןנעק, ר. רןזנשןל אין ם. *רןרערזןן. םיזיק ןרןנזשירם 6ין הענריק יןבלןןי ^י די אויסשםעלינג 6ינם װילנער סקילסםןר סנחס לןקס אין װילנע הןס ןרו״םנעריון •; איגסע״ רעם *ײי עולם. .^*י דער קרןקעװער ײדישער סעןםער (רעזשי א. מןרעװסקי) הןס אויסבעםירס ל. ןנדרעיעװם *דער װןם קריגם די יעםש״. ** סוף םעססעסנער הןס זיך אין קעלן אוי6< נעע6גס ןן אויסשסעליננ 6ין יןנקל ןדלערס נײע *ילדער. דער לןדזער *הזפיר״, װעלכער עקזיםםירם שוין העכער 27 יןר, איז לענסנם •ןרשװינן גע• װןרן. וי לןדזער סרעסע װן״ה *ןדןרסס סינסערן אין װידער אוי6לע*ן די ןר*עס םון .הזםיר״. נןך דער סיעםע ,שסיימןםעס־, םירם ר. זןסלןװםקי אויף ן נײע סיעםע .אי*ערגוס-הער*ער וום 6ןיקוי6ן' 6ין ל. םלאן. ■** ש. ןנםקיס .דכיק״ איז לענסנס א1י6נע< סירס געװןרן אין שסןקהןלם אויף דעניש רירך די בעססע דענישע ןרסיססן. אין כעלס איז א1י6גע1ירס געװןין א. װןלסששןסס ן סיעסע ,איבער קכרים״. ** דער בןקןנםער ײדישער קיגםסלער, ינמק *רוינער, װןס הןס סןרכרןבס ו לענגערע נײס אין גןליניען, װי ער הןס אויסגעשםעלם זײנע *ילדער אין ן רײ שםעם, איז געקומןן קײן װןרשע. ** רחל 6ײגנ*ערגס ייעסע ,סעכסער״ װערס אויסגעמירם *קריב דורך ר. זשסלןװסקי. דעם 8-םן ןקסןבער אןס דער װײםרוסישער ײדישער םלוכה״סעןםער (ןנםירער מ. רןסןלסקי) געעסנט דעם װינסער״סעזןן אין סןחילעװ מיס דעל סןרשסעלונג ,שעםסן־קװןל׳ *. קושנירןװס ן 6רײע איבערזענוננ 6ון לןןע דע װעגן. זינס נװײ װןכן הןס געשסילס אין װןר״ שעװער ״עליזעום״ ןן ןיערעםן״סרוסע. אינס זענען די סןרשסעלונגען סלונים איכערגעריסן. ןז ןלץ *1יס זיך דן אויף היגערשע םיסלעך. ײגי• נחםן מײזיל ר א נ י ** רער דײםש״ײדישער שרײבער איזרןעל שןסירן הןם ןרויםגעגעכן ן כוך א• ג. .דער ןנסי* םעםיםיזם אין דער סרןגנויזישער ליםערןסור״. װעגן װןלסער רןסענןו (געװעזענער דײ• םשער םיניםסער, ן ײד, װןס איז רורך ןגסיסעמיסן דערמןרדעס געװןרן) איז אינס דערשינען ן גרויםע מןנןנוןסיע ׳** נום *װײ-הונדערם יעריקן גע*וירן״םןג 8ון םשה סענדעלסןן װערס געגרײס די אויםגןגע 6ון ןלע זײגע װערק. *װישן זײ געסינען זיך אויך ל8 *ריװ, װןם םענדלםןן הןם געשרי*ן םיס 170 יןר נוריק א1*ף ײדיש נו זײן *לה און נז ז״ינע 6רײנס, װןס הןבן נישס געקענס קײן דייסש. אין דער דײסשער ״ליסערןרישע װעלס״ בעסינען זין אײניקע ידיעומ װענן דעם ײדישן *ון העברעישן קולסור״לעבן. *װישן ןנדערן װערם דןרם איבעי״געגעבן, ןז ירנעס *װײ(י) אײניקלעך זענען אװעק 6ון ײדן, װי״ל די װןרשעװעי קהלה הןם זיך ןסגעזןנס נו געכן ן שסינע סרנעס אלמנה. דער װןרשעװער םעקסםיל 6ןרײן הןם *ןנײט רי שבת״סןרלעזונגען. מלך רןװיסש הןס געהןלסן רעסערןסן איבעו װיסםןן און שלוס ןש, נתםן םײדל אי*ער םןקסים גןרקי. אין ניו-יןרקער .םןנ״ ררוקס זיך אין חסשכים ש. קןרנבלוםס רןםןן .געלױסערסע זינד״׳ װןם ס׳איז דערשינען אין װןרשע *וריק םים עטלעכע יןר. ** ס׳איז דערשינען אין גוי״יןרק דער גומער 4 (סע*סעמ*ער״ןקסןכער) סון ליסעוןרישן זשורנןל ,נוזןסען״, ועוןקסיוס סון אהרן סעלדםןן און שלםה עדעלהויס. רי רעוןקניןנס״םיסגלידער 6ון.סןגעכלןס״ און ,מןרנן־זשורנןל״ אין נױ״יןרק הן*ן געגעבן ן *ןנקעס סןר גרשס *ןוער לגכוד דעס דעישײנען סון זײן בוך .דרײסיק דורות ײרן אין סױלן*. *ן• גריסוננס-רעדעס זענען געהןלסן געװןרן סון ש. עדו- *ערג, יעקב קירשגנוים, פיכל ןרןנסןן, ד״ר מררכי *״ץ, א. אלםי, י ל. דןלידןנסקי, םרדכי דןגנים׳ ל. קעסנער, דוד אײדעיסבערג און ד ר מןקסימיליןן בײדער. **י אין 6ןרלןג ס. ירוח&זןן וערשײנס ן <וך 6ון אהרן בעקערפןן—,דןםסןיעװסקי און זײן מוין״• דורכ6ןרנדיק סוילן הןס זיך אין װןרשע ןסנעשסעל• אןיף אײניקע סעג וער *ןקןבסער הענ- רעישער שריםםשסעלער סון ןמעריקע דניאל סערסקי. ^אר ם. לײזערןמיסש הןם געהןלסן אין ליסע״ רןסן-םןרײן ן רעיערןס איבער חסידות. ## ד־ר יעקב שןנקי ירוקם אינט ן סעריע ןרסיקלען ,די גײע ײדישע היססןרישע דרןםע״, װו ער הןס געשרינן װעגן יעקג סרעגערס ״דער נםי1ן/ א. קןניזנעם ,דער דונוס״, ה. סיגקלערם דרןםען א. ןז. װ. אין 6ןרלןנ .גײע קולסור״ איז דערשינען סןקסיס גןרקיס .ן זו&ער״. כ ליטעראטור ** >ין #*רי*נ נ• קימקין װ<נרם בזנרײס 1ים דריק ן ניך םין .ר*£. סםזון ריננןװ — .סין זסןרנןן *ו ײדיס־—זנר1נ1וז *ין םיײזסן. *ין ניך װזנלן *רײח זכרונ1ת װעגן םזנדעלזן, װזנן סל1ם- *לינם *ון זיינז נריװ, װ*גן *ריגן, סין ז**רנןן יי ײויש (5 *רסיקלזן) דןס *וך װזס רזריײנזנן *ין די נןענםססז חרסיס. *ײ װילנז ויז סןרנזקיםזן * נןרןסינג סין די ,װילניג־ (װילנער נילרוננס-געזזזלס*6ס)- **סײליננען. די נןרןסיננ ר.ןס ןננעניסען ן רײ װיכסיקע נןעלוםן װענן **רעידענע *קסילע קדלסיר. *רןנן. סי*יז *1יך כןעלןסן נעװןרן *נװינן *רײס- עינענן .װיל1ינ-ױיע1ת״ 6ןרל1י6יק *לם *ים*ער- 'ןדיעע *1יסג*נע (װןס זןל םיס דער עײס 6ןר• װ*נדלס װערן *ין * חודס-זעורנול). *רום די *ײערינגען סונם 30 יןריקן י1כל .ון .בינר־ זענען *ין איל!ײסיננען *ענעוריקס *רםיקלען װענן דער נעסיכםלעכער רןלע *ין .נינר־ *ון װעגן דעס םהות *ין דער •*רסײ. ע■, רי *ינסערעסןנסע זנר1נ1ת *ין *לחנן קלםנסןן, װעלנע װערן אןרעאנסיענס *ין ריגער .*ריםןרנן־, װערן *ינערנעדריקס *ין װילנער .םןנ־ וער נריסקער עסןס-רןס הןס נןעלןסן עי ענדערן דעם נןפען וון דער דליגן-גןס *1יף *רץ-נןס. ס׳וריקס זיך סוקס עריקס * ניך ,די נע- זוינסע סין דער?יריענר ליסערןסור — *ין די עלם■ ססע עײםן *יז דער תענלה-תקיאה־, — םים קליעעס *ון!ןקססיליעס. רןס ביך דערסײנס *ין סןרלןג .קילםיר-לינע״. װי םיר הןנן ע1ץ נעפןלרן, װערם *ין לןרז נעעונס ן ײדיעע לײ-עיבליןסעק *1יםן נןםען *ין ולהר *ײזנסלןם. _ *ין דענעםנער ה. י. װערס 1*ן יןר, זינם ס'*יז געעםןרען *ין קיעװ כער *ןרןכןװ. עי רעד יןרעדס װערם נעגריים * גר1יסער זןמיכיך גע• װיוםעס *ער *ןרןכןװן ** ל1יס דער ססןםיססיק, װןס *ח םורעינס- לעכם געװןרן *ין װןשיננםןן, דערעײנען *ין *סע■ ריקע ררײסיק *ענלעכע *ון ודעכנסלעכע עײסוגגען *ין ײדיע. עװישן די דרײם־ק עײפיננען גיכן 10— עננלישע **סײליננען. רי *לנעסײנע נןי עײסיננען *ין *נרערע •■רןכן, װןס דערשײנען *ין *סעריקע, דערנר״כם *יעס 753, םין זײ ביגן 84 עננלישע ןססײליננען. 6ין דער עןל דערשײנען *ין רײםש 174 עײכינגען *ין סורלןנ .*חיסאר־ (בײ .עענםרןל״) וערשײנען *ינניכן ס. •■עקסןרס אןלננריקע װערק: .פײן לעען־ (*יערשם *ין ■ 1יך-6ןרס), .דער ײדיעער *1יער״, .עלנסע *ון ם*רעס1יסענע־, ,לײד *ון 6*רעװײ6ליננ־. די לע1סע דרײ בענדער זענען דירך מ. אעקסןר 6ןר זײן ם1יע *יעערגעןרבעם נעװןרן• זלמן רײזען *יז *רייסנעםןרן *1יף * קורנער *ײם קײן װײסריםלןנר *י קליינן םןסעריולן 6ור זײנע *ילןלןניעע *ון ליסערןסיר-היסטןריעע 6*ר• עיננען